Хэвлэх DOC Татаж авах
Монгол Улсын Их Хурлын 26 дугаар тогтоолын хавсралт

МОНГОЛ УЛСЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ                
  Оршил
 
      Монголын ард түмний 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөн, 1921 оны Ардын хувьсгалын ялалтын дүнд Монгол Улс сэргэн хөгжих шинэ үе эхэлсэн билээ.
      Энэ зууны эхэн үед Монгол Улсын эдийн засаг чухамдаа дан ганц нүүдлийн мал аж ахуйгаас бүрдэж байсан бол өнгөрсөн хугацаанд хөдөө аж ахуйн болон эрдсийн түүхий эдэд түшиглэсэн боловсруулах аж үйлдвэр, тээвэр, холбоо, барилга, газар тариалангийн салбаруудыг шинээр үүсгэн хөгжүүлж, олон салбар бүхий эдийн засагтай болсон нь энэ үеийн гол ололт юм.
      Тус улсын хүн ам өнгөрсөн хугацаанд бараг 4 дахин өссөн бөгөөд сүүлийн 30 жилд хүн амын өсөлтийн жилийн дундаж хурдац 2.5 хувь байв.
      Ард түмний аж амьдралын түвшин дээшилж ирсний хамт хүн амын эрүүл мэнд, соёл, боловсролыг хөгжүүлэх талаар багагүй амжилт олсон юм.
      Монгол Улсын хөгжилд ийм нааштай ололт байсан боловч түүхий эдийн чиглэлтэй, үр ашиг багатай, эдийн засгийн бүтэц бий болж, хүн амын амьдралын түвшин хөгжиж буй олон орныхоос хоцорсон байна. Энэ нь төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгийн тогтолцоо хямралд орсонтой холбоотой байлаа.
      Монгол Улс 1990 оноос ардчилал, зах зээлийн эдийн засагт шилжих өөрчлөлт, шинэчлэлийн зорилтыг хэрэгжүүлж эхэлсэн нь тус улсын хөгжилд шинэ хуудас нээсэн чухал ач холбогдолтой үйл явц боллоо.
      1992 оны эхээр Монгол Улсын Үндсэн хууль батлагдсанаар ардчилал, шинэчлэлийн үйл явцыг гүнзгийрүүлэх эрх зүйн гол баталгаа хангагдсан юм.
      Үндсэн хуулийн дагуу эдийн засгийн удирдлагын тогтолцоо, арга механизмыг өөрчлөн шинэчлэх, түүний эрх зүйн үндсийг бий болгох, зах зээлийн дэд бүтцийг бүрдүүлж зүгшрүүлэх, макро түвшний удирдлагыг сайжруулах арга хэмжээг эрчимтэй хэрэгжүүлж байна.
      Зах зээлийн эдийн засгийн харилцаанд шилжих  бодлогын чанартай өөрчлөлт хийснээр шинэчлэлийн үйл явц түргэсч, үйлдвэрлэлийн уналт зогсох хандлагатай болж, эдийн засагт тогтворжилтын зарим эхлэл гарч, хүн амын нийгмийн хамгааллын шинэ тогтолцоог бүрдүүлж эхлээд байна.
      Монгол Улс дэлхийн эдийн засгийн хөгжлийн түгээмэл хандлагаар чиг баримжаа авч, өөрийн өвөрмөц онцлогийг харгалзан дотоод, гадаад хүчин зүйлийг ухаалгаар хослуулан ашиглах замаар эдийн засгаа сэргээн хөгжүүлж, ард түмнийхээ амьдралын түвшинг тогтвортой дээшлүүлэхэд чиглэсэн үндэсний хөгжлийн урт хугацааны төрийн цэгцтэй бодлогыг боловсруулан хэрэгжүүлэх шаардлага зүй ёсоор тавигдаж байна.
      Монгол Улсын хөгжлийн үзэл баримтлал (цаашид "Хөгжлийн үзэл баримтлал" гэх) бол ойрын ирээдүйд улс орны тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлыг бататган бэхжүүлэх, хүний чөлөөт хөгжил, нийгмийн дэвшлийг хангах талаар төрөөс баримтлах бодлого, түүнийг хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааны үндсэн чиглэлийг тодорхойлсон баримт бичиг мөн.
     
      Хөгжлийн үзэл баримтлалыг хэрэгжүүлэхдээ Монгол Улсын хөгжлийн дараах давуу талуудыг харгалзан үзэж оновчтой ашиглах нь зүйтэй гэж үзнэ:
                1/бараг бүхэлдээ онгон төрхөөрөө хадгалагдаж үлдсэн байгалийн өвөрмөц цогцолбор, ховор амьтан, ургамлын төрөл бүхий өргөн уудам газар нутаг;
                2/хөдөө аж ахуйн зориулалтаар ашиглаж болох эдэлбэр газрын харьцангуй их нөөц;
                3/байгаль  орчиндоо  тохирсон  дэлхийд ховор бэлчээрийн уламжлалт мал аж ахуй, түүнд зохицсон нүүдлийн амьдралын өвөрмөц хэв маяг, соёл иргэншил;
                4/эрдсийн түүхий эдийн олон төрлийн баялаг нөөц;
                5/хүн амын боловсролын харьцангуй өндөр түвшин;
                6/хил залгаа ОХУ, БНХАУ-ын зах зээлийн багтаамжийг ашиглах ирээдүйн боломж;
                7/Төв Ази, Дунд Азийн болон Европын орнуудыг Зүүн хойт хийгээд Зүүн Өмнөд Азийн орнуудтай холбох газар зүйн тааламжтай байршил.
      Дээрх давуу талуудыг ашиглахын зэрэгцээ хөгжилд сөргөөр нөлөөлөх дараах сул талуудын үйлчлэлийг саармагжуулах зорилго тавина:
                1/хүн амын тоо цөөн, хөдөлмөрийн нөөц хязгаарлагдмал, ялангуяа мэргэжлийн өндөр ур чадвартай ажилчид, зах зээлийн мэдлэгтэй мэргэжилтний тоо цөөн;
                2/шинжлэх ухаан, технологийн хөгжлийн түвшин доогуур,  бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний чанараар дэлхийн зах зээлд өрсөлдөх чадвар сул;
                3/уур амьсгал нь эрс тэс, мал аж ахуй, газар тариалангийн үйлдвэрлэл байгалиас  ихээхэн хамааралтай;
                4/эдийн засгийн бүтэц үр ашиг багатай, дэд бүтцийн хөгжил сул;
                5/тивийн болон бүс нутгийн олон улсын гол зам харилцаанаас алслагдсан, далайд гарах шууд гарцгүй;
                6/экологийн эмзэг орчинтой, байгалийн нөхөн сэргээгдэх чадвар сул;
                7/хөрөнгө, санхүү, валютын нөөц ихээхэн хязгаарлагдмал.
      Хөгжлийн үзэл баримтлал нь Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлалтай нягт уялдаатай хэрэгжинэ.
                                I.Хөгжлийн стратеги, хэмжүүр
      Монгол Улсын ойрын 15-25 жилийн хөгжлийн гол стратеги нь нийгмийн баримжаатай, байгаль орчиндоо зохицсон, оюуны болон технологийн шинэ суурьт тулгуурласан, экспортын чиглэл бүхий харьцангуй бие даасан эдийн засагтай, ардчилалд үндэслэсэн улс төрийн боловсронгуй тогтолцоотой, соёл, оюуны өндөр хөгжилтэй, үйлдвэржсэн орон болох явдал мөн. 
      Монгол Улсын хөгжлийн хэмжүүр нь:
                1/улс орны аюулгүй байдал, оршин тогтнох үндэс; 
                2/хүний хөгжил, амьдралын чанар;
                3/өөрөө өөрийгөө нөхөн хангах чадвартай, эдийн засгийн тогтвортой хөгжил;
                4/тогтвортой хөгжил, байгаль орчны зохицолдоо;
                5/төрийн боловсронгуй тогтолцоо, ардчиллын бэхжилт мөн.
                     П.Хөгжлийн эх сурвалж-хүний хөгжил
      Монгол Улсын хөгжил, дэвшлийн эх сурвалж бол тасралтгүй хөгжиж байх бүтээлч хүч, эрдэм боловсрол, оюуны болон мэргэжлийн өндөр чадвар бүхий Монгол Улсын иргэд мөн.
      Үндэсний оюуны чадавхи нь Монгол Улсын хөгжлийн үндэс болно.
      Монгол хүнийг элбэг хангалуун, амгалан тайван, эрүүл аж төрөх, бүх талаар боловсрон хөгжих нөхцөлөөр хангахад хөгжлийн шинэ зурвас үеийн гол зорилт оршино.
      Боловсрол нь иргэн бүрийг бүх талаар хөгжүүлэх, шинжлэх ухаан, технологийн дэвшил, эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийг хурдасгах, баялгийг бүтээх эх сурвалж учраас түүнийг нийгмийн тэргүүлэх салбар болгон хөгжүүлнэ.
      Хүн  амын боловсролын хэрэгцээг жигд хангах орчин бүрдүүлж, бүх нийтийн бүрэн дунд боловсрол эзэмших тогтолцоог төлөвшүүлнэ.
      Хүүхдийн авъяас чадварыг бага насанд нь нээн илрүүлж, тасралтгүй хөгжүүлэх нөхцөл бүрдүүлнэ.
      Мэргэжлийн боловсон хүчин бэлтгэх тогтолцоог хувь хүний сонирхол, нийгмийн хэрэгцээ, зах зээлийн эрэлтэд нийцүүлэн хөгжүүлж,  дээд  боловсролоор орчин  үеийн мэдлэг олгох нөхцөл бүрдүүлнэ.
     
      Монгол хүний амьдралын чанарын түвшинг хангаж, үндэснийхээ удмын санг хамгаалах замаар хүн амын жилийн дундаж өсөлтийг 1.8 хувиас бууруулахгүй байх, монгол хүний дундаж наслалтыг нэмэгдүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлнэ.
      Зах зээлийн эдийн засгийн нөхцөлд үйлчлэх нийгмийн хамгааллын тогтолцоог төлөвшүүлнэ.
      Хүн ам эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах, хөдөлмөрлөх нөхцөлийг бүрдүүлэхийн хамт хүн амд эрүүл аж төрөх ёсыг хэвшүүлж, бие бялдраа хөгжүүлэх бүх талын бололцоог хангана.
      Монгол Улсын иргэд өлсгөлөн, ядуурал, гэр, орон сууцны гачаалалд нэрвэгдэхгүй байх нөхцөлийг дэс дараатай бүрдүүлнэ.
      Хүнийг хөгжүүлэхэд чиглэсэн хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлж, эдийн засгийн идэвхтэй хүн амын бүтээх  чадварыг дээшлүүлнэ.
      Хүн бүр үндэсний болон дэлхийн соёлын үнэт зүйлстэй чөлөөтэй танилцаж, гоо сайхны таашаал авах,  сэтгэх,  бүтээн туурвих эрх чөлөөгөөр хангагдан авъяас билгээ нээн хөгжүүлэх адил тэгш бололцоог хангана.
      Монгол улсын үндэсний  соёлыг хүн  төрөлхтөний соёлын хөгжлийн нийтлэг жамтай уялдуулан хөгжүүлнэ.
      Үндэсний соёл, түүх, ёс заншлыг хадгалан хамгаалах, баяжуулан хөгжүүлэх нөхцөл бололцоог бүрдүүлнэ.
      Хот, хөдөөгийн соёл, ахуйн нөхцөлийн ялгааг багасгаж, хөдөөгийн хүн амд үзүүлэх үйлчилгээг жигд сайжруулна.
      Хүний боловсрол, танин мэдэхүйн тасралтгүй өсөн нэмэгдэх хэрэгцээг хангах мэдээллийн орчинг бүрдүүлэх нь хөгжлийг тодорхойлогч чухал хүчин зүйл гэж үзнэ.
     
           Ш.Шинжлэх ухаан, технологи - хөгжлийн хурдасгуур
      Хөгжлийн харьцангуй шинэ давуу тал олж авахад чиглүүлэн шинжлэх ухаан, технологийн үндэсний чадамжийг дээшлүүлнэ.
      Улс орны хөгжлийн стратеги, бүтцийн бодлоготой уялдуулан шинжлэх ухаан, технологийн дараах чиглэлийг нэн тэргүүнд сонгон авч өндөр технологитой бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг хөгжүүлнэ:
                1/Үндэсний уламжлалт технологи. Монголын уламжлалт аж ахуй эрхлэх арга, технологийг сэргээн хөгжүүлэх, амьтан, ургамал, эрдсийн гаралтай түүхий эд, ялангуяа ноос, ноолуур, арьс ширний бүтэц, найрлага, технологийн шинж чанарыг гүнзгийрүүлэн судалж, уламжлалт арга, технологийг орчин үеийн шинжлэх ухааны ололтоор баяжуулан дотоод, гадаад зах зээлд өрсөлдөх чадвартай материал, бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх;
                2/Биотехнологи. Мал, амьтан, ургамлын гаралтай түүхий эдийг биотехнологи, генийн инженерчлэлийн  аргаар боловсруулан хүн, малын өвчин эмгэгийг оношлох, сэргийлэх эм, бэлдмэлийг үйлдвэрлэх, мал, амьтан, ургамлын популяцын хувьсал, удамшлын микроэволюцийн генетик тогтолцооны зүй тогтлыг илрүүлж малын үржил, ургамлын селекцид ашиглах, өндөр бүтээмжтэй бичил биетэн, амьтан, ургамлыг бий болгох арга зүй, технологи боловсруулах, уураг, амин хүчлийн агууламж ихтэй бактер, ферментийн бэлдмэлүүд бий болгож амт чанар, хадгалалт сайтай хүнсний шинэ бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх;
                3/Шинэ материал, металлурги, машины үйлдвэрлэлийн технологи. Эрдсийн түүхий эдийг нарийвчлан судалж, улмаар алт, мөнгө, хайлуур жонш, цагаан тугалга, холимог металл, ховор металл, газрын ховор элементийн хүдрийг баяжуулах, цэвэршүүлэх; төмөр, бари, стронцийн  өндөр  цэвэршилттэй   ислүүд, электроникийн  болон цахилгаан техникийн зориулалттай керамик, оптикийн зэрэг салбарт шинэ материал гаргах технологийг нэвтрүүлэх, өнгөт, хар төмөрлөгийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх, металл эдлэл, машины эд анги,  хялбар хийц, үйлдвэрийн автоматжуулалт, механикжуулалтын техник, тоног төхөөрөмж зохион бүтээж үйлдвэрлэх;
                4/Химийн технологи. Нефть, нүүрс, эрдэс чулуулгийн гүнзгий боловсруулалттай бүтээгдэхүүн, ахуйн болон үйлдвэрлэлийн зориулалттай шинэ бодис үйлдвэрлэх технологи нэвтрүүлэх;
                5/Мэдээллийн технологи. Дэлхийн болон үндэсний мэдээллийн технологийг үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, ахуйд  өргөн нэвтрүүлэх, гадаад орны программ хангамж, мэдээллийн шинэ техникийн үйлдвэрлэлийг зохион байгуулах. Шинжлэх ухаан, технологийн мэдээллийн нэгдсэн сүлжээтэй болох;
                6/Эрчим хүчний шинэ эх үүсвэр. Эрчим хүчний сэргээгдэх эх үүсвэрийг ашиглах техник, тоног төхөөрөмжийг зохион бүтээж үйлдвэрлэх, цөмийн эрчим хүчний эх үүсвэрийг ашиглах технологийг эзэмших бэлтгэлийг хангах.
      Дэлхийн түвшний өндөр мэргэшилтэй мэргэжилтэнг технологийн онц шаардлагатай чиглэлээр бэлтгэх, үндэсний эрдэмтдийг үр бүтээлтэй ажиллуулах, тэргүүлэх эрдэмтдэд түшиглэн шинжлэх ухааныг хөгжүүлэх оюуны болон материаллаг нөхцөл, бололцоог хангана.
      Дэлхийн шилдэг технологийг нэвтрүүлэх эдийн засаг, эрх зүйн таатай нөхцөл бүрдүүлнэ.
                IҮ.Байгаль орчин-тогтвортой хөгжлийн үндэс
      Монгол Улсын тусгаар тогтнол, үндэсний аюулгүй байдлын баталгаа, нийгмийн хөгжлийн үндэс бол тус улсын газар нутаг, түүний баялаг мөн.
      Хүн байгалийн харилцан шүтэлцээг ханган, нийгэм нь байгальдаа зохицон тогтвортой хөгжих дэлхийн нийтлэг үзэл баримтлалыг үндэслэн байгаль орчныг хамгаалах, байгалийн баялгийг зохистой ашиглах, байгалийн жамаар нөхөн сэргээх нөхцөлийг бүрдүүлэх бодлогыг тэргүүлэх чиглэл болгоно.
      Монгол орны нутаг дэвсгэрийг дэлхийн шим мандлын тусгай хамгаалалттай бүс нутгийн сүлжээнд оруулна.
      Байгаль орчны төлөв байдал, бохирдолтын түвшинд байнгын судалгаа хийн үнэлгээ өгч, байгаль орчны хяналт шинжилгээ, мэдээллийн сүлжээг хөгжүүлнэ.
      Байгалийн баялгийн нөхөн сэргээгдэх нөөцийг үйлдвэрлэл, ахуйн хэрэгцээг хангах, удаан нөхөн сэргээгдэх болон үл нөхөгдөх баялгийг улс орны хөгжлийн нэмэлт хүчин зүйл болгон оновчтой ашиглана.
      Газрын хэвлийн баялгийн нөөцийг тогтоож, экологийн хувьд эмзэг газар нутгийн баялгийн ашиглалтыг хязгаарлан, эрдсийн түүхий эдийн баялгийг байгаль орчинд хоргүй, хаягдалгүй технологиор иж бүрэн боловсруулах чиглэлийг баримтална.
      Усны нөөцийг хомсдох, бохирдохоос урьдчилан сэргийлж нөхөн сэргээгдэх, арвижих байгалийн зүй тогтлыг тэтгэх бодлого явуулна.
      Газрын нөөцийг ариг гамтай зүй зохистой ашиглах замаар экологийн хувьд тогтвортой, эдийн засагт үр ашигтай газар ашиглалтын бодлогыг хэрэгжүүлнэ.Ойн экосистемийн тэнцвэрт байдлыг хангаж ойн баялгийг хамгаална.
      Томоохон хотуудын агаарын бохирдлыг бууруулж, хүлэмжийн хийн ялгарлыг багасгана.
      Амьтан, ургамал, бичил биетний удмын сангийн нөөцийг байгаль, цаг уур, хүний үйл ажиллагааны сөрөг нөлөөллөөс хамгаалан, зүй зохистой ашиглана.
      Уур амьсгал өөрчлөгдөх, ган, зуд, үер элбэгших, цөлжилт эрчимжих, ойн нөөц багасах, мөрөн, гол, нуур, булаг шанд ширгэх, хөрсний элэгдэл, эвдрэл ихсэх, нутаг бэлчээр гандан хуурайшиж талхлагдах, орчны бохирдол зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс хэтрэх зэргээс урьдчилан сэргийлэх, учирсан хохирлыг арилгах үндэсний чадавхийг дээшлүүлнэ.  
                          Ү.Эдийн засаг-хөгжлийн тулгуур
      Монгол Улс ойрын ирээдүйд оюуны болон технологийн шинэ суурьт тулгуурласан, экспортын баримжаатай, харьцангуй биеэ даасан эдийн засагтай үйлдвэржсэн орон болно.
      Эдийн засгийн хөгжлийн стратеги дараах 3 үе шатыг дамжин хэрэгжинэ.
      1 дүгээр үе шат (1996-2000 он).
      2 дугаар үе шат (2001-2010-аад оны эхэн үе).
      3 дугаар үе шат (2010-2020-иод он).
      Хөгжлийн стратегийн үе шат бүрийн зорилтыг дараах байдлаар тодорхойлж байна.
      1 дүгээр үе шатанд эдийн засгийг тогтворжуулан сэргээж, цаашдын өсөлтийн үндсийг тавина. Энэ нь хөгжилд шаардлагатай хуримтлалыг нэмэгдүүлэх эхний үе шат юм.
      Энэхүү үе шатны хүрээнд дор дурдсан зорилтыг тэргүүн ээлжинд хэрэгжүүлнэ:
                1/дэд бүтцийн хөгжлийг эрчимжүүлэх замаар эдийн засгийн бүтцийг боловсронгуй болгох, юуны өмнө эрчим хүч, харилцаа холбоо, иргэний агаарын тээвэр, төмөр зам, авто зам зэрэг дэд бүтцийн салбарт тэргүүлэх ач холбогдол өгч хөгжүүлэх;
                2/импорт орлох зарим бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг дэмжих, үүний дотор эрчим хүч, газрын тос зэрэг стратегийн ач холбогдол бүхий бүтээгдэхүүнээр дотоодын хэрэгцээг хангахад шийдвэрлэх алхам хийх;
                3/эдийн засгийн бүтцийг өөрчлөх дунд хугацааны хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж, удирдлагын шууд бус арга хэрэгслүүдийн үйлчлэлийг эрчимжүүлэн зах зээлийн дэд бүтцийг төлөвшүүлсэн байх;
                4/нутаг дэвсгэрийг бүсчилэн хөгжүүлэх, дэд бүтцийн нэгдсэн сүлжээ, үүний дотор улсын хөндлөн гол тэнхлэгийг эхэлж байгуулах, зарим бүс нутагт эдийн засаг, худалдааны чөлөөт бүс бий болгон хөгжүүлэх;
                5/хүн амын ажилгүйдэл, харьцангуй ядуурлыг мэдэгдэм бууруулж, улмаар туйлын ядуурлыг арилгах;
     
                6/хүний эрүүл байхын үндэс болсон урьдчилан сэргийлэх тогтолцоог бүрдүүлэх;
                7/хөдөөд эмнэлгийн нарийн мэргэжлийн тусламж үзүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлэх;
                8/хөдөө аж ахуйн эдэлбэр газар, үүний дотор бэлчээр, тариалангийн талбайг эзэмшиж ашиглах арга хэмжээг оновчтой зохион байгуулж, хүн амыг дотоодын үйлдвэрлэлийн гурил, төмс, хүнсний ногоогоор хангах;
                9/малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах, мал сүргийн үүлдэрлэг байдал, ашиг шимийг нэмэгдүүлэх цогцолбор арга хэмжээг хэрэгжүүлэх;
                10/үр, суулгац, бордооны дотоодын үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх.
      2 дугаар үе шатанд эдийн засгийн тогтвортой хөгжлийг хангаж, бүтцийн өөрчлөлтийг гүнзгийрүүлэн түүний экспортод баримжаалсан чиглэлийг хүчтэй болгоно.
      Энэхүү үе шатны хүрээнд дараах зорилтыг тэргүүн ээлжинд  хэрэгжүүлнэ:
                1/уул уурхайн бүтээгдэхүүний боловсруулалтын түвшинг дээшлүүлэн зэс, мөнгө зэрэг өнгөт металл, коксжих нүүрсний баяжмал экспортод давамгайлах байдлыг хангах;
                2/зарим төрлийн холимог болон үнэт металлын шинэ ордуудыг эзэмшиж, бүтээгдэхүүнийг гүнзгийрүүлэн боловсруулах металлургийн үйлдвэр байгуулах;
                3/эрчим хүч, газрын тосны хэрэгцээг дотоодын үйлдвэрлэлээр үндсэнд нь хангах, нүүрс боловсруулах үйлдвэрлэлийн үндсийг тавих;
                4/хөдөөд эрчим хүч, зам, тээвэр, холбоо, мэдээлэлжүүлэлтийн салбарыг эрчимтэй хөгжүүлэх үндсэн дээр дэд бүтцийн нэгдсэн сүлжээ бий болгох;
                5/мал аж ахуй, газар тариалан, барилга, хөнгөн, хүнсний аж үйлдвэр зэрэг салбарт түгээмэл хэрэглэгдэх хямд төсөр, бага оврын машин, тоног төхөөрөмж, тэдгээрийн хийц, хэсгийн үйлдвэрлэлийг зохион байгуулж өөрийн хэрэгцээг хангах;
                6/мал аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд орчин үеийн технологи нэвтрүүлж, өрсөлдөх чадварыг нь хангах;
                7/мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийн эрчимжсэн салбарыг бий болгох;
     
                8/нийгмийн даатгалын бие даасан тогтолцоог бүрдүүлэх;
                9/хүн амын хоол тэжээлийн хангамжийг физиологийн зохистой норм хангасан байх түвшинд хүргэх;
                10/эмнэлгийн үйлчилгээг олон улсын стандартын түвшинд хүргэх;
     
                11/Монгол оронд өөр хоорондоо ялгарах онцлог бүхий аялал жуулчлалын бүс нутаг бий болгон, аялал жуулчлалыг эдийн засгийн үр ашигтай, үйлчилгээний өндөр соёлтой салбарын хэмжээнд хүргэх;
                12/бүс нутгийг дотоод, гадаад зах зээлтэй дэд бүтцийн сүлжээгээр холбож, нутаг дэвсгэрийн хөгжлийн таталцлын төв, тэнхлэгүүдийг бий болгох.
      3 дугаар үе шатанд эдийн засгийн голлох салбаруудад үндэсний болон  дэлхийн өндөр зэргийн технологи нэвтрэн Монгол Улсад өрсөлдөх шинэ давуу талууд бий болж, экспортод баримжаалсан оновчтой бүтэц бүхий харьцангуй бие даасан эдийн засаг бүрдэнэ.
      Энэ үе шатны хүрээнд дараах зорилтыг тэргүүн ээлжинд  хэрэгжүүлнэ:
                1/бүс нутгийн хүрээнд аймгуудыг эдийн засгийн талаар биеийг нь даалган хөгжүүлж, нутаг дэвсгэрийн харьцангуй жигд хөгжлийг хангах;
                2/электроник, бага оврын машины үйлдвэрлэлийн салбарыг хөгжүүлэх;
                3/мэдээллийн орчин үеийн технологийг бүх салбарт нэвтрүүлэх;
                4/хөдөө аж ахуй, хүнсний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд биотехнологийг өргөн хэрэглэж, экологийн хувьд цэвэр бүтээгдэхүүнээр дотоодын хэрэгцээг хангаж, улмаар дэлхийн зах зээлд өрсөлдөх шинэ давуу тал олж авах;
                5/дотоодын авто замын сүлжээг үндсэнд нь бий болгож Ази, Европын зам харилцааны сүлжээнд холбох;
                6/дэлхийн болон бүс нутгийн интеграцид идэвхтэй оролцож өөрийн байр суурьтай болох.
                   ҮI. Төрийн оновчтой зохицуулалт, ардчиллын бэхжилт-хөгжлийн баталгаа
      Ардчиллыг хөгжүүлж улс орны нийгмийн дэвшлийн баталгаа болгоно. Монгол Улсын хөгжлийн стратеги хэрэгжихийн хэрээр ардчиллын баталгаа хангагдана.
      Улс төрийн тогтолцоог ардчилах үйл явцыг гүнзгийрүүлж, олон улсын нийтлэг жишиг, үндэсний дэвшилт уламжлалыг нягт хослуулан төрт ёсоо бэхжүүлнэ.
     
      Хууль тогтоох, гүйцэтгэх, шүүх эрх мэдлийн байгууллагын зохион байгуулалт, үйл ажиллагааг боловсронгуй болгож, төрийн үйл хэрэгт олон түмний шууд болон төлөөллийн байгууллагаар дамжуулан оролцох арга хэлбэрийг төгөлдөржүүлнэ.
      Ардчилал, нийгмийн дэвшлийн ололт, тус орны цаашдын тогтвортой хөгжлийг хангах чиглэлээр нийгмийн улс төрийн соёлыг төлөвшүүлж, иргэдийн улс төрийн нийгэмжилтийн зохистой механизмыг бүрдүүлнэ.
      Төрийн гүйцэтгэх байгууллагын зарим чиг үүргийг төрийн бус байгууллагуудаар гүйцэтгүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлэх замаар нийгмийн янз бүрийн давхарга, бүлгүүдийн сонирхлыг төрийн бодлогод тусгах бололцоог хангана.
      Монгол Улсын хөгжлийн стратегийг хэрэгжүүлэхэд төрийн зохицуулалтыг оновчтой ашиглана. Ингэхдээ төвлөрлийг багасгаж нутгийн удирдлагын эрх хэмжээг өргөтгөх, бие даасан байдлыг нь дээшлүүлэн өөрөө удирдах ёсыг хөгжүүлэх, ардчиллыг гүнзгийрүүлэх чиглэлийг баримтална.
      Шүүх, прокурор, хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаах, өмгөөлөх байгууллага гагцхүү хуульд захирагдан, хуулийн өмнө бүх нийтээр эрх тэгш байх зарчмыг хөдөлбөргүй биелүүлэн ажиллах нөхцөл, хариуцлагын тогтолцоог бүрдүүлнэ.
      Нийгмийн дэг журмыг бэхжүүлэх нь хөгжлийг хангах чухал нөхцөл гэж үзэж, хөгжлийн үе шат бүхэнд дэс дараатай арга хэмжээ авна.
                    ҮП.Гадаад харилцаа-хөгжлийн хүчин зүйл
      Монгол Улс дэлхийн улс орнуудтай найрсаг харилцаатай байж, олон улсын хамтын нийгэмлэгт байр сууриа бэхжүүлэн, бүс нутгийн болон дэлхийн нөлөө бүхий улс гүрнүүдтэй улс төр, эдийн засгийн болон бусад ашиг сонирхлын шүтэлцээ бүхий харилцааны сүлжээ бүрдүүлэх замаар улсынхаа тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, тогтвортой хөгжлийг хангах явдлыг гадаад бодлогынхоо гол зорилт болгоно.
      Монгол Улсын аюулгүй байдал, үндэсний язгуур ашиг сонирхлыг улс төр-дипломатын аргаар хангах, эдийн засаг, шинжлэх ухаан, технологийг хөгжүүлэх гадаад таатай нөхцөлийг бүрдүүлэх явдал гадаад бодлогын тэргүүлэх чиглэл байна.
      Улс орнуудтай хамтран ажиллахдаа олон улсын харилцааны нийтлэг  хэм хэмжээг баримтлан эрх тэгш, харилцан ашигтай байх зарчмыг хэрэгжүүлж, Монгол Улсыг сонирхогч, дэмжигчдийн эгнээг өргөтгөн тэдгээрийн найдвартай түнш нь байхыг эрмэлзэнэ.
      Соёл, хүмүүнлэгийн гадаад харилцаа нь соёлын өвөрмөц өв уламжлалыг арвижуулж, дэлхийн соёлын нийтлэг ололтоор баяжуулах, түүх соёлын үнэт зүйлсээ сэргээх, улс орноо гадаадад таниулах,  тэдэнтэй харилцан ойлголцох, итгэлцэх явдлыг нэмэгдүүлэхэд чиглэнэ.