Хэвлэх DOC Татаж авах
НЭМЭЛТ 2
 
ЦАГ УУРЫН АЖИГЛАЛТ, МЭДЭЭ
(Meteorological observation and report)
 
 (Бүлэг 4-г үзнэ үү.)
 
 
1.             ЦАГ УУРЫН АЖИГЛАЛТАНД ТАВИХ ЕРӨНХИЙ ШААРДЛАГА     (GENERAL REQUIRMENTS FOR METEOROLOGICAL OBSERVATIONS)
 
1.1        Аэродром дээр ашиглаж буй цаг уурын багажийг хэмжилт хийх шаардлагатай орон зайг илэрхийлж чадахуйц газар байрлуулна.
 
1.2     Байнгын  нислэгтэй аэродромд цаг уурын ажиглалтын цэгийг аэродромын ашиглалтын онцгой нөхцлийг харгалзан байгуулна. Ажиглалтын цэг нь цаг уурын ажиглалтын төхөөрөмжилсөн талбайтай байх бөгөөд цаг уурын бүх элемент, үзэгдлийг ажиглана.
 
1.3     Хэрэглэлээр нислэг үйлдэх системээр тоноглогдсон аэродромд ажиглалтын цэгийг нислэгийн зурвасын эхэнд буюу түүний ойролцоо байрлуулж ажиглалтыг хийнэ. Ажиглалтын цэгийн багажийн мэдрүүрийн хэсэг нь ХБЗ-ын дагуу байрласан байх ба ажиглалтын цэг нь нислэгийн удирдагчийн байранд байрлаж болно.
 
1.4     Нислэгийн цаг уурын өртөө дээрх цаг уурын багажийн суурилуулалт, ашиглалт болон үзлэг үйлчилгээг ДЦУБ-аас тогтоосон шаардлага болон дүрмийн дагуу гүйцэтгэнэ.
 
1.5     Аэродром дээр ажиглагч нь орчноо төлөөлж чадахуйц цэгт байрлана.
 
1.6     Автомат болон хагас автомат багаж ажиглалтын системийн бүрдэлд орсон тохиолдолд орон нутгийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжид дамжуулж байгаа ажиглалтын мэдээллийг тухайн аэродромын цаг уурын үйлчилгээний нэгжээс гаргасан мэдээний нэмэлт хэсэг болгон давхар оруулах бөгөөд аль элемент нь илэрхийлэгч элемент болох талаар цаг уурын элемент болгонд ялгах тэмдэглэгээ хийж өгнө.
 
2.             ЦАГ УУРЫН МЭДЭЭНД ТАВИХ ЕРӨНХИЙ ШААРДЛАГА   (GENERAL REQUIRMENTS FOR METEOROLOGICAL REPORTS)
 
2.1        Цаг уурын мэдээний хэлбэр (Format of meteorological reports)
 
2.1.1      Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээг Хүснэгт H2-1-д үзүүлсэн жишээний дагуу тохирох товчлол бүхий бичиглэл хэлбэрээр гаргана.
 
2.1.2      METAR, SPECI мэдээг Хүснэгт H2-2-д үзүүлсэн жишээний дагуу гаргах бөгөөд ДЦУБ-аас тогтоосон METAR, SPECI кодын хэлбэрээр мэдээг дамжуулна.
 
2.2        CAVOK–г ашиглах (Use of CAVOK)
 
Ажиглалтын хугацаанд дараах нөхцлүүд нэгэн зэрэг биелсэн тохиолдолд АБХ,
ХБЗ-ын АБХ (RVR), бодит цаг агаарын үзэгдэл, үүлний хэмжээ, үүлний төрөл болон үүлний доод суурийн өндөр зэрэг цаг уурын мэдээллүүдийн оронд “CAVOK”  коодын үгийг цаг уурын бүхий л мэдээнд орлуулан мэдээлнэ. Үүнд:
а.      Алсын барааны харагдац 10 км буюу түүнээс их
б.      Нислэгт нөлөөлөхүйц үүлгүй
в.      Энэ Нэмэлтийн 4.4.2.3 болон 4.4.2.5–д заасан нислэгт нөлөөлөхүйц  цаг агаарын үзэгдэл ажиглагдаагүй
 
2.3             Орон нутгийн тусгай мэдээ болон SPECI мэдээг гаргах нөхцлүүд
(Circumtance for issuance of local special reports and SPECI)
 
2.3.1           Дараах нөхцлүүдийг үндэслэж орон нутгийн тусгай мэдээг зохионо. Үүнд:
а.      Аэродромын мэдээг ашиглаж буй агаарын тээвэрлэгчийн  үйл ажиллагааны минимумд хамгийн их дөхсөн харгалзах утга
б.      Орон нутгийн бусад нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгж болон агаарын тээвэрлэгчийн минимум нөхцлийг хангасан утга
в.      Агаарын температур сүүлийн өгсөн мэдээтэй харьцуулахад 2оС-аар өссөн, эсвэл цаг уурын болон нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний бүрэн эрхт байгууллага болон агаарын тээвэрлэгчид хоорондоо харилцан зөвшилцсөний үндсэн дээр тогтоосон босго утгын хязгаарт хүрсэн
г.       Хөөрөх болон буух бүсэд Хүснэгт H2-1–д заасан цаг уурын онцгой нөхцөл үүссэн тухай нэмэлт мэдээлэл авсан
д.      SPECI мэдээг зохиох шалгуур бүрдсэн
 
2.3.2           Дараах нөхцлүүдийг үндэслэн SPECI мэдээг зохионо. Үүнд:
а.      Салхины дундаж хурд нь өөрчлөлт болохын өмнө эсвэл дараа нь 5м/с (10узел) буюу түүнээс их үед газар орчмын салхины дундаж чиглэлийн утга нь сүүлийн өгсөн мэдээтэй харьцуулахад 60о буюу түүнээс ихээр өөрчлөгдсөн үед;
б.      Газар орчмын салхины дундаж хурд сүүлийн өгсөн мэдээтэй харьцуулахад 5м/с (10узел) буюу түүнээс ихээр өөрчлөгдсөн үед;
в.      Салхины дундаж хурд нь өөрчлөлт болохын өмнө эсвэл дараа нь 7м/с (15узел) буюу түүнээс их үед газар орчмын салхины дундаж хурдны хазайлтын утга (өрөвхийлөлт)  сүүлийн өгсөн мэдээтэй харьцуулахад 5м/с (10узел) хүртэл өөрчлөгдсөн үед;
г.       Салхины хурд, чиглэлийн өөрчлөлтийн утга нь үйл ажиллагаа явуулах утгыг давсан тохиолдолд. Цаг уурын болон нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний бүрэн эрхт байгууллага, холбогдох агаарын тээвэрлэгчид хоорондоо харилцан зөвшилцсөний үндсэн дээр салхины өөрчлөлтийн хязгаарын утгыг тогтоох бөгөөд түүндээ салхины өөрчлөлтийн үед авах арга хэмжээний талаар тусгана. Үүнд:
1)            Ашиглах болон ашиглаж буй ХБЗ–г өөрчлөхийг шаардах;
2)            ХБЗ дээрх арын болон угтах салхины өөрчлөлт нь тухайн аэродром дээр нислэг үйлдэж буй нийтлэг агаарын хөлгийн ашиглалтын зааврын хязгаарыг давсан эсэх талаар лавлагаа авах;
д.      Алсын барааны харагдац сайжирч эсвэл муудаж улмаар дараах утгуудын аль нэг юмуу эсвэл хэд хэдэн утгад хүрэх буюу давах:
1)            800, 1500 буюу 3000м;
2)            5000м - ил харааны нислэгийн журмын дагуу нислэг гүйцэтгэж байгаа тохиолдолд.
е.      ХБЗ-ын дагуух алсын барааны харагдац сайжирч эсвэл муудаж улмаар дараах утгуудын аль нэг юмуу эсвэл хэд хэдэн утгад хүрэх буюу давах: Үүнд 150, 350, 600, 800м;
ё.      Дараах цаг агаарын аль нэг үзэгдэл эхлэх, зогсох, эрчимшил өөрчлөгдөх эсвэл цаг агаарын үзэгдэл зэрэг ажиглагдсан тохиолдолд:
1)            Зайрмагтсан хур тунадас;
2)            Дунд зэргийн хүчтэй эсвэл хүчтэй хур тунадас (аадар тунадасыг оруулаад);
3)            Дуу цахилгаан (хур тунадастай);
4)            Шороон шуурга;
5)            Элсэн шуурга;
ж.      Дараах цаг агаарын үзэгдлүүд эсвэл тэдгээрийн хослол эхлэх эсвэл зогсох тохиолдолд:
1)   Мөсөн туйлаадас;
2)   Хэт хөрсөн манан;
3)   Шороон, элсэн эсвэл цасан явган шуурга;
4)   Намын элсэн, шороон болон цасан шуурга;
5)   Дуу цахилгаан (хур тунадасгүй);
6)   Нөөлөг салхи;
7)   Юүлүүр хэлбэрийн үүл;
з.       BKN эсвэл OVC хэмжээтэй доод давхаргын үүлний доод суурийн өндөр намсаж эсвэл дээшилж доорх нэг болон хэд хэдэн утгуудад хүрэх эсвэл давах:
1)   30, 60, 150 эсвэл 300м (100, 200, 500 эсвэл 1000фут);
2)   450м (1500фут) - ил харааны нислэгийн журмын дагуу нислэг гүйцэтгэж байгаа тохиолдолд.
и.       450м-ээс (1500фут) нам өндөртэй үүлний хэмжээ өөрчлөгдөх:
1)            FEW эсвэл SCT-ээс  BKN эсвэл OVC болох;
2)            BKN эсвэл OVC -ээс FEW эсвэл SCT болох;
й.       Тэнгэр нээлттэй босоо чиглэлийн алсын барааны харагдац сайжирч улмаар дараах утгуудын аль нэг юмуу эсвэл хэд хэдэн утгад хүрэх буюу давах эсвэл босоо чиглэлийн алсын барааны харагдац муудаж улмаар дараах утгуудын аль нэг юмуу эсвэл хэд хэдэн утгуудаас доош орох: 30, 60, 150 эсвэл 300м (100, 200, 500, 1000фут); болон
к.       Аэродромын үйл ажиллагааны минимумд суурилсан бусад шалгуурыг цаг уурын эрх бүхий байгууллага болон агаарын тээвэрлэгчид хоорондоо харилцан зөвшилцсөний үндсэн дээр тогтооно.
 
2.3.3           Цаг агаарын нэг элементийн хэмжээ буурч (муудаж) байхад харин нөгөө элемент өсч (сайжирч) байгаа нь ажиглагдсан тохиолдолд  цаг агаарыг муудаж байна гэж үзэн нэг SPECI мэдээнд өгнө.
 
3.             ЦАГ АГААРЫН МЭДЭЭГ ДАМЖУУЛАХ (DISSEMINATION OF METEOROLOGICAL REPORTS)
 
3.1        METAR, SPECI (METAR and SPECI)
 
3.1.1      METAR, SPECI мэдээг түгээхдээ олон улсын мэдээллийн сан ОРМЕТ (зөвхөн олон улсын НОБ-ын хувьд) болон нисэхийн суурин үйлчилгээний хиймэл дагуулын түгээлтийн системийн төвүүдэд дамжуулна.
 
3.1.2      METAR, SPECI мэдээг бусад аэродромуудад дамжуулахдаа орон нутгийн хэлэлцээрийн дагуу дамжуулна.
 
3.1.3      Цаг агаарын муудалтын тухай SPECI мэдээг ажиглалт хийсний дараа нэн даруй дамжуулах шаардлагатай. Цаг агаарын сайжиралтын тухай SPECI мэдээг сайжиралт 10 минутын турш хадгалагдсан тохиолдолд л дамжуулах хэрэгтэй. Зайлшгүй тохиолдолд ийм мэдээг дамжуулахдаа сүүлийн 10 минутад давамгайлсан цаг агаарын нөхцлийг илэрхийлсэн засварыг хийнэ. Нэгэн зэрэг цаг агаарын нэг элементийн утга буурч (муудаж) байхад харин нөгөө элементийн утга өсч (сайжирч) байгаа тухай SPECI мэдээг ажиглагдсаны дараа шууд дамжуулна.
 
3.2        Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ (Local routine and special reports)
 
3.2.1           Орон нутгийн байнгын мэдээг бүсийн эсвэл аэродромын нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжид дамжуулж, агаарын тээвэрлэгчид болон бусад аэродромуудын хэрэглэгчдэд ашиглах бололцоогоор хангана.
 
3.2.2           Орон нутгийн тусгай мэдээг бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжид тодорхой нөхцөл үүссэн тэр даруйд дамжуулна. Гэхдээ цаг уурын болон нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний бүрэн эрхт байгууллагууд хоорондоо харилцан зөвшилцсөний үндсэн дээр тэдгээрийг дараах тохиолдолд дамжуулахгүй байж болно:
а.      Бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгж цаг уурын өртөөнөөс гаргасан цаг уурын элемент бүрийн мэдээг дэлгэцэн дээр шууд харах боломжтой, түүнчлэн тухайн дэлгэц нь орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээг байнга шинэчлэн гаргадаг бол;
б.      Аэродром дээр байрласан ажиглагчаас ХБЗ дээрх алсын барааны харагдац нь хэмжилтийн хуваариас нэг болон түүнээс дээш  алхамаар өөрчлөгдөж байгаа үед бүх өөрчлөлтүүдийг бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжид мэдээлдэг бол;
Орон нутгийн тусгай мэдээг мөн түүнчлэн агаарын тээвэрлэгчид болон аэродромын хэрэглэгчдэд түгээнэ.
 
4.             ЦАГ УУРЫН ЭЛЕМЕНТИЙГ АЖИГЛАХ БОЛОН МЭДЭЭЛЭХ
(OBSERVING AND REPORTING OF METEOROLOGICAL ELEMENTS)
 
4.1        Газар орчмын салхи (Surface wind)
 
4.1.1           Мэдрүүрийн  байрлал
 
4.1.1.1 Газар орчмын салхины ажиглалтыг ХБЗ дээр ойролцоогоор 10м (30 фут)  өндөрт хийнэ.
 
4.1.1.2 Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд зориулсан газар орчмын салхины хэмжилт хийх мэдрүүрийг ХБЗ-ын орчинг төлөөлж чадахуйц, тухайлбал агаарын хөлөг газардах бүсэд байрлуулна. Газарзүйн эсвэл зонхилсон цаг агаарын нөхцөл нь ХБЗ–ын өөр өөр хэсгүүдийн орчимд газар орчмын салхины мэдэгдэхүйц зөрүү гаргадаг бол нэмэлт мэдрүүрүүдийг байрлуулах хэрэгтэй.
 
Тайлбар – Хэдийгээр амьдрал дээр ХБЗ-ын газар орчмын салхийг шууд хэмжиж  болдоггүй ч хөөрөх, буух цэг дээрх хэмжилт нь агаарын хөлгийн хөөрөлт, буулт хийхэд нөлөөлж болохоор хамгийн харьцангуй бодит мэдээ байна.
 
4.1.2           Дэлгэц
 
4.1.2.1     Газар орчмын салхины мэдрүүр бүртэй холбоотой дэлгэцүүдийг цаг уурын өртөө, бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулна. Цаг уурын өртөө болон бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулсан дэлгэцүүдийн мэдрүүр нэг эх үүсвэрээс холбогдсон байх бөгөөд 4.1.1.2–д заасны дагуу нэмэлт мэдрүүрийг байрлуулсан тохиолдолд дэлгэцэнд мэдрүүр бүрийн аль ХБЗ болон ХБЗ–н аль хэсгүүдийг хянаж буйг нарийн ялгаж зааж өгсөн байх шаардлагатай.
 
4.1.2.2     Автомат төхөөрөмжийн тусламжтайгаар газар орчмын салхины мэдрүүр бүр дээрх чиглэл, хурдны утгыг дундажлах болон эрс өөрчлөлтийг тодорхойлон дэлгэцээр үзүүлнэ.
 
4.1.3           Дундажлах
 
4.1.3.1     Салхины ажиглалтын хугацааг дундажлах:
а.      Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, түүнчлэн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжид суурилуулсан дэлгэцүүдэд 2 минутаар;
б.      METAR, SPECI мэдээнд 10 минутаар, гэхдээ 10 минутын хугацаанд салхины чиглэл, хурдны эрс өөрчлөлт орсон бол дундажлалыг тогтоохдоо зөвхөн эрс өөрчлөлт ажиглагдсан хугацаанд орсон мэдээг ашиглах бөгөөд энэ тохиолдолд хугацааны интервалыг хураангуйлах шаардлагатай.
 
Тайлбар – Салхины хурд 2 минутаас дээш хугацаагаар 5 м/с (10узел) юмуу түүнээс ихээр өөрчлөгдөх; эсвэл өөрчлөлтийн өмнө эсвэл дараа нь салхины хурд 5 м/с (10узел) юмуу түүнээс их байх үед салхины чиглэл гэнэт тогтвортойгоор 30о градусаас ихээр өөрчлөгдөх тохиолдлыг эрс өөрчлөлт гэж үзнэ.
 
4.1.3.2     4.1.5.2–ийн дагуу салхины дундаж хурдны хазайлт (өрөвхийлөлт)-ыг дундажлахдаа орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд болон нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд үзүүлж байгаа дэлгэцүүдэд салхины дундаж хурдны хазайлт (өрөвхийлөлт)-ыг 3 секундийн хугацаагаар дундажлана.
 
4.1.4           Хэмжилтийн нарийвчлал
 
Газар орчмын салхины чиглэл, хурд мөн салхины дундаж хурдны хазайлтыг мэдээлж буй мэдээ нь Хүснэгт Н2-7-д заасан хэмжлийн нарийвчлалтай байна.  
 
4.1.5           Мэдээлэх
 
4.1.5.1     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд газар орчмын салхины чиглэл, хурдыг мэдээлэхдээ 10 градус ба 1м/с (1узел) гэсэн алхамаар тус тус мэдээлнэ. Энэ алхамыг ашиглахад тохирохгүй дурын ажиглагдсан хэмжилтийг ойролцоо утганд шилжүүлж авна.
 
4.1.5.2     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд:
а)            Салхины хурдыг хэмжихэд хэрэглэж байгаа нэгжийг тэмдэглэнэ;
б)            Хэрэв хазайлт нь 60° ба түүнээс их үед сүүлийн 10 минутын салхины дундаж чиглэлын хазайлтыг дараах байдлаар мэдээлнэ:
1)   Чиглэлийн  хазайлт нь 60о буюу түүнээс их гэхдээ 180о–с бага мөн салхины хурд нь 2м/с (3узел) эсвэл түүнээс их үед салхины чиглэлийн хоёр хязгаарын утгыг мэдээлнэ. 
2)   Чиглэлийн  хазайлт нь 60о болон түүнээс их гэхдээ 180о–с бага мөн салхины хурд нь 2м/с (3узел)-ээс бага үед салхины чиглэлийг тогтворгүй гэж мэдээлнэ;
3)   Чиглэлийн  хазайлт нь 180о буюу түүнээс их болсон үед хурдыг харгалзахгүйгээр салхины чиглэлийг тогтворгүй гэж мэдээлнэ;
в)            Сүүлийн 10 минутын салхины дундаж хурдны хазайлт (өрөвхийлөлт)-ыг салхины хамгийн их хурд нь салхины дундаж хурднаас 5м/с (10узел) буюу түүнээс ихээр  давсан үед мэдээлнэ.
г)              Салхины дундаж хурд нь 0м/с (1узел) бол үүнийг "намуун" гэж мэдээлнэ;
д)            Тухайн 10 минутын хугацаанд салхины чиглэл, хурдны эрс өөрчлөлтийг агуулсан бол зөвхөн тухайн салхины чиглэлийн дундаж өөрчлөлт болон салхины хурдны дундаж өөрчлөлтийн хазайлтыг эрс өөрчлөлт болж өнгөрсөн хугацаатай нь мэдээлнэ.
 
4.1.5.3     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд:
а)            Газар орчмын салхины хэмжилтийг ХБЗ-ын дагуу хэд хэдэн газар хийж байгаа бол тухайн илэрхийлэгч утгын ажиглалтын газарзүйн байрлалыг зааж өгнө;
б)            Хэд хэдэн ХБЗ–ыг ашиглаж байгаа тохиолдолд газар орчмын салхины хэмжилтийг ХБЗ болгон дээр хийж, ХБЗ–уудын салхины мэдээ бүрийг авч улмаар аль хэрэгцээтэй байгаа ХБЗ-ын салхины мэдээг сонгож мэдээлнэ.
в)            Хэрвээ 4.1.5.2 б) 2) –ын дагуу газар орчмын салхины чиглэлийн дундаж өөрчлөлтийг мэдээлэх бол чиглэлийн хязгаарын хоёр утганд хүрсэн тухайн газар орчмын салхины өөрчлөлтийг мэдээлнэ;
г)              Хэрвээ 4.1.5.2 в) 2) –ын дагуу газар орчмын салхины хурдны дундаж өөрчлөлтийг (өрөвхийлөлт) мэдээлэх бол салхины хурдны хүрсэн хамгийн их болон хамгийн бага утгуудыг  мэдээлнэ .
 
4.1.5.4     Хэрвээ 4.1.5.2 в)-д заасны дагуу METAR, SPECI мэдээнд газар орчмын салхины хурдны дундаж хазайлт (өрөвхийлөлт)–ыг мэдээлэх бол салхины хурдны хамгийн их утгыг мэдээлнэ.
 
4.2        Алсын барааны харагдац (Visibility)
 
4.2.1           Тэмдэгтийн байрлал
 
4.2.1.1     Алсын барааны харагдацыг хэмжих төхөөрөмжөөр тоноглогдсон бол алсын барааны харагдацыг ХБЗ дээр ойролцоогоор 2,5м (7,5фут) өндөрт хэмжинэ.
 
4.2.1.2     Алсын барааны харагдацыг хэмжих төхөөрөмжөөр тоноглогдсон тохиолдолд алсын барааны харагдацын мэдрүүрийг дараах зөвлөмжийн дагуу ашиглана.  Алсын барааны харагдацын ажиглалтын мэдрүүрээс авсан  мэдээг орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд ашиглах тохиолдолд мэдрүүрийг байрлуулахдаа ХБЗ-ын дагуу болон агаарын хөлөг газардах бүсийн алсын барааны харагдацын найдвартай мэдээ авах боломж бүхий газар байрлуулна.
 
4.2.1.3     Суултын системээр тоноглогдоогүй аэродромд алсын барааг нүдэн баримжаагаар тодорхойлох тэмдэгтүүдийг ХБЗ-ын дагуу ажиглалтын цэгээс 300, 500, 800, 1000, 1500м ба тухайн аэродромын онгоцны төрөл тус бүрийн цаг уурын хязгаарлалтын зай тус бүрд харгалзуулан аюулгүй зурвасны гадна байрлуулна.
 
4.2.1.4     Алсын барааны харагдацыг тодорхойлох тэмдэгтүүдийг дор дурдсан зайд өгөгдсөн хэмжээгээр бэлтгэж байрлуулна.
 
Зай (м)
Хэмжээ (м)
200м хүртэл
1.0 х 1.0
400 -  500
1.5 х 1.5
600 – 700
2.0 х 2.0
800 – 1000
2.5 х 2.5
1500 – 2000
3.0 х 2.0
                                               
Цаад дэвсгэр нь уул, ой мод, бусад биет зүйл байвал тэмдэгтийг шатрын хөлөг маягаар хар цагаанаар, харин тэнгэрийн дэвсгэр дээр байх бол дан хар өнгөөр будна. Мөн тухайлсан мэдэгдэхүйц байгалийн болон барилга байшинг тусгайлан тэмдэг болгон ашиглаж болно.
 
4.2.1.5     Харанхуйд алсын барааг тодорхойлохын тулд алсын барааны гэрлэн тэмдэгтийг байрлуулж ашиглана.
 
4.2.1.6     Хэрэв ажиглалтын бүх цэгт алсын барааг багажаар хэмжих бүрэн боломжтой бол алсын бараа тодорхойлох тэмдэгтийг ашиглахгүй (эсвэл босгохгүй) байж болно.
 
4.2.1.7     Алсын барааны харагдацыг хэмжих төхөөрөмжөөр тоноглогдсон тохиолдолд 2000м юмуу түүнээс бага зайд алсын барааг багажаар хэмжинэ. Харин түүнээс их зайд бол тэмдэгт босгох юмуу байгалийн тэмдэгтийг ашиглана.
 
4.2.2           Дэлгэц
 
Алсын барааны харагдацыг хэмжихдээ автомат ажиглалтын систем ашигладаг бол мэдрүүр бүртэй холбоотой алсын барааны харагдацын өгөгдлийг гаргах дэлгэцүүдийг цаг уурын өртөө, бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулна. Цаг уурын өртөө болон бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулсан дэлгэцүүдийн мэдрүүр нь нэг эх үүсвэрээс холбогдсон байх бөгөөд 4.1.1.2–д заасны дагуу нэмэлт төхөөрөмж байрлуулсан тохиолдолд  дэлгэцэнд  мэдрүүр бүрийн аль ХБЗ болон ХБЗ–н аль хэсгүүдийг хянаж байгааг нарийн ялгаж зааж өгсөн байх шаардлагатай.
 
4.2.3           Дундажлах
 
Алсын барааны харагдацыг хэмжихдээ автомат ажиглалтын систем ашигладаг бол бодит тодорхойлогч утгыг тодорхойлохын тулд тэдгээрийн мэдээллийн гаралтын хугацаа нь хамгийн багадаа 60 секунд тутамд шинэчлэгдэх ёстой бөгөөд тухайн хугацааг:
а)            Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд алсын барааны харагдацыг үзүүлж байгаа дэлгэцүүдэд 1 минутаар;
б)            Хэрэв 10 минутын хугацаанд түрүүчийн ажиглалттай харьцуулахад алсын барааны харагдац илт тогтворгүй болсон тохиолдолд, дундаж утгыг авахдаа тогтворгүй болсон хугацааны дараах тохиолдолыг л ашиглах бөгөөд дээрх тохиолдол ажиглагдаагүй тохиолдолд METAR, SPECI мэдээнд 10 минутаар тус тус дундажлана.
 
4.2.4           Мэдээлэх
 
4.2.4.1     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд алсын барааны харагдацын мэдээлэхдээ 800 метрээс доош бол 50м, 800 метрээс 5 км хүртэл 100м, 5 – 10км бол 1км-ийн зайцтайгаар, харин 10 км буюу түүнээс их боловч CAVOK-ийн нөхцлөөс бусад тохиолдод 10км гэж тус тус мэдээлнэ. Энэ хэмжлийн хуваарийг ашиглан мэдээлэхэд тохирохгүй байгаа дурын ажиглалтын хэмжилийг ойролцоо буюу бага утганд шилжүүлж авна.
 
4.2.4.2     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд ХБЗ-ын дагуу алсын барааны харагдацын тодорхойлсон нэгжийг түүний утгатай нь цуг мэдээлнэ.
 
4.2.4.3     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд алсын барааны харагдацыг хэмжихдээ  автомат төхөөрөмжийн систем ашигладаг бол:
а)            Алсын барааны харагдацыг хэмжилтийг Бүлэг 4-ийн 4.6.2.2–д заасны дагуу ХБЗ–ын дагуу хэд хэдэн цэгээс хийдэг бол эхлээд хөлөг газардах бүсийн мэдээг дараа нь зайлшгүй тохиолдолд ХБЗ–ын дундаж цэгийн болон төгсгөл цэгийн мэдээг зааж өгнө;
б)            Хэд хэдэн ХБЗ–ыг ашиглаж байгаа тохиолдолд алсын барааны харагдацын хэмжилтийг ХБЗ болгон дээр хийж, ХБЗ–уудын алсын барааны харагдацын мэдээ бүрийг авч улмаар аль хэрэгцээтэй байгаа ХБЗ-ын алсын барааны харагдацын хэмжилтийг мэдээлнэ.
 
4.2.4.4     METAR болон  SPECI мэдээнд бүлэг 1-д тодорхойлсны дагуу давамгайлах алсын барааны харагдацыг мэдээлэх бөгөөд хэрвээ зүг бүрт адилгүй байвал;
а)            Хэрвээ хамгийн бага алсын барааны харагдац нь давамгайлах алсын барааны харагдацаас ялгаатай буюу
1)            1500 метрээс бага
2)            Давамгайлах алсын барааны харагдацаас 50%-иар бага мөн 5000м-ээс бага бол
ажиглагдсан хамгийн бага АБХ-ын аэродромтой харьцуулсан ерөнхий чиглэлийг найман зовхисоор илэрхийлж мэдээлнэ. Хэрвээ  алсын барааны хамгийн бага харагдац нэгээс олон зүгт ажиглагдаж байвал тэдгээрээс шуурхай үйл ажиллагаанд ач холбогдолтойг нь авч мэдээлнэ.
б)            Алсын барааны харагдац нь огцом өөрчлөгдөж алсын барааны харагдацыг тодорхойлох боломжгүй болсон тохиолдолд алсын барааны харагдацын зөвхөн хамгийн бага утгыг чиглэл заахгүйгээр мэдээлнэ.
 
4.2.4.5     Автомат ажиглалтын систем ашигладаг бөгөөд METAR, SPECI мэдээнд алсын барааны харагдацын мэдрүүр нь чиглэл заах боломжгүй бол мэдээлж буй  алсын барааны харагдацын утгын араас "NDV" товчлолыг залгуулж мэдээлнэ.
 
4.3           ХБЗ-ын алсын барааны харагдац (Runway visual range)
 
4.3.1           Мэдрүүрийг байрлуулах
 
4.3.1.1 ХБЗ дээрх барааны харагдацын мэдрүүрийг ХБЗ–аас ойролцоогоор 2,5м (7,5 фут) өндөрт байрлуулна.
 
4.3.1.2 ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг ХБЗ–ын тэнхлэгийн шугамнаас 120м-ээс илүүгүй зайнд хэмжинэ. Ажиглалт хийж буй цэг нь агаарын хөлөг газардах бүсийг илэрхийлдэг байх үүднээс түүнийг ХБЗ-ын босго цэгээс ойролцоогоор 300м зайд байрлуулна. Ажиглалт хийж буй цэг нь ХБЗ–ын дунд цэг болон төгсгөл цэгийн илэрхийлэгч байх үүднээс тэдгээрийг босгоноос 1000 – 1500м, харин ХБЗ–ын төгсгөлөөс 300 метрийн зайнд байрлуулна. Тухайн цэгийн нарийвчилсан байрлал болон хэрвээ шаардлагатай бол нэмэлт ажиглалтын цэгийг ХБЗ-ын урт, намаг, манан үүсэж болзошгүй газар зэрэг нисэхийн, цаг уурын болон уур амьсгалын нөхцлийг тооцсоны үндсэн дээр байгуулна.
 
4.3.2           Хэрэглэлийн системүүд
 
4.3.2.1 ХБЗ дээр буулт үйлдэхээр орох болон CAT I ангилалын хэрэглэл ашиглан буулт хийхэд зориулсан ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг үнэлэхдээ автомат системийг ашиглана.
 
4.3.3         Дэлгэц
 
4.3.3.1 ХБЗ–ын алсын барааны харагдацын хэмжилтийг автоматжуулсан  төхөөрөмжийн тусламжтайгаар хийдэг бол нэг дэлгэцийг (эсвэл, зайлшгүй шаардлагатай бол хэд хэдийг) цаг уурын өртөө, бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулна. Цаг уурын өртөө болон бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулсан дэлгэцүүдийн мэдрүүр нь нэг эх үсвэрээс байх бөгөөд 4.3.1.2–д заасны дагуу нэмэлт төхөөрөмж суурилуулсан тохиолдолд  дэлгэцэнд мэдрүүр бүрийн аль ХБЗ болон ХБЗ–н аль хэсгүүдийг хянаж байгааг нарийн ялгаж зааж өгсөн байх шаардлагатай.
 
4.3.4           Дундажлах
 
ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг хэмжихдээ автомат төхөөрөмжийн систем  ашигладаг бол бодит тодорхойлогч утгыг авахын тулд тэдгээрийн мэдээллийн гаралтын хугацаа нь хамгийн багадаа 60 секунд тутамд шинэчлэгдэх ёстой. ХБЗ-ын алсын барааны харагдацын хугацааг дундажлахдаа:
а)            Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд болон бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд алсын барааны харагдацыг үзүүлж байгаа дэлгэцүүдэд 1 минутаар;
б)            Хэрэв 10 минутын хугацаанд түрүүчийн ажиглалттай харьцуулахад ХБЗ-ын алсын барааны харагдац илт тогтворгүй болсон тохиолдолд, дундаж утгыг авахдаа тогтворгүй болсон хугацааны дараах тохиолдолыг л ашиглах бөгөөд дээрх тохиолдол ажиглагдаагүй тохиолдолд METAR, SPECI мэдээнд 10 минутаар.
 
4.3.5           ХБЗ-ын гэрэлтүүлгийн хүч
 
ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг үнэлэхдээ автомат төхөөрөмжийн систем  ашигладаг бол ХБЗ болгон дээр тусад нь тооцоог хийнэ. ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг ХБЗ дээр байрласан гэрлийн эрчмийн  хамгийн их хүчнээс 3% болон түүнээс бага гэрлийн эрчмээр тооцоолж болохгүй. Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд тооцоог дараах гэрлийн хүчийг ашиглан ойролцоогоор бодно:
а)      Гэрэл нь асаалттай ХБЗ–д: ХБЗ–д ашиглаж буй гэрлийн эрчмийн бодит өгөгдлөөр
б)      Гэрэл нь унтраалттай ХБЗ–д: гэрлийн эрчим (агаарын хөлгийг хүлээн авахад зориулсан сулавтар түвшинд тохируулсан гэрлийн эрчим)-ийг зонхилох нөхцөлд ашиглахад зориулсан тохиромжтой гэрлийн эрчимээр METAR, SPECI мэдээнд ХБЗ дээр байралсан гэрлийн  эрчмийн байж болох хамгийн дээд чадал дээр үндэслэн ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг мэдээлнэ.
 
4.3.6           Мэдээлэх
 
4.3.6.1     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг мэдээлэхдээ ХБЗ-ын алсын барааны харагдац 400м-ээс доош бол 25м-ийн алхамаар, 400м-ээс 800м хүртэл бол 50м-ийн алхамаар, 800м-ээс дээш бол 100м-ийн алхамаар тус тус мэдээлнэ. Уг өгөгдлийн хуваарийг ашиглан мэдээлэхэд тохиромжгүй бол ажиглалтын хэмжилтийг ойролцоо бага утганд шилжүүлж авна.
 
4.3.6.2     ХБЗ-ын алсын барааны харагдацын хамгийн бага хэмжээг 150м, харин хамгийн их хязгаарыг 2000м-ээр тооцно. Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд алсын барааны харагдац энэ хязгаарыг давсан эсвэл доош орсон тохиолдолд ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг 150м-ээс бага эсвэл 2000м-ээс дээш гэж мэдээлнэ.
 
4.3.6.3     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд:
а)            ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг үнэлэхэд  ашиглаж байгаа системын дээд хязгаарыг давсан үед  орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд "ABV" гэсэн товчлолоор, METAR, SPECI мэдээнд "P" товчлолоор дээд хязгаарыг давсаныг тодорхойлж мэдээлнэ;
б)            ХБЗ-ын алсын барааны харагдац ашиглаж байгаа системын доод хязгаараас доош орсон үед  орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд "BLW" гэсэн товчлолоор, METAR, SPECI мэдээнд "М" товчлолоор доод хязгаараас доош орсоныг тодорхойлж мэдээлнэ.
 
4.3.6.4     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд:
а)            Хэмжилт хийсэн нэгжийг зааж өгөх;
б)            ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг ХБЗ–ын нэг цэгээс хийж байвал өөрөөр хэлбэл буулт хийх бүсэд хийж байвал ажиглалтын мэдээг тодорхой байршил заахгүйгээр;
в)            ХБЗ-ын  хэд хэдэн цэг дээр ХБЗ алсын барааны харагдацын хэмжилтийг хийж байгаа бол эхлээд буулт хийх бүсийн илэрхийлэгч утгыг, дараа нь ХБЗ–ын дунд цэгийн болон төгсгөл цэгийн илэрхийлэгч утгыг зааж өгөх бөгөөд тэгэхдээ эдгээр утгуудын аль нь илэрхийлэгч утгыг агуулсан цэг болохыг тодорхойлж өгнө;
г)              Хэд хэдэн ХБЗ–ыг ашиглаж байгаа тохиолдолд ХБЗ тус бүрийн  алсын барааны харагдацын утга бүрийг авч эдгээр утгатай харгалзах зурвасыг мэдээлнэ.
 
4.3.6.5     METAR, SPECI мэдээнд дараах зүйлийг тодорхойлж өгнө:
а)      ХБЗ дээр ажиглалт хийсэн цэгийг мэдээлэх шаардлагагүй зөвхөн буулт  хийх бүсийн илэрхийлэгч утгыг мэдээлнэ;
б)      Хэд хэдэн ХБЗ дээр агаарын хөлгийн буулт үйлддэг бол агаарын хөлөг газардах бүсийн ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг ХБЗ тус бүр дээр гэхдээ дөрвөөс илүүгүй алсын барааны харагдацын утга бүрийн харгалзах зурвасыг хамт мэдээлнэ.
 
4.3.6.6     ХБЗ-ын алсын барааны харагдацыг хэмжихдээ автомат төхөөрөмжийн систем ашигладаг бол METAR, SPECI мэдээнд ХБЗ-ын алсын барааны харагдацын өөрчлөлтийг мэдээлэхдээ 10 минутын хугацааны давтамжтайгаар, дараах тохиолдолд өгнө:
а)            Хэрэв ХБЗ-ын алсын барааны харагдацын 10 минутын хугацааны хандлага нь эхний 5 минутын хугацааны дундаж утга хоёр дахь 5 минутын хугацааны дундажаас 100м буюу түүнээс ихээр өөрчлөгдөж байвал тухайн өөрчлөлтийг мэдээлнэ. ХБЗ-ын алсын барааны харагдацын  хандлага нь дээшилсэн эсвэл буурсан хандлагыг үзүүлж байгааг харгалзан "U" эсвэл "D" товчлолыг тус тус хэрэглэнэ. 10 минутын хугацааны хандлага нь илт хазайлт байхгүйг илэрхийлж байвал "N" товчлолыг хэрэглэнэ. Хэрвээ хандлагын тухай мэдээлэл байхгүй тохиолдолд мэдээнд товчлол оруулах шаардлагагүй.
б)            Хэрэв ажиглалтын 10 минутын хугацаан дахь дундаж утгаас ХБЗ-ын алсын барааны харагдацын 1 минутын дундаж утга нь 50м болон түүнээс ихээр, эсвэл 20% болон түүнээс ихээр өөрчлөгдсөн бол 1 минутын дундаж хамгийн бага утга эсвэл 1 минутын дундаж хамгийн их утгыг 10 минутын  дундаж утгын оронд мэдээлнэ. Хэрэв 10 минутын хугацааны хооронд өмнөх ажиглалттай холбоотой ХБЗ-ын алсын барааны харагдацын илт тогтворгүй байдал бүртгэгдсэн бол өөрчлөлтийг тодорхойлохдоо тогтворгүй хугацааны дараа авсан утгыг ашиглана.
 
4.4       Цаг агаарын байдал (Present weather)
 
4.4.1           Мэдрүүрийн байрлал
 
Дараах 4.4.2.3 болон 4.4.2.5-д заасан цаг агаарын үзэгдлийг автомат төхөөрөмжийн системээр ажигладаг бол мэдрүүрийг орчноо хамгийн сайн төлөөлөхүйц газар байрлуулна.
 
4.4.2           Мэдээлэх
 
4.4.2.1 Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд цаг агаарын байдлыг мэдээлэхдээ ажиглагдаж буй үзэгдлийн төрөл болон шинж чанарыг өгөх бөгөөд, тэдгээрийг эрчимшлээс нь хамааруулан ангилна.
             
4.4.2.2 METAR, SPECI мэдээнд цаг агаарын байдлыг мэдээлэхдээ ажиглагдаж буй үзэгдлийн төрөл болон шинж чанарыг өгөх бөгөөд, тэдгээрийг аэродромтой ойролцоо байдал болон  эрчимшлээс нь хамааруулан ангилна.
 
4.4.2.3 Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд дараах цаг агаарын ажиглагдаж буй үзэгдэлийг тус тусын товчлол болон харгалзах шалгуурыг хамт мэдээлнэ:
а)
Хур тунадас
 
 
Шиврээ бороо         
DZ
 
Бороо
RA
 
Цас
SN
 
Цасан үрэл
SG
 
Мөсөн туйлаадас
PL
 
Хялмаа, мөсөн зүү (мөсөн тоосонцор)
-        Энэ үзэгдэлээс шалтгаалан алсын барааны харагдац 5000м эсвэлтүүнээс доош орсон тохиолдолд мэдээлнэ.
IC
 
Мөндөр                                                                                                                     GR
-        Хамгиийн том мөндөрийн диаметр 5 мм эсвэл түүнээс дээш байвал мэдээлнэ.
GR
 
Жижиг мөндөр буюу цасан туйлаадас                                                                                                                     GS
-        Хамгийн том мөндөрийн диаметр 5 мм эсвэл түүнээс доош байвал мэдээлнэ
GS
б)
Алсын барааны харагдац бууруулдаг үзэгдэлүүд (усны уурын)
 
 
Манан
-                  Хэвтээ чиглэлийн алсын барааг 1000 метрээс доош буурсан тохиолдолд  MI, ВС, PR болон VС (4.4.2.5 болон 4.4.2.6 үз) үзэгдлүүдийг хамтад нь хэрэглэдэг.
FG
 
Будан                                                                                                                     BR
-                хэвтээ чиглэлийн алсын бараа 1000 метрээс доошгүй 5000 метр хүртэл болсон тохиолдолд мэдээлнэ
BR
в)  
Алсын барааны харагдац бууруулдаг үзэгдлүүд
Доор заасан товчлолуудыг АБХ-г муутгагч үзэгдлээс шалтгаалан алсын барааны харагдац нь 5000м болон түүнээс багагүй эсвэл "SA"-тооцохгүйгээр "DR" (4.4.2.5 үз) гэж тодорхойлсон үед л хэрэглэнэ
 
 
Элс
SA
 
Тоос (хөшигөлсөн)
DU
 
Униар
HZ
 
Утаа
FU
 
Галт уулын үнс
VA
г)
Бусад үзэгдэлүүд
 
 
Шороон/элсэн хуй (шороон хуй)
PO
 
Хүчтэй салхи
SQ
 
Юүлүүр хэлбэрийн үүл (торнадо буюу усан хуй)
FC
 
Шороон шуурга
DS
 
Элсэн шуурга
SS
 
4.4.2.4     Автоматаар өгөгдөх METAR, SPECI мэдээнд 4.4.2.3 а)–д орсон хур тунадасны төрлүүдийг автомат ажиглалтын систем нь тухайн  хур тунадасыг тодорхойлох боломжгүй тохиолдолд UP товчлолыг хэрэглэнэ.
 
4.4.2.5     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд дараах цаг агаарын ажиглагдаж буй үзэгдлийн шинж чанарыг мэдээлэх шаардлагатай тохиолдолд тэдгээрийн тус тусын товчлол болон харгалзах шалгуурыг хамтад нь мэдээлнэ:
 
Дуу цахилгаан                                                                                                       TS
-        Дуу цахилгааны тухай мэдээг мэдээлэхдээ Хүснэгт H2-1 болон H3-2–д орсон тохирох хур тунадасны тэмдэглэгээний хамт хэрэглэнэ. Өмнөх ажиглалтын 10 минутын хугацаанд аэродром дээр дуу цахилгаан эсвэл гялбаа ажиглагдсан гэхдээ ажиглалтын хугацаанд хур тунадас ажиглагдаагүй бол "TS" товчлолыг нэмэлт тэмдэглэлгүйгээр хэрэглэнэ.
Аадар хур тунадас                                                                                               SH
-                Аадар хур тунадасыг мэдээлэхдээ Хүснэгт H2-1 болон H3-2–д орсон тохирох тэмдэглэгээний хамт хэрэглэнэ. Аэродромын ойр орчимд ажиглагдсан аадар хур тунадасыг мэдээлэхдээ (4.4.2.6-г үзнэ үү.) VCSH товчлолыг хур тунадасны төрөл болон эрчимшлийг заахгүйгээр хэрэглэнэ.
Зайрмагтсан                                                                                                         FZ
-                Усан дусал болон хур тунадасны хэт хөрөлтийг; Хүснэгт H2-1 болон H3-2–д орсон үзэгдлийн төрлүүдээс тохирох цаг агаарын үзэгдлийн төрөлтэй хамт хэрэглэнэ.
Намын шуурга                                                                                                       BL
-                Хүснэгт H2-1 болон H3-2–д орсон цаг агаарын үзэгдлийн төрлүүдээс тохирох газрын гадаргаас 2м (6фут) буюу түүнээс дээш өндөрт үүссэн цаг агаарын үзэгдлийн төрөлтэй хамт хэрэглэнэ.
Явган шуурга                                                                                                        DR
-                Хүснэгт H2-1 болон H3-2–д орсон цаг агаарын үзэгдлийн төрлүүдээс газрын гадаргаас 2м (6фут) хүртэл эсвэл түүнээс доош үүссэн цаг агаарын үзэгдлийн төрөлтэй хамт хэрэглэнэ.
Нимгэн                                                                                                                   MI
-                Газрын гадаргаас дээш 2м (6фут)–с нам өндөртэй
Хэсэг бусаг                                                                                                           ВС
-        Аэродром орчмыг бүрхсэн хэсэг бусаг манан.
Хэсэгчилсэн                                                                                                          PR
-        Аэродромын ихэнх хэсэг мананд бүрхэгдсэн
 
4.4.2.6     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд зайлшгүй тохиолдолд аэродром орчимд ажиглагдаж буй цаг агаарын үзэгдлийн эрчимшлийн тухай мэдээлэхдээ:
 
 
(Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд товчлол бүхий текст хэлбэрээр)
(METAR болон SPECI)
Сул
FBL
-
Дунд зэргийн
MOD
(заагчгүйгээр)
Хүчтэй
HVY
+
 
Хүснэгт H2-1 болон H3-2–д орсон цаг агаарын үзэгдлийн төрлүүдийг ашиглана. Бага эрчимшлийг зөвхөн хур тунадасанд зааж өгнө.
 
Орчим                                                                                                                     VC
-                Аэродромын ажиглалтын цэгээс ойролцоогоор 8 болон 16 км-ын хооронд 4.4.2.5–ийн дагуу мэдээлэгдээгүй тохиолдолд Хүснэгт H2-2–д орсон бодит цаг агаарын үзэгдлийн хамт зөвхөн METAR, SPECI мэдээнд ашиглана.
 
4.4.2.7     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд:
а)            Аэродром дээр болон түүний ойр орчимд нислэг үйлдэхэд нөлөөлөх бодит цаг агаарын бүрэн тодорхойлолтыг өгөх үүднээс зайлшгүй тохиолдолд  4.4.2.3 болон 4.4.2.5–д орсон бодит цаг агаарын үзэгдлийн нэг болон түүнээс олон гэхдээ хамгийн ихдээ гурван товчлолыг аэродром орчмын үзэгдэл эсвэл эрчимшил эсвэл шинж чанар зэрэг харгалзах нөхцлүүдийн тодорхойлогчийг  ашиглана.
б)            Эхний ээлжинд аэродром орчмын үзэгдэл эсвэл эрчимшил зэрэг нөхцлүүдийг мэдээлэх бөгөөд үүний дараагаар харгалзах цаг агаарын үзэгдлийн шинж чанар болон төрлийг мэдээлнэ.
 
4.5        Үүлшил (Clouds)
 
4.5.1           Мэдрүүрийн байрлал
 
Үүлний хэмжээ болон үүлний доод суурийн өндрийг хэмжихдээ автоматжуулсан системийг ашигладаг бол орчноо төлөөлж чадахуйц газарт мэдрүүрүүдийг байрлуулна. Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээг мэдээлэхэд зориулж буултын нарийвчилсан оролтын төхөөрөмжтэй ХБЗ бүхий аэродромуудад үүлний хэмжээ болон үүлний доод суурийн өндрийг хэмждэг мэдрүүрүүдийг байрлуулахдаа найдвартай мэдээ авах боломжтой буулт хийх оролтын системийн дунд талын гэрэлт дохионы тэмдгэн дээр эсвэл дунд талын гэрэлт дохионы тэмдэгийг ашигладаггүй аэродромын ХБЗ-ын буултын босго цэг дээр,  ХБЗ-ын эхнээс буулт хийхээр орох тал руу 900-1200м (3000-4000 фут) зайд байрлуулна.
 
4.5.2           Дэлгэц
 
Үүлний хэмжээ болон үүлний доод суурийн өндрийг хэмжихдээ автоматжуулсан системийг ашигладаг бол үүлний доод суурийн өндрийн дэлгэцүүдийг цаг уурын өртөө, бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулна. Цаг уурын өртөө болон бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулсан дэлгэцүүдийн мэдрүүр нэг эх үүсвэрээс байх бөгөөд 4.1.5–д заасны дагуу нэмэлт мэдрүүрийг байрлуулсан тохиолдолд дэлгэцэнд мэдрүүр бүрийн аль бүсийг хянаж байгааг нарийн ялгаж зааж өгсөн байна.
 
4.5.3           Хянах түвшин
 
Үүлний доод суурийн өндрийг аэродромын өндрөөс дээш авна. Нарийвчилсан оролтын төхөөрөмжийг ашигладаг ХБЗ-ын босго цэг нь аэродромын өндрөөс 15м (50фут) буюу түүнээс нам бол, орон нутгийн шийдвэрийн дагуу үүлний доод суурийн өндрийг ХБЗ-ын босго цэгтэй харьцуулж мэдээлнэ.
 
4.5.4           Мэдээлэх
 
4.5.4.1     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд үүлний доод суурийн өндрийг мэдээлэхдээ 3000м (10.000фут) хүртлэх өндөрт  30м (100фут) гэсэн алхамаар мэдээлнэ. Энэ алхамыг ашиглахад тохиромжгүй тохиолдолд хэмжилтийг дараагийн ойролцоо хэмжилтийн хуваарийн бага хэмжигдэхүүнд шилжүүлж авна.
 
4.5.4.2     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд:
а)            Үүлний хэмжээг мэдээлэхдээ "FEW" (1-ээс 2 октант), "SCT" (3-аас 4 октант), "BKN" (5-аас 7 октант) эсвэл "OVC" (8 октант) гэсэн товчлолыг ашиглана;
б)            Борооны бөөн үүл болон цамхаг хэлбэрийн үүлийг CB, TCU гэсэн товчлолыг ашиглан мэдээлнэ;
в)            Босоо чиглэлийн алсын барааны харагдацыг мэдээлэхдээ 600м (2000фут) хүртлэх өндөрт 30м (100фут) гэсэн зайцтайгаар мэдээлнэ;
г)              Нислэгт нөлөөлөхүйц үүл ажиглагдаагүй, босоо чиглэлийн алсын барааны харагдац хязгаарлагдаагүй боловч САVOK товчлолыг хэрэглэхэд тохиромжгүй нөхцөлд NSC товчлолыг ашиглана;
д)            Хэд хэдэн давхаргын үүл ажиглагдсан эсвэл үүлшил нь нислэгт нөлөөлөхөөр салангид хэлбэртэй үед үүлний хэмжээ болон үүлний доод суурийн өндрийг бага өндөртэй үүлнээс эхэлж өсгөсөн дарааллаар, дараах шалгууртай тохируулж авна:
1)   Доод мандлын үүлийг хэмжээнээс хамаарахгүйгээр FEW, SCT, BKN эсвэл OVC гэж мэдээлнэ;
2)            Дунд мандлын үүлийг SCT, BKN эсвэл OVC хэмжээтэй тохиолдолд мэдээлнэ;
3)            Дээд мандлын үүлийг BKN эсвэл OVC хэмжээтэй тохиолдолд мэдээлнэ;
4)            1)-ээс 3)-рт мэдээлэгдээгүй борооны бөөн үүл болон цамхаг хэлбэрийн бөөн үүл ажиглагдсан бол;
е)            Үүлний доод суурийн өндөр сарнисан, сийрэгжсэн эсвэл түргэн өөрчлөгдөж байгаа үед үүлний доод суурийн өндөр, түүний хэсгүүдийг мэдээлнэ;
ж)            Үүлний салангид давхарга (масс) нь борооны бөөн үүл болон цамхаг хэлбэрийн борооны бөөн үүлнээс бүрдсэн үед нийт үүлний доод хил, үүлний төрлийг зөвхөн борооны бөөн үүл гэж мэдээлнэ.
 
4.5.4.3     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд:
а)            Үүлний доод суурийн өндөр болон босоо чиглэлийн алсын барааны харагдацыг хэмжсэн нэгжийг тэмдэглэнэ;
б)            Хэд хэдэн ХБЗ–ыг ашиглаж байгаа тохиолдолд эдгээр ХБЗ дээрх үүлний доод суурийн хэмжилтийг багажийн тусламжтайгаар гүйцэтгэж байгаа бол үүлний доод суурийн өндрийг мэдээлэхдээ ХБЗ тус бүрийн үүлний доод суурийн өндрийн утга бүрийг авч эдгээр утгатай харгалзах ХБЗ зурвасыг мэдээлнэ.
 
4.5.4.4     Автоматчлагдсан METAR, SPECI мэдээнд:
а)            Автомат ажиглалтын системын тусламжтайгаар үүлний төрлийг ажиглах боломжгүй бол үүлний бүлэг болгоны үүлний төрлийг заагч дээр /// тэмдэглэгээг орлуулж мэдээлнэ.
б)            Автомат ажиглалтын систем нь үүл илрүүлээгүй тохиолдолд NCD товчлолыг хэрэглэнэ;
в)            Автомат ажиглалтын систем нь борооны бөөн үүл болон цамхаг хэлбэрийн борооны бөөн үүлийг илрүүлсэн гэхдээ үүлний доод суурийн өндрийг тодорхойлж чадахгүй байгаа тохиолдолд үүлний хэмжээ болон доод суурийн өндрийг /// тэмдэглэгээгээр орлуулж мэдээлнэ.
 
4.6        Агаарын температур болон шүүдэр цэгийн температур (Air temperature and dew-point temperature)
 
4.6.1           Дэлгэц
 
Агаарын температур болон шүүдэр цэгийн температурыг  хэмжихдээ  автомат төхөөрөмжийн систем  ашигладаг бол дэлгэцийг цаг уурын өртөө, бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулна. Цаг уурын өртөө болон бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулсан дэлгэцүүдийн мэдрүүр нь нэг эх үүсвэрээс байна.
 
4.6.2           Мэдээлэх
 
4.6.2.1 Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд агаарын температур, шүүдэр цэгийн температурыг Цельсийн градусын бүхэл оронгоор мэдээлнэ. 0,5°С-ийг Цельсийн градусын ойролцоох дээд градуст шилжүүлж авна.
 
4.6.2.2 Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд 0°С-ээс дооших температуруудад ялгагч тэмдэглэгээ тавина.
 
4.7        Агаарын даралт (Atmospheric pressure)
 
4.7.1           Дэлгэц
 
Даралтыг  хэмжихдээ  автомат төхөөрөмжийн систем  ашигладаг бол QNH дэлгэц болон хэрэв зайлшгүй шаардлагатай бол 4.7.3.2 б)-ийн дагуу барометртэй холбоотой QFE, агаарын температур, шүүдэр цэгийн температурын  дэлгэцүүдийг цаг уурын өртөө, бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулна. Цаг уурын өртөө, бүсийн нислэгийн хөдөлгөөний үйлчилгээний нэгжүүдэд суурилуулсан дэлгэцүүдийн мэдрүүр нь нэг эх үүсвэрээс байна.
 
4.7.2           Хянах түвшин
 
QFE-г тооцоолох хянах түвшин нь аэродромын өндөр байна. Босго цэг нь тухайн аэродромын өндрөөс 2м (7фут) буюу түүнээс нам нарийвчилсан оролтын төхөөрөмжгүй ХБЗ болон нарийвчилсан оролтын төхөөрөмж суурилуулсан ХБЗ-уудад хэрэв QFE-г мэдээлэх шаардлагатай бол тооцоолох түвшинг тухайн аэродромын босго цэгийн өндөртэй харьцуулна.
 
4.7.3           Мэдээлэх
 
4.7.3.1     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд QNH болон QFE-ийн өгөгдлийг гектопаскалийн аравны хувиар тооцох ба дөрвөн цифр ашиглаж бүхэл гектопаскалаар мэдээлнэ. Энэ хэмжилтийн хуваарийг ашиглан мэдээллийг дамжуулахад тохиромжгүй тохиолдолд хэмжлийн утгыг ойролцоох доод бүхэл гектопаскалд шилжүүлж авна.
 
4.7.3.2     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд:
а)            QNH-ийг багтаана;
б)            QFE-ийг багтаана;
в)            QNH болон QFE-гийн утгыг хэмжихэд хэрэглэдэг нэгжийг хамт мэдээлнэ;
 
4.7.3.3     METAR, SPECI мэдээнд мөн QNH болон QFE-ийн утгыг мэдээлнэ.
 
4.8        Нэмэлт мэдээлэл (Supplementary information)
 
4.8.1           Мэдээлэх
 
4.8.1.1     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ, METAR, SPECI мэдээнд доорх  
саяхан болж өнгөрсөн цаг агаарын үзэгдэл (жишээ нь тогтмол мэдээ гаргасны дараа эсвэл сүүлийн нэг цагт аэродром дээр ажиглалтын хугацаанд бус хугацаанд богино хугацаатайгаар ажиглагдсан цаг агаарын үзэгдэл)-ийг Хүснэгт H2-1 болон  H3-2-д үзүүлсний дагуу хамгийн ихдээ гурав хүртэл бүлгээр нэмэлт мэдээлэлд багтаан мэдээлнэ. Үүнд:
-                Зайрмагтсан хур тунадас
-                Дунд хүчтэй эсвэл хүчтэй хур тунадас (аадар тунадасыг оруулаад)
-                Явган цасан шуурга
-                Шороон шуурга, элсэн шуурга
-                Дуу цахилгаан
-                Юүлүүр хэлбэрийн үүл
 
4.8.1.2     Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд цаг агаарын дараах нөхцөл байдал эсвэл тэдгээрийн хослолыг нэмэлт мэдээлэлд багтаан мэдээлнэ. Үүнд:
-                Борооны бөөн үүл                                            CB
-                Дуу цахилгаан                                                    TS
-                Дунд хүчтэй эсвэл хүчтэй  сэгсрэлт  МOD TURB, SEV TURB
-                Салхины шилжлэг                                             WS
-                Мөндөр                                                               GR
-                Хүчтэй нөөлөг салхи                                        SEV SQL
-                Дунд хүчтэй эсвэл хүчтэй мөстөлт    MOD ICE, SEV ICE
-                Зайрмагтсан хур тунадас                                FZDZ, FZRA
-                Уулын хүчтэй долгион                                      SEV MTW
-                Шороон болон элсэн шуурга                           DS, SS
-                Явган цасан шуурга                                         BLSN
-                Юүлүүр хэлбэрийн үүл                                     FC
 
Үзэгдлийн байрлалыг зааж өгнө. Шаардлагатай тохиолдолд нэмэлт мэдээлэлд товчилсон ил бичлэгийг ашиглана.
 
4.8.1.3 Автомат ажиглалтын системээр хур тунадасны төрлийг ялгах боломжгүй тохиолдолд 4.8.1.1-д тусгагдсан саяхан болж өнгөрсөн цаг агаарын үзэгдлийг автоматчлагдсан METAR, SPECI мэдээнд нэмэлтээр өгөхдөө Хүснэгт H2-2-д заасны дагуу мэдээлнэ.
 
4.9       “RMK” бүлгийг мэдээлэх (Reporting RMK group)
 
4.9.1       Нислэгийн бодит ажиглалтын мэдээний “RMK” бүлэгт дараах мэдээллийг агуулж орон нутгийн мэдээлэл солилцоонд гаргана. Үүнд:
а)   ДАРАЛТ (QFE)
б)   ХАРЬЦАНГУЙ ЧИЙГШИЛ
 
4.9.2       Агаарын даралт (QFE)-ын утгыг “гПа” нэгжээр, аравны нарийвчлалтай коодлоно.
 
4.9.3       Харьцангуй чийгийн утгыг “хувь“-аар илэрхийлж, бүхэл оронгоор коодлоно.
 
 
 
 
 
 
Хүснэгт Н2-1.  Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээ
(Template for local routine and special reports)
 
Түлхүүр үг:
М
=
Заавал оруулах
 
С
=
Нөхцлөөр оруулах, цаг уурын нөхцөл байдал эсвэл ажиглалтын аргаас хамаарч
 
О
=
Нэмэлтээр оруулах
 
Тайлбар - Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд орох тоон элементүүдийн хязгаарын утга ба нарийвчлал Хүснэгт Н2-4-д тусгасан болно.
 
Бүлэг 4-д тусгагдсан элементүүд
Агуулга
Загвар(ууд)
Жишээ
Мэдээний төрлийг илтгэгч (М)
Мэдээний төрөл (M)
MET REPORT эсвэл SPECIAL
MET REPORT
SPECIAL
Байрлал заагч (M)
ОУИНБ-ын байрлал заагч (M)
nnnn
ZMUB1
Ажиглалтын хугацаа (M)
Урьдчилсан мэдээг гаргаж буй өдөр болон цагийг  ОУДЦ-аар (M)
nnnnnnZ
221630Z
Газар орчмын салхи (M)
Элементийн нэр (M)
WIND
WIND 240/10MPS
(WIND 240/20KT)
 
WIND RWY 18 TDZ 190/10MPS
(WIND RWY 18 TDZ 190/20KT)
 
WIND VRB1MPS
WIND CALM
 
WIND VRB BTN 350/ AND 050/1MPS
(WIND VRB BTN 350/ AND 050/2KT)
 
WIND 120/5MPS MAX 15 MIN 2
(WIND 120/10KT MAX 30 MIN 4)
 
WIND 020/10MPS VRB BTN 350/ AND 070/
(WIND 020/20KT VRB BTN 350/ AND 070/)
 
WIND RWY 14R MID 140/12MPS
(WIND RWY 14R MID 140/24KT)
 
WIND RWY 27 TDZ 240/10MPS MAX 18 MNM 5 END 250/8MPS
(WIND RWY 27 TDZ 240/20KT MAX 36 MNM 10 END 250/16KT)
ХБЗ (О)2
RWY nn[L] эсвэл RWY nn[C] эсвэл RWY nn[R]
ХБЗ-ын хэсэг (О)3
TDZ
Салхины чиглэл (M)
nnn/
VRB BTN nnn/
AND nnn/
эсвэл
VRB
C
A
L
M
Салхины хурд (M)
[ABV] n[n][n]KMH
(эсвэл
[ABV] n[n]KT)
Хурдны онцгой хазайлт (С)4
MAX [ABV] nn[n] MNM n [n]
Чиглэлийн онцгой хазайлт (С)5
VRB BTN
nnn/ AND nnn/
-
ХБЗ-ын хэсэг (О)3
MID
Салхины чиглэл (О)3
nnn/
VRB BTN nnn/
AND nnn/
эсвэл
VRB
C
A
L
M
Салхины хурд (О)3
[ABV] n[n][n]KMH
(эсвэл
[ABV] n[n]KT)
Хурдны онцгой хазайлт (С)4
MAX [ABV] nn[n] MNM n [n]
Чиглэлийн онцгой хазайлт (С)5
VRB BTN
nnn/ AND nnn/
-
ХБЗ-ын хэсэг (О)3
END
Салхины чиглэл (О)3
nnn/
VRB BTN nnn/
AND nnn/
эсвэл
VRB
C
A
L
M
Салхины хурд (О)3
[ABV] n[n][n]KMH
(эсвэл
[ABV] n[n]KT)
Хурдны онцгой хазайлт (С)4
MAX [ABV] nn[n] MNM n [n]
Чиглэлийн онцгой хазайлт (С)5
VRB BTN
nnn/ AND nnn/
-
               
 
 
Бүлэг 4-д тусгагдсан элементүүд
Агуулга
Загвар(ууд)
Жишээ
 
АБХ (M)
 
 
Элементийн нэр (M)
VIS
C
A
V
O
K
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
VIS 350M         CAVOK
VIS 7KM
VIS 10KM
 
VIS RWY 09 TDZ 800M END 1200M
 
 
 
 
VIS RWY 18C TDZ 6KM RWY 27 TDZ 4000M
 
ХБЗ (О)2
RWY nn[L] эсвэл RWY nn[C] эсвэл RWY nn[R]
 
ХБЗ-ын хэсэг (О)3
TDZ
 
АБХ (M)5
nn[n][n]M эсвэл n[n]KM
 
ХБЗ-ын хэсэг (О)3
MID
 
АБХ (0)3
nn[n][n]M эсвэл n[n]KM
 
ХБЗ-ын хэсэг (О)3
END
 
АБХ (O)3
nn[n][n]M эсвэл n[n]KM
 
RVR (C) 6
Элементийн нэр (M)
RVR
RVR RWY 32 400M
RVR RWY 20 1600M
 
RVR RWY 10L BLW 150M
RVR RWY 14 ABV 2000M
RVR RWY 10 BLW 150M
RVR RWY 12 ABV 1500M
 
RVR RWY12 TDZ 1100M MID ABV 1500M
 
RVR RWY 16 TDZ 600M MID 500M END 400M
RVR RWY 26 500M RWY 20 800M
 
 
 
 
 
ХБЗ (C)7
RWY nn[L] эсвэл RWY nn[C] эсвэл RWY nn[R]
 
ХБЗ-ын хэсэг (C)8
TDZ
 
RVR (M)
[ABV BLW] nn[n][n]M
 
ХБЗ-ын хэсэг (C)8
MID
 
RVR (C)8
[ABV BLW] nn[n][n]M
 
ХБЗ-ын хэсэг (C)8
END
 
RVR (C)8
[ABV BLW] nn[n][n]M
 
Үзэгдэл (С)9, 10
 
Цаг агаарын үзэгдлийн эрч хүч (С)9
FBL эсвэл MOD эсвэл HVY
-
 
MOD RA         HZ
HWY TSRA     FG
HWY DZ         MIFG
 
FBL SN
 
HWY TSRASN
FBL SNRA
 
FBL DZ FG
HWY SHSN BLSN
 
Цаг агаарын үзэгдлийн төрөл болон шинж байдал (С)9, 11
DZ эсвэл RA
SN эсвэл SG
PL эсвэл DS
SS эсвэл
FZDZ эсвэл
FZRA эсвэл
SHGR эсвэл
SHGS эсвэл
SHRA эсвэл
SHSN эсвэл
TSGR эсвэл
TSGS эсвэл
TSRA эсвэл
TSSN
 
IC эсвэл FG
BR эсвэл SA
DU эсвэл HZ
FU эсвэл VA
SQ эсвэл PO
FC эсвэл TS
BCFG
BLDU
BLSA
BLSN
DRDU
DRSA
DRSN
FZFG
MIFG
PRFG
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Бүлэг 4-д тусгагдсан элементүүд
Агуулга
Загвар(ууд)
Жишээ
Үүлшил (M)12
Элементийн нэр (M)
CLD
 
CLD NSC
 
CLD SCT 300M OVC 600M
 
CLD OBSC VER VIS 150M
 
CLD BKN TCU 270M
 
CLD RWY 08R BKN 60M RWY 26 BKN 90M
ХБЗ (O)2
RWY nn[L] эсвэл RWY nn[C] эсвэл RWY nn[R]
Үүлний хэмжээ (M) эсвэл босоо АБХ (O)9
FEW
эсвэл
SCT
эсвэл
BKN
эсвэл
OVC
OBSC
NSC
Үүлний төрөл (С)9
CB эсвэл TCU
-
Үүлний доод суурийн өндөр эсвэл босоо АБХ-ын хэмжээ (O)9
nn[n][n]M
(эсвэл nnn[n]FT)
VER VIS nn[n]M
(эсвэл
VER VIS nnn[n]FT)
Агаарын температур (M)
Элементийн нэр (M)
T
T17
TMS08
Агаарын температур (M)
[MS]nn
Шүүдэр цэгийн температур (M)
Элементийн нэр (M)
DP
DP15
DPMS18
Шүүдэр цэгийн температур (M
[MS]nn
Даралтын утга (M)
Элементийн нэр (M)
QNH
QNH 0995HPA
QNH 1005HPA
 
QNH 1002HPA QFE 1001HPA
QNH 1000HPA QFE RWY 18 0956HPA RWY 24 0955HPA
QNH (M)
nnnnHPA
Элементийн нэр (O)
QFE
QFE (O)
[RWY nn[L] эсвэл RWY nn[C] эсвэл RWY nn[R]] nnnnHPA
Нэмэлт мэдээлэл
Цаг агаарын үзэгдэл (С)9
CB эсвэл TS эсвэл MOD TURB эсвэл SEV TURB эсвэл WS эсвэл GR эсвэл SEV SQL эсвэл MOD ICE эсвэл SEV ICE эсвэл FZDZ эсвэл FZRA эсвэл SEV MWV эсвэл SS эсвэл DS эсвэл BLSN эсвэл FC
TS IN APCH
 
WS IN APCH 60M-WIND: 360/20MPS
 
WS RWY 12
 
 
 
 
 
REFZRA
 
CN IN CLIMB-OUT RETSRA
Үзэгдлийн байршил (С)9
IN APCH [nnnM-WIND nnn/nnMPS]
IN CLIMB-OUT [nnnM-WIND nnn/nnMPS] эсвэл
(IN APCH [nnnFT-WIND nnn/nnKT]
IN CLIMB-OUT [nnnFT-WIND nnn/nnKT]) эсвэл
RWY nn[n]
Өнгөрсөн хугацааны үзэгдэл (С) 9, 10
REFZDZ эсвэл REFZRA эсвэл REDZ эсвэл RE[SH]RA эсвэл RERASN эсвэл RE[SH]SN эсвэл RESG эсвэл RESHGR эсвэл RESHSG эсвэл REBLSN эсвэл RESS эсвэл REDS эсвэл RETSRA эсвэл RETSSN эсвэл RETSGR эсвэл REFC эсвэл REPL эсвэл RETS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Бүлэг 4-д тусгагдсан элементүүд
Агуулга
Загвар(ууд)
Жишээ
Хандлагын урьдчилсан мэдээ (О)14
Элементийн нэр (M)
TREND
TREND NOSIG
 
TREND BECMG FEW 600M
(TREND BECMG FEW 2000FT)
 
TREND TEMPO 250/15MPS MAX 22
(TREND TEMPO 250/24KT MAX 44)
 
TREND BECMG AT1800 VIS 10KM NSW
 
TREND BECMG TL1700 VIS 800M FG
 
TREND BEMCG FM1030 TL1130 CAVOK
 
TREND TEMPO TL 1200 VIS 600M
 
BECMG AT1230 VIS 8KM NSW NSC
 
TREND TEMPO FM0300 TL0430 MOD FZRA
 
TREND BECMG FM1100 MOD SN TEMPO FM1130 BLSN
 
 
 
 
 
TREND BECMG AT1130 CLD OVC 300M
(TREND BECMG AT1130 CLD OVC 1000FT)
 
TREND TEMPO TL 1530 HVY SHRA CLD BKN CB 360M
(TREND TEMPO TL 1530 HVY SHRA CLD BKN CB 1200FT)
Өөрчлөлтийн бүлэг (М) 15
NOSIG
BECMG эсвэл TEMPO
Өөрчлөлтийн хугацаа (С)9
FMnnnn ба/эсвэл TLnnnn эсвэл
ATnnnn
Салхи (С)9
nnn/ [ABV] n[n][n]MPS
[MAX [ABV]nn[n]]
(эсвэл nnn/ [ABV] n[n][n]KT
[MAX [ABV]nn])
 
АБХ (С)9
VIS nn[n][n]M  эсвэл
VIS n[n]KM
CAVOK
Цаг агаарын үзэгдлийн эрч хүч (С)9
FBL эсвэл MOD эсвэл HVY
-
NSW
Цаг агаарын үзэгдлийн шинж чанар болон төрөл (С) 9, 10, 12
DZ эсвэл RA
SN эсвэл SG
PL эсвэл DS
SS эсвэл
FZDZ эсвэл
FZRA эсвэл
SHGR эсвэл
SHGS эсвэл
SHRA эсвэл
SHSN эсвэл
TSGR эсвэл
TSGS эсвэл
TSRA эсвэл
TSSN
IC эсвэл FG
BR эсвэл SA
DU эсвэл HZ
FU эсвэл VA
SQ эсвэл PO FC эсвэл TS
BCFG
BLDU
BLSA
BLSN
DRDU
DRSA
DRSN
FZFG
MIFG
PRFG
Элементийн нэр(С)9
CLD
Үүлний хэмжээ болон босоо АБХ (С)9
FEW эсвэл
SCT эсвэл
BKN эсвэл
OVC
OBSC
NSC
Үүлний төрөл (С)9
CB эсвэл TCU
-
Үүлний доод суурийн өндөр эсвэл босоо АБХ-ын хэмжээ (С)9
nn[n][n]M
(эсвэл nnn[n]FT)
VER VIS nn[n]M
(эсвэл
VER VIS nnn[n]FT)
 
Тайлбар:
1.              Зохиомол байрлал
2.              1 буюу түүнээс их ХБЗ-д зориусан нэмэлт утга.
3.              ХБЗ-ын 1 буюу түүнээс их хэсэгт зориусан нэмэлт утга.
4.              Энэ Нэмэлт-ийн 4.1.5.2 в)-ийн дагуу оруулна.
5.              Энэ Нэмэлт-ийн 4.1.5.2 б) 1.-ийн дагуу оруулна.
6.              Хэрэв АБХ эсвэл RVR 1500м-ээс бага бол оруулна;
7.              Энэ Нэмэлт-ийн 4.3.6.4 г)-ийн дагуу оруулна.
8.              Энэ Нэмэлт-ийн 4.3.6.4 в)-ийн дагуу оруулна.
9.              Тохиромжтой үед оруулна.
10.           Нэг эсвэл түүнээс их бүлэг гэхдээ энэ Нэмэлт-ийн 4.4.2.7 а), 4.8.1.1 болон Нэмэлт 5-ийн 2.2.4.2-ийн дагуу хамгийн ихдээ 3 хүртэл бүлэг
11.           Энэ Нэмэлт-ийн 4.4.2.3 а)-д дурьдсан хур тунадасны төрлүүдийг энэ Нэмэлт-ийн 4.4.2.7 болон Нэмэлт 5-ийн 2.2.4.2-ийн дагуу хамтад нь оруулж болно.
12.           Энэ Нэмэлт-ийн 4.5.4.2 д)-ийн дагуу хамгийн ихдээ 4 хүртэл үүлний бүлгийг оруулна
13.           Энэ Нэмэлтийн 4.8.1.2-ийн дагуу товчилсон ил бичлэгийг ашиглаж болно.
14.           Бүлэг 6-ийн 6.3.2-ийн дагуу оруулна
15.           Нэмэлт 5-ийн 2.2.1-ийн дагуу өөрчлөлтийн бүлгийг хамгийн бага (ерөнхийдөө өөрчлөлтийн 3 бүлгээс хэтрэхгүй) байх зарчмыг баримтална.
 
 
 
 
Хүснэгт Н2-2.  METAR, SPECI мэдээ
(Template for METAR and SPECI)
 
 
 
Түлхүүр үг:
М
=
Заавал оруулах
 
С
=
Нөхцлөөр оруулах, цаг уурын нөхцөл байдал эсвэл ажиглалтын аргаас хамаарч
 
О
=
Нэмэлтээр оруулах
 
Тайлбар - METAR, SPECI мэдээнд орох тоон элементүүдийн хязгаарын утга ба нарийвчлалыг Хүснэгт Н2-5-д тусгасан болно.
 
Бүлэг 4-д тусгагдсан элементүүд
Агуулга
Загвар(ууд)
Жишээ
Мэдээний төрлийг илтгэгч (М)
Мэдээний төрөл (M)
METAR, METAR COR, SPECI эсвэл SPECI COR
METAR
METAR COR
SPECI
Байрлал заагч (M)
ОУИНБ-ын байрлал заагч (M)
nnnn
ZMUB1
Ажиглалтын хугацаа (M)
Урьдчилсан мэдээг гаргаж буй өдөр болон цагийг  ОУДЦ-аар (M)
nnnnnnZ
221630Z
Байхгүй эсвэл автоматчлагдсан мэдээг илтгэгч (C)2
Байхгүй эсвэл автоматчлагдсан мэдээг илтгэгч (C)
AUTO эсвэл NIL
AUTO
NIL
ХЭРЭВ МЭДЭЭ БАЙХГҮЙ БОЛ METAR-ИЙН ТӨГСГӨЛ
Газар орчмын салхи (M)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Салхины чиглэл (M)
nnn
VRB
19006MPS
(19012KT)
 
00000MPS
(00000KT)
 
12012G17MPS
(120024G34KT)
 
24008G13MPS
(24016G26KT)
 
02010MPS 350V070
Салхины хурд (M)
[P]nn[n]
Хурдны онцгой хазайлт (С)3
G[P]nn[n]
Хэмжих нэгж (M)
MPS (эсвэл KT)
Чиглэлийн онцгой хазайлт (С)4
nnnVnnn
-
           
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Бүлэг 4-д тусгагдсан элементүүд
Агуулга
Загвар(ууд)
Жишээ
АБХ (M)
 
 
Давамгайлах эсвэл хамгийн бага АБХ (M)5
nnnn
C
A
V
O
K
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
0350                  CAVOK
7000NDV
0800
9999
 
2000 1200NW
6000 2800E
 
Чиглэл заах боломжгүй  АБХ (С)6
NDV
Хамгийн бага АБХ (С)7
nnnn
Хамгийн бага АБХ-ын чиглэл (С)7
N эсвэл NE эсвэл E эсвэл SE эсвэл S эсвэл SW эсвэл W эсвэл NW
RVR (C) 8
Элементийн нэр (M)
R
R30/0400
R12R/1700
R32/M0050
R14L/P2000
R14L/0650
R14C/0500
R32/0700V1200
R14/0350VP1500
R14/1100U
R32/0550N R30/0800D
R14/M0150V0500D
ХБЗ (M)
nn[L]/ эсвэл nn[C]/ эсвэл nn[R]/
RVR (M)
[P эсвэл M]nnnn
RVR-ийн чиглэл (С)9
V[P эсвэл M]nnnn
RVR-ийн хандлага (С)10
U, D эсвэл N
Үзэгдэл (С) 2, 11
 
Цаг агаарын үзэгдлийн эрч хүч эсвэл эргэн тойронг илтгэгч (С)12
- эсвэл +
-
VC
 
RA     HZ       VCFG
+TSRA     FG    VCSH
+DZ       VA     VCTS
 
+TSRASN
-SNRA
 
DZ FG
+SHSN BLSN
 
UP
FZUP
TSUP FZUP
Цаг агаарын үзэгдлийн төрөл болон шинж байдал (М)13
DZ эсвэл RA
SN эсвэл SG
PL эсвэл DS
SS эсвэл
FZDZ эсвэл
FZRA эсвэл
FZUP6 эсвэл
SHGR эсвэл
SHGS эсвэл
SHRA эсвэл
SHSN эсвэл
SHUP эсвэл
TSGR эсвэл
TSGS эсвэл
TSRA эсвэл
TSSN эсвэл
TSUP эсвэл
UP6
IC эсвэл FG
BR эсвэл SA
DU эсвэл HZ
FU эсвэл VA
SQ эсвэл PO FC эсвэл TS
BCFG
BLDU
BLSA
BLSN
DRDU
DRSA
DRSN
FZFG
MIFG
PRFG
FG
PO
FC
DS
SS
TS
SH
BLSN
BLSA
BLDU
Үүлшил (M)14
Үүлний хэмжээ болон доод суурийн өндөр эсвэл босоо АБХ (M)
FEWnnn
эсвэл
SCTnnn
эсвэл
BKNnnn
эсвэл
OVCnnn эсвэл
//////6
VVnnn
эсвэл
VV///
NSC
NCD6
 
FEW010 VV005    NSC
OVC020 VV///
 
SCT010 BKN012
 
BKN025///            NCD
 
SCT009TCU BKN025CB
 
SCT008 BKN025CB
 
//////CB
Үүлний төрөл (C)2
CB
эсвэл
TCU эсвэл ///6
-
 
 
Агаарын болон шүүдэр цэгийн температур (М)
Агаарын болон шүүдэр цэгийн температур (М)
[M]nn/[M]nn
17/10
02/M08
M21/M18
Даралтын утга (M)
Элементийн нэр (M)
Q
Q0995
Q1009
Q0987
QNH (M)
nnnn
 
 
Бүлэг 4-д тусгагдсан элементүүд
Агуулга
Загвар(ууд)
Жишээ
Нэмэлт мэдээлэл
Өнгөрсөн хугацааны үзэгдэл (С) 2, 11
 
 
REFZRA
RETSRA
 
WS RWY03
WS ALLRWY
Салхины шилжлэг (C) 2
 
Хандлагын урьдчилсан мэдээ (О)15
Өөрчлөлтийн бүлэг (М) 16
NOSIG
BECMG TEMPO
 
NOSIG
 
BECMG FEW020
 
TEMPO 25010G15MPS
(TEMPO 25020G30KT)
 
BECMG FM1030 TL1130 CAVOK
 
BECMG TL1700 0800FG
 
BECMG FM1900 0500+SNRA
 
TEMPO FM0330 TL0430 FZRA
Өөрчлөлтийн хугацаа (С) 2
FMnnnn ба/эсвэл
TLnnnn эсвэл
ATnnnn
 
Салхи (С) 2
nnn[P]nn[n][G[P]nn[n]]MPS
эсвэл
nnn[P]nn[n][G[P]nn[n]]KT
 
Зонхилох АБХ (С) 2
nnnn
CAVOK
Цаг агаарын үзэгдлийн эрч хүч (С)12
- эсвэл +
-
NSW
Цаг агаарын үзэгдлийн шинж чанар болон төрөл (С) 2, 11, 13
DZ эсвэл RA
SN эсвэл SG
PL эсвэл DS
SS эсвэл
FZDZ эсвэл
FZRA эсвэл
SHGR эсвэл
SHGS эсвэл
SHRA эсвэл
SHSN эсвэл
TSGR эсвэл
TSGS эсвэл
TSRA эсвэл
TSSN эсвэл
IC эсвэл FG
BR эсвэл SA
DU эсвэл HZ
FU эсвэл VA
SQ эсвэл PO FC эсвэл TS
BCFG
BLDU
BLSA
BLSN
DRDU
DRSA
DRSN
FZFG
MIFG
PRFG
Үүлний хэмжээ, доод суурийн өндөр эсвэл босоо АБХ
(С) 2
FEWnnn
SCTnnn
BKNnnn
OVCnnn
VVnnn
эсвэл
VV///
NSC
TEMPO TL1200 0600 BECMG AT1200 8000 NSW NSC
 
BECMG AT1130 SCT010 BKN027CB
Үүлний төрөл (С) 2
CB эсвэл
TCU
-
 
1.              Зохиомол байрлал
2.              Тохиромжтой үед оруулна.
3.              Энэ Нэмэлт-ийн 4.1.5.2 в)-ийн дагуу оруулна.
4.              Энэ Нэмэлт-ийн 4.1.5.2 б) 1.-ийн дагуу оруулна.
5.              Энэ Нэмэлт-ийн 4.2.4.4. б)-ийн дагуу оруулна.
6.              Зөвхөн автоматчлагдсан мэдээнд ашиглана.
7.              Энэ Нэмэлт-ийн 4.2.4.4 а)-ийн дагуу оруулна.
8.              Хэрэв АБХ эсвэл RVR 1500м-ээс бага бол оруулна; Энэ Нэмэлт-ийн 4.3.6.5 б)-ийн дагуу хамгийн ихдээ 4 хүртэл ХБЗ-уудад
9.              Энэ Нэмэлт-ийн 4.3.6.6 б)-ийн дагуу оруулна.
10.           Энэ Нэмэлт-ийн 4.3.6.6 а)-ийн дагуу оруулна.
11.           Нэг эсвэл түүнээс их бүлэг гэхдээ энэ Нэмэлт-ийн 4.4.2.7 а), 4.8.1.1 болон Нэмэлт 5-ийн 2.2.4.2-ийн дагуу хамгийн ихдээ 3 хүртэл бүлэг
12.           Тохиромжтой үед оруулна; Энэ Нэмэлт-ийн 4.4.2.6-ийн дагуу дунд зэргийн эрч хүчийг тэмдэггүй оруулна.
13.           Энэ Нэмэлт-ийн 4.4.2.3 а)-д дурьдсан хур тунадасны төрлүүдийг энэ Нэмэлт-ийн 4.4.2.7 болон Нэмэлт 5-ийн 2.2.4.2-ийн дагуу хамтад нь оруулж болно.
14.           Энэ Нэмэлт-ийн 4.5.4.2 д)-ийн дагуу хамгийн ихдээ 4 хүртэл үүлний бүлгийг оруулна
15.           Бүлэг 6-ийн 6.3.2-ийн дагуу оруулна
16.           Нэмэлт 5-ийн 2.2.1-ийн дагуу өөрчлөлтийн бүлгийг хамгийн бага (ерөнхийдөө өөрчлөлтийн 3 бүлгээс хэтрэхгүй) байх зарчмыг баримтална.
 
Хүснэгт Н2-3.  Хандлагын урьдчилсан мэдээнд өөрчлөлтийн
бүлгийг ашиглах
(Use of change indicators in trend forecast)
 
Өөрчлөлт заагч
Хугацаа заагч
Утга
NOSIC
-
Урьдчилсан мэдээнд өөрчлөлт байхгүй
BECMC
FM n1n1n1n1
TLn2n2n2n2
Урьдчилан мэдээлж буй өөрчлөлт нь
n1n1n1n1 хугацаанд эхэлж, n2n2n2n2 хугацаанд дуусна.
 
 
TLnnnn
Хандлагын урьдчилсан мэдээний эхлэх хугацаанд эхэлж, nnnn хугацаанд дуусна
 
 
FMnnnn
nnnn хугацаанд эхэлж, хандлагын урьдчилсан мэдээний төгсөх хугацаанд дуусна.
 
 
ATnnnn
nnnn хугацаанд ажиглагдана. (тусгай цаг)
 
 
-
a)   Хандлагын урьдчилсан мэдээний эхлэх хугацаанд эхэлж,  төгсөх хугацаанд дуусна. эсвэл
б)   Өөрчлөлт ажиглагдах хугацаа нь тодорхойгүй
TEMPO
FM n1n1n1n1
TLn2n2n2n2
Урьдчилан мэдээлж буй өөрчлөлт нь хэлбэлзэлтэй өөрчлөлт нь
n1n1n1n1 хугацаанд эхэлж, n2n2n2n2 хугацаанд дуусна.
 
 
TLnnnn
Хандлагын урьдчилсан мэдээний эхлэх хугацаанд эхэлж, nnnn хугацаанд зогсоно.
 
 
FMnnnn
nnnn хугацаанд эхэлж, хандлагын урьдчилсан мэдээний төгсөх хугацаанд зогсоно.
 
 
-
Хандлагын урьдчилсан мэдээний эхлэх хугацаанд эхэлж,  төгсөх хугацаанд зогсоно.
 
Хүснэгт Н2-4.  Орон нутгийн байнгын болон тусгай мэдээнд орох тоон элементүүдийн хязгаарын утга ба нарийвчлал
(Ranges and resolutions for the numerical elements included in local reports)
 
Бүлэг 4-д тусгагдсан элментүүд
Хязгаарын утга
Нарийвчлал
Хөөрч буух зурвас:
01 – 36
1
Салхины чиглэл:
0градус
010 – 360
10
Салхины хурд:
MPS
1 – 99
1
Алсын барааны харагдац:
M
M
KM
0 – 800
800 – 5000
5–10
50
100
1
RVR:
M
M
M
0 – 400
400 – 800
800 – 2 000
25
50
100
Алсын барааны босоо харагдац:
M
FT
0 – 600
0 – 2000
30
100
үүл:үүлний суурийн өндөр:
M
FT
0 – 3000
0 – 10000
30
100
Aгаарын болон шүүдэр унах цэгийн температур:
°C
-80 – +60
1
QNH;
QFE:
hPa
hPa
500 – 1100
500 – 1000
1
0.1
Чийгшил:
(нэгжгүй)
0 – 100
1
 
Хүснэгт Н2-5METAR, SPECI мэдээнд орох тоон элементүүдийн хязгаарын утга ба нарийвчлал
(Ranges and resolutions for the numerical elements included
in METAR and SPECI)
 
Бүлэг 4-д тусгагдсан элментүүд
Хязгаарын утга
Нарийвчлал
Хөөрч буух зурвас:
(нэгжгүй)
01 – 36
1
Салхины чиглэл:
0градус
000 – 360
10
Салхины хурд:
MPS
00 – 99
1
Алсын барааны харагдац:
M M M M
0000 – 0800
0800 – 5000
5000 – 9000
9000 – 9999
50
100
1000
999
RVR:
M M M
0000 – 0400
 0400 – 0800
0800 – 2000
25 50 100
Босоо алсын барааны харагдац:
30 M (100 фут)
000 – 020
1
Үүл: үүлний суурийн өндөр:
30 M (100 фут)
000 – 100
1
Aгаарын болон шүүдэр унах цэгийн температур:
°C
-80 – +60
1
QNH:
QFE:
hPa
mmHg
500 – 1100
500 – 1000
1
0.1
Чийгшил:
(нэгжгүй)
0 – 100
1
 
Хүснэгт Н2-6.  “RMK” бүлгийг мэдээлэхэд ашиглах тэмдэглэгээ
(Use of terms in RMK group)
 
Элементүүд
Агуулга
Загвар(ууд)
Жишээ
Станцын түвшин дэх даралт (M)
Станцын түвшин дэх даралтын утга (M)
QFEnnn.n
QFE612.5
Харьцангуй чийгшил (M)
Харьцангуй чийгшлийн утга (M)
nn
57
 
Хүснэгт Н2-7.  Хэмжилтийн багажийн болон ажиглалтын нарийвчлал
(Operational desirable accuracy of measurement and observation)
 
Ажиглалт хийх элемент
Хэмжилтийн багажийн болон ажиглалтын нарийвчлал
Газар орчмын дундаж салхи
Чиглэл: Хурд:
± 10
± 0,5м/с (1үзел)  - 5м/с (10үзел) хүртэл
± 10% - 5м/с (10үзел)-ээс их үед
Газар орчмын дундаж салхинаас хазайх хазайлт
± 1м/с (2үзел)
Алсын барааны харагдац (АБХ)
± 50м     600м хүртэл
± 10%    600м – 1500м-ийн хооронд
± 20%    1500м-ээс их
ХБЗ-ын дагуух алсын барааны харагдац (RVR)
± 10м     400м хүртэл
± 25м     400м – 800м-ийн хооронд
± 10%    800м-ээс их үед
Үүлний хэмжээ
± 1 октант
Үүлний суурийн өндөр
± 10м (33 фут)     100м (330фут) хүртэл
± 10%                   100м (330фут)-ээс дээш
Агаарын болон шүүдэр цэгийн температур
± 1°C
Даралтын утга (QNH, QFE)
± 0,5гПа
 
Тайлбар – Дээрх хэмжилтийн багажийн болон ажиглалтын нарийвчлал нь үйл ажиллагаанд тавигдах шаардлага биш бөгөөд энэ нь хэрэглэгч нарт ойлголт өгөхөд л зориулагдсан болно.