Алдаа мэдээлэх
LegalInfo

Хэвлэх DOC Татаж авах
 Зам, тээвэр, аялал жуулчлалын сайдын 2008 оны 06 дугаар сарын 20-ны өдрийн 101 дугаар тушаалын хоёрдугаар хавсралт
 
 
ТӨМӨР ЗАМЫН ГАРАМ АШИГЛАХ ЖУРАМ
 
Нэг. Нийтлэг үндэслэл
 
 
1. Энэхүү журмаар Төмөр замын гармыг нээх, түүнийг зэрэглэлийг  тогтоох, хамгаалалт, дохио тэмдэг, төхөөрөмжөөр тоноглон ашиглах, хаахтай холбоотойгоор төмөр замын байгууллага, нийтийн болон дагнасан хэрэглээний зам, талбай эзэмшигч, иргэд, авто замын байгууллага хооронд үүсэх харилцааг Төмөр замын тээврийн, болон Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай  хууль, Төмөр замын техник ашиглалтын дүрмийн шаардлагад нийцүүлэн зохицуулна.
2. Энэхүү журмыг Монгол улсын нутаг дэвсгэрт нийтээр дагаж мөрдөнө.
3. Энэ журманд хэрэглэсэн дараахь нэр томъёог дор дурьдсан утгаар ойлгож хэрэглэнэ.
            3.1. "Гармын үзлэг, засвар арчилгаа эрхлэх байгууллага" гэж төмөр замын гарам байрлаж байгаа болон шигнээр гарам барих, их засвар хийх тусгай зөвшөөрөл бүхий байгуулага, мөн түүнчлэн гармын дохиолол, холбоо, хориглолын төхөөрөмж, байгууламжийн үзлэг, засвар арчлалтыг хариуцагч, гармыг цахилгаан эрчим хүчээр хангагч байгууллагыг;
            3.2. "Гармын дохиоллын төхөөрөмж" гэж авто болон төмөр замын дагуу байрлуулсан гэрлэн болон дуут дохио, гармын автомат болон цахилгаан хаалт, автоматаар сөхөгддөг саад тэдгээрийг өргөх, буулгах механизм, гармын цахилгаан хангамжийн тэжээлийн байгууламжийг;
            3.3."Авто замаар зорчих тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөн" гэж авто тээврийн болон ердийн хөсгийн хөдөлгөөнийг;
            3.4. "Гармын үзэгдэлт" гэж нэг талаас тээврийн хэрэгслийн жолооч болон явган зорчигч ирж байгаа галт тэрэг, хөдлөх бүрэлдэхүүнийг, нөгөө талаас галт тэрэгний машинч гармыг болон түүнд дөхөн ирж байгаа тээврийн хэрэгсэл, явган зорчигчийг харж аюулгүй байдлыг хангах арга хэмжээг авахад шаардагдах зай хэмжээг;
            3.5. "Гармын хаалт" гэж явган болон ердийн хөсөг, тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг түр хугацаагаар зогсоож, галт тэрэгний болон сэлгээний хөдөлгөөнийг өнгөрүүлэх, тодорхой шалтгааны улмаас тээврийн хэрэгслийн  хөдөлгөөнийг удаан хугацаагаар (хэд хэдэн хоногоор ) хориглоход зориулагдсан байгууламжийг;  
            3.6. "Гар хаалт" гэж гармын дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглогдоогүй ердийн гарманд болон зохицуулалттай гармын дохиоллын төхөөрөмжийн хэвийн ажиллагаа алдагдсан нөхцөлд тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг хязгаарлах зориулалтын гар ажиллагаатай хөндлөвч, хаалтыг;
            3.7. "Оврын хаалга" гэж цахилгаан зүтгүүрт зориулан тоноглосон эрчим хүчний шугам бүхий төмөр зам дахь гармаар  тээврийн хэрэгсэл аюулгүй нэвтрэн өнгөрөх зай хэмжээг тодорхойлсон байгууламжийг;
            3.8. "Хаах гэрлэн дохио" гэж гарам дээр ямар нэгэн саад тохиолдсон үед гармын жижүүр товрууг дарж ажиллуулснаар ирж байгаа галт тэрэг, хөдлөх бүрэлдэхүүнийг зогсооход ашигладаг байгууламжийг;
            3.9. "Гармын тооцооны урт" гэж гэрлэн дохио (эсвэл хаалт)-ноос эсрэг талын захын зам төмөр хүртлэх зайн дээр гармаар нэвтрэх тээврийн хэрэгсэл төмөр замын аюултай бүсээс гарч зогсоход шаардагдах  2.5 метрийг нэмсэн зайг;
4. Төмөр замын гарам нь төмөр замын болон авто замын хөдөлгөөнд оролцогч, түүнчлэн явган зорчигчоос өндөр сонор сэрэмж шаардах газар бөгөөд ямар ч тохиолдолд галт тэрэг, сэлгээний хөдөлгөөн онцгой давуу эрх эдэлнэ. Иймд гарам нь галт тэрэг болон тээврийн хэрэгсэл аюулгүй нэвтрүүлэн өнгөрүүлэх нөхцөлийг хангахуйц байгууламжаар тоноглогдсон байна.
 
Хоёр. Нийтийн болон дагнасан хэрэглээний зам, талбай
бүхий иргэн, хуулийн этгээдийн  үүрэг
 
5. Төмөр замын байгууллага, нийтийн болон дагнасан хэрэглээний зам талбай эзэмшигчид доорхи үүрэг хүлээнэ:
5.1 Төмөр замын гарам шинээр нээх буюу ижил бус түвшинд огтлолцуулах шийдвэрийг төмөр замын тээврийн аюулгүй байдал, гармаар нэвтрэх тээврийн хэрэгслийн эрэлт хэрэгцээ, шаардлагыг харгалзан төмөр замын тээврийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллага гаргана.
5.2. Гарам нээхийг сонирхогч этгээд тухайн нутгийн өөрөө удирдах байгууллага болон суурь бүтэц эзэмшигчийн саналыг авч төмөр замын тээврийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагад хүсэлт гаргана. Гарам нээхтэй холбоотой зардлыг сонирхогч этгээд хариуцна.
5.3. Гармыг арчлах, үйлчлэх зардлыг тухайн гарам байрлаж байгаа нийтийн болон дагнасан хэрэглээний төмөр зам эзэмшигч хариуцна.
5.4. Тодорхой этгээдийн хувийн эзэмшлийн авто болон явган хүний замтай огтлолцсон төмөр замын гармыг арчлах, үйлчлэх зардлыг тухайн этгээд хариуцна.
5.5. Гармын хэвийн ашиглалт, хөдөлгөөний аюулгүй ажиллагааг хангах нөхцөлийг бүрдүүлэх үүргийг суурь бүтэц эзэмшигч, нийтийн болон дагнасан хэрэглээний зам, талбай эзэмшигч хүлээнэ. Суурь бүтэц, нийтийн болон дагнасан хэрэглээний зам, талбай эзэмшигчийн замын засвар, үйлчилгээ хариуцсан байгууллагуудын удирдлагаар ахлуулсан комисс жилд 2 удаа /хавар, намар/ гармуудад үзлэг хийнэ. Комиссын бүрэлдэхүүнд гармын арчилгаа үйлчилгээ хариуцсан байгууллагуудын төлөөлөл, хяналтын алба, замын цагдаагийн газар, тухайн нутгийн захиргааны байгууллагын төлөөлөгчдийг оролцуулна. Үзлэгийн үр дүнгээр тусгай төлөвлөгөө гарган илэрсэн зөрчлийг арилгах хугацаа, хариуцагчийг зааж гармыг энэхүү журмын шаардлагуудад нийцүүлнэ.
5.6. Гарам хаах тухай шийдвэрийг тухайн нутаг дэвсгэрийн засаг дарга болон суурь бүтэц эзэмшигчийн саналыг харгалзан төмөр замын тээврийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллага гаргана.
5.7. Гармыг хаах, хамгаалалтыг татан буулгах, гарамд засвар, үйлчилгээ хийх зорилгоор тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг тодорхой хугацаагаар хязгаарлах, хөдөлгөөнийг ойролцоох гүүр, хиймэл төхөөрөмжийг ашиглан тойруулан гаргах зэрэгт урьдчилан мэдээлэх, нэмэлт дохио тэмдэг, анхааруулах самбар, зарлал тавих арга хэмжээг суурь бүтэц, нийтийн болон дагнасан хэрэглээний зам, талбай эзэмшигчид  хариуцна.        
5.8.Ашиглагдаж байгаа гармын авто замыг сайжруулан засварлах, хуучин замтай нь зэрэгцүүлэн шинэ зам тавих үед өөр түвшинд огтлолцуулах асуудлыг иж бүрэн шийдэж байвал зохино.
5.9. Гармын ашиглалтыг хариуцах этгээд өөрөө буюу гэрээний дагуу зохих стандарт, дүрэм, журамд нийцүүлэн гармын техникийн бүрэн бүтэн байдлыг хангах үүрэгтэй.
 
6.                 Орон нутаг болон улсын чанартай авто замтай огтлолцсон газар байгуулсан гармыг нийтийн хэрэглээний гарам гэх ба ийм авто замын арчлалт засвар, үйлчилгээг хариуцсан байгууллагууд доорхи үүрэг хүлээнэ:
6.1.          Энэхүү журмын 5.5 дугаар зүйлд заасан комиссын үзлэгээр илэрсэн зєрчлийг тогтоосон хугацаанд нь арилгах арга хэмжээг авч ажиллана.
6.2.          Төмөр замын гармаар гарч буй авто тээврийн хэрэгслийн хєдєлгєєний нягтралын тооцоог төмөр замын засвар үйлчилгээ хариуцсан байгууллагад жилд нэгээс доошгүй удаа гарган єгч, гармын зэрэг тогтоох ажилд туслана.
6.3.          Гармын хамгаалалтыг татан буулгах тохиолдолд Монгол улсын стандартын /MNS 4597:2003, MNS 4759:2003, MNS 4596:2007/ шаардлагад нийцүүлэн замын тэмдгүүдийг солих, шинээр тоноглох ажлыг хийнэ.
6.4.          Төмөр замтай огтлолцож буй хэсгийн авто замыг засварлах, хаалттай гармын хувьд "төмөр замын хаалттай гарам" тэмдэгээс эсвэл хаалтгүй гармын хувьд "төмөр замын гарам" тэмдгээс гадагш хэсэг дэх замын тэмдэг, тэмдэглэл, хашлага шонгуудыг байрлуулах, арчлах үүрэг хүлээнэ.
6.5.          Төмөр замын гарман дээр болон гармын ойролцоо  авто замын засвар үйлчилгээг гүйцэтгэх үед тээврийн хэрэгслийг гармаар нэвтрүүлэх, тойруулан гаргах, гармын дохиоллын төхөөрөмжийн хэвийн ажиллагааг хангах асуудлыг гармын арчилгаа үйлчилгээ хариуцсан байгууллагатай зөвшилцөнө.
 7. Тээврийн хэрэгслийн жолооч, явган зорчигч  доорхи үүргийг хүлээнэ:
7.1. Тээврийн хэрэгслийн жолооч нь төмөр замын гармаар нэвтрэхдээ Хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах тухай Монгол улсын хуулийн заалтыг нарийн чанд мөрдөх;
7.2. Төмөр замын гармын дохиоллын төхөөрөмжүүдийн хэвийн ажиллагаа алдагдсан нөхцөлд хөдөлгөөнийг зохицуулах талаар гармын жижүүрээс тавьсан шаардлагыг биелүүлэх;
7.3. Гэмтлийн улмаас гармын дохиоллын төхөөрөмжүүд буруу дохиолох, ажиллагаа нь зогссоныг илрүүлвэл төмөр замын болон замын цагдаагийн байгууллага, ажилтанд нэн даруй мэдээлэх;
7.4. Төмөр замын гармаар мал тууж гаргах иргэд нь гарманд ойртмогц анхаарал, өндөр сонор сэрэмжтэй байж анхааруулсан дохио тэмдэгийн заалтыг хатуу баримтлах; Гармаар мал тууж гаргахдаа гармын жижүүр, төмөр замын ажилтны заавар, зөвлөмжийн дагуу ажиллах;
7.5. Төмөр замын гармаар 500-гаас дээш тооны мал тууж гаргах бол гармын арчилгаа үйлчилгээг хариуцсан байгууллага, ажилтанд урьдчилан мэдэгдэж зөвшөөрөл авах;
7.6. Төмөр замын гарам, мал тууж гаргах тусгай гарцаар мал тууж гаргахад төмөр зам дээр мал гаргахгүй хамгаалж чадах тооны хүмүүстэйгээр дараахь журмыг баримтлан ажиллана.
       - Сүргийг төмөр замаас 200 м-ээс ойргүй зайнд зогсоож хорьсон байх ба мал туугч насанд хүрсэн хүн гарман дээр очиж галт тэрэг ойртон ирж яваа эсэхийг магадласны дараа буюу хэрэв гарам нь хамгаалалттай байвал жижүүрээс зөвшөөрөл авч, төмөр зам дээр мал гарахаас хамгаалан гармаар нэвтрэн өнгөрөх хэсгийн хоёр талаар хүмүүсээ зогсоон хамгаалсны дараа малыг тууж гаргах ажлыг эхэлнэ. Хэрэв хамгаалалтгүй гарам дээр бол мал туугчдаас хоёр нь малыг тууж гаргаж дуустал галт тэрэг ойртон ирж байгаа эсэхэд хяналт тавьж байхаас гадна төмөр зам дээр мал гаргахгүй байх үүрэг хүлээнэ.
- Гармаар тууж гаргасан мал сүргийг төмөр замаас 200м-ээс ойргүй зайнд холдуулан, найдвартай хариулгатай байлгана.
- Цөөн тооны малыг хөтлөлгүй гаргах, шөнийн харанхуй цагт болон үзэгдэх орчин хязгаарлагдсан манан, будантай, шороон ба цасан шуургатай зэрэг үед гармаар мал гаргахыг хориглоно.
 
Гурав. Гармын зэрэглэл ба ангилал
 
8. Төмөр замын гармаар нэвтрэх галт тэрэг, сэлгээний болон тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний нягтрал, түүний шинж байдлаас хамааруулан гармыг дөрвөн зэрэглэлд хуваана. /Хавсралт 1/
8.1. Дараахь уулзвар газар байрласан гармыг I зэрэглэлийн гарам гэдэгт хамааруулна.
-          Хоногт 17 ба түүнээс олон галт тэрэг аялдаг төмөр замын шугам дахь хоногт 7001 ба түүнээс олон тээврийн хэрэгсэл өнгөрдөг гарам;
-          Хоногт 101 ба түүнээс олон галт тэрэг аялдаг төмөр замын шугам дахь хоногт 3001 ба түүнээс олон тээврийн хэрэгсэл өнгөрдөг гарам
8.2. Дараахь уулзвар газар байрласан гармыг II зэрэглэлийн гарам гэдэгт хамааруулна.
-          Хоногт 16 ба түүнээс цөөн галт тэрэг аялдаг төмөр замын гол шугам болон сэлгээний хөдөлгөөн бүхий нийтийн болон дагнасан хэрэглээний замтай огтлолцсон газар дахь хоногт 7001 ба түүнээс олон тээврийн хэрэгсэл өнгөрдөг гарам;
-          Хоногт 17-100 галт тэрэг аялдаг төмөр замын шугам дахь хоногт 3001-7000 тээврийн хэрэгсэл өнгөрдөг гарам;
-          Хоногт 101-200 галт тэрэг аялдаг төмөр замын шугам дахь хоногт 1001-3000 тээврийн хэрэгсэл өнгөрдөг гарам;
-          Хоногт 201 ба түүнээс олон галт тэрэг аялдаг төмөр замын шугам дахь хоногт 201-1000 тээврийн хэрэгсэл өнгөрдөг гарам;
8.3. Дараахь уулзвар газар байрласан гармыг III зэрэглэлийн гарам гэдэгт хамааруулна.
-          Хоногт 16 ба түүнээс цөөн галт тэрэг аялдаг төмөр замын шугам дахь хоногт 3001-7000 тээврийн хэрэгсэл өнгөрдөг гарам;
-          Хоногт 17-100 галт тэрэг аялдаг төмөр замын шугам дахь хоногт 1001-3000 тээврийн хэрэгсэл өнгөрдөг гарам;
-          Хоногт 101-200 галт тэрэг аялдаг төмөр замын шугам дахь хоногт 201-1000 тээврийн хэрэгсэл өнгөрдөг гарам;
-          Хоногт 200 ба түүнээс олон галт тэрэг аялдаг төмөр замын шугам дахь хоногт 200 ба түүнээс цөөн тээврийн хэрэгсэл өнгөрдөг гарам;
Бусад бүх гармыг IY зэрэглэлийн гарам гэдэгт хамааруулна.
Гармыг түүний зэрэглэл, үзэгдэлтийн байдлаас нь хамааруулан дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглоно.
9. Гармыг зохицуулалттай ба зохицуулалтгүй гэсэн ангилалд хуваана.
9.1. Гармаар нэвтрэх тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг гармын дохиоллын төхөөрөмжөөр эсвэл жижүүр зохицуулж байвал түүнийг зохицуулалттайд тооцох бөгөөд жижүүр зохицуулдаг гармыг хамгаалалттай гарам гэнэ.
Доорхи тохиолдлуудад гарам дээр байнгын жижүүр ажиллуулж, тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг зохицуулна. Үүнд:
-               Гармын дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглогдсон эсэхээс үл хамааран уг гармаар галт тэрэг 140 км/цагаас илүү хурдтай өнгөрдөг болон бүх I зэрэглэлийн гармуудад;
-               Нэг дор зэрэгцсэн байрлалтай төмөр замын гурав ба түүнээс олон гол шугам дараалан огтлож гарсан авто замтай газар дахь гармуудад дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглогдсон эсэхээс хамаарахгүйгээр;
-               Үзэгдэлт муутай II зэрэглэлийн гарам болон хоногт дунджаар 17 ба түүнээс олон галт тэрэг аялдаг II зэрэглэлийн гарманд бол үзэгдэлтийн нөхцөл, гармын дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглогдсон эсэх зэргээс  хамаарахгүйгээр;   
-                Хоногт 17 ба түүнээс олон галт тэрэг аялдаг газар дахь үзэгдэлт муутай III зэрэглэлийн гарам болон хоногт 201 ба түүнээс олон галт тэрэг аялдаг бол тийм газар дахь III зэрэглэлийн гарманд үзэгдэлтийн нөхцөлийг харгалзахгүйгээр;
9.2. Энэхүү журмын 1 дүгээр хавсралтанд заасны дагуу хоногт 16 ба түүнээс цөөн галт тэрэг, сэлгээний хөдөлгөөнтэй гол шугам, нийтийн ба дагнасан хэрэглээний замууд дахь хоногт 200 ба түүнээс цөөн тээврийн хэрэгсэл өнгөрдөг нөхцөлтэй IY зэргийн гармыг дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглохгүй  байж болно. Тийм гармыг зохицуулалтгүй гармын ангилалд хамааруулан ердийн гарам гэж нэрлэнэ.
 
 
Дөрөв. Гармын хамгаалалт ба үзэгдэлтийн нөхцөлд тавигдах шаардлага
 
10. Хамгаалалттай гармыг 24 цагийн турш жижүүр хамгаалан ажиллана. Гэвч гармаар өнгөрөх авто тээврийн хэрэгсэл болон ердийн хөсгийн хөдөлгөөний байдалтай уялдуулан жижүүрийн ажиллах хугацааг суурь бүтэц эзэмшигч өөрөөр тогтоож болно. Тийм гармын жагсаалт, тэднийг жижүүр  хамгаалахгүй байх үеийн цагийн хуваарийг суурь бүтэц эзэмшигч замын цагдаагийн газартай зөвшилцсөний үндсэн дээр тогтооно. Бүтэн хоногоор болон хоногийн тодорхой хугацаанд хамгаалалттай байдаг гармыг энэхүү журмын 2 дугаар хавсралтанд дурьдсан үндсэн шаардлагын дагуу гармын дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглоно. Харин хоногийн тодорхой хугацаанд хамгаалалттай байдаг гарамд жижүүр ажиллахгүй хугацаанд нь автомат болон цахилгаан, механик хаалтыг нээлттэй байдалд нь тавьж түгжих бөгөөд автомат гэрлэн дохионы хэвийн ажиллагааг ханган үлдээнэ. 
Хэрэв жижүүр ажиллахгүй хугацаанд гармаар өнгөрөх тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг хязгаарлах бол уул гармыг гар ажиллагаатай  хаалтаар тоноглон хаалтыг хааж, эргэдэг хаалтыг цоожлон үлдээнэ. Мөн түүнчлэн зохицуулалтгүй ердийн гарам дээр орон нутгийн тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний байдалтай уялдуулан замын цагдаагийн газартай зөвшилцсөний үндсэн дээр гармыг гар ажиллагаатай эргэдэг хаалтаар тоноглон хааж цоожилсноор тээврийн хөдөлгөөнийг түр зогсоож болох ба гагцхүү гармаар тээврийн хэрэгслийг чөлөөтэй нэвтрүүлэх цагийн хуваарийг жолооч нарт үзэгдэхүйц газарт байрлуулна.
Төмөр зам бүхий суурин газар ба єөртөөний хязгаарт байгаа орон нутгийн аж ахуйн чанартай, хоногийн тодорхой хугацаанд ашиглагддаг гарамд орон нутгийн нөхцлөөс хамааруулан ашиглагч талын зардлаар нэг буюу хоёр ээлжийн жижүүр ажиллуулж болно. 
11. Гармын хөдөлгөөний нягтралыг энэхүү журмын 5.5 дугаар зүйлд заасан комисс тодорхойлох ба бодит шаардлага гарсан үед гармын хөдөлгөөний нягтрал, түүний ажиллагааны нөхцөл зэргийг дахин тогтоох үзлэгийг хийж болох ба  үзлэгийг жилд хоёроос олон удаа хийх шаардлагагүй.
Гармын зэрэглэл тогтоох үзлэгийг хийхдээ авто замын хөдөлгөөний нягтралтыг 2-3 хоногийн туршид тооллого хийж дундажлах, аль эсвэл тухайн орон нутгийн авто замын байгууллагаас гаргаж өгсөн өгөгдөхүүнийг хэрэглэн тодорхойлно. Эдгээрийн дүнд хамгаалалт тавих, хамгаалалтыг татан буулгах, гармыг хаах асуудлыг судлан тогтоох ба хаах, хамгаалалтыг нь татан буулгавал зохих гарам гарвал тэдгээрийн жагсаалтыг гаргаж, замын цагдаагийн газартай зөвшилцөн, суурь бүтэц эзэмшигч батална.
Гармыг хаах, хамгаалалтыг татан буулгахаас 15-аас доошгүй хоногийн өмнө уг гарман дээр "гарам ... он ... сар ... өдрөөс эхлэн татан буугдана", "гарам хамгаалалтгүй ажиллагаанд шилжинэ" гэсэн зарлалыг үзэгдэхүйц газар тодоор бичиж хадна.
12. Ашиглагдаж байгаа (байнгын буюу түр) гармыг хаах асуудлыг төмөр замын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагын шийдвэрээр  гүйцэтгэх ба суурь бүтэц эзэмшигч нь урьдчилан орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллага, замын цагдаагийн газар ба авто замын байгууллагуудтай зөвшилцсөн байвал зохино. Хаагдаж байгаа  (байнгын буюу түр) гармын шалыг задлан авч, захын зам төмрөөс 10 м-ийн зайд авто замын бүх єөргөнд нь саадыг тавих ба шаардлагатай бол саадаас дотогш 2 м-ийн зайнд шуудуу татаж өгнө.
      Хаагдаж байгаа гармын тэмдгүүдийг авч оронд нь тойрч явах чиглэлийг нь заасан тэмдгүүдийг гармын 2 талд тавьсан байна. Хаагдаж байгаа гармын бүх тоноглол болон гармын дохиоллын төхөөрөмжийг задлан авах ба түр хугацаагаар хаах гармын хувьд бол дохиоллын төхөөрөмжүүдийг салгаж, гар ажиллагаатай эргэдэг хаалтыг хааж, цоожилно. Суурь бүтэц эзэмшигч нь гармаар гарах хөдөлгөөнийг хаасан тухай нийтэд 10-аас доошгүй хоногийн өмнө олон нийтийн болон орон нутгийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр зарлана.
13. Урд өмнө байгуулагдан ашиглагдаж байгаа гармуудад төмөр замын захын зам төмрөөс 50 м ба түүнээс ойр зайнд ирсэн тээврийн хэрэгслийн жолооч хоёр талаас ирж байгаа галт тэргийг дараахь зайнд харж чадаж байвал уг гармын үзэгдэлтийг хангалттайд тооцно.
Галт тэрэгний хурд                121-140 км/цаг            500 м
 ---"---                             81-120 км/цаг       400 м
 ---"---                              41- 80 км/цаг            250 м
 ---"---                             26 - 40 км/цаг     150 м
 ---"---                              25 км/ц ба бага   100 м
Авто замыг шинээр тавих буюу дахин шинэчлэхдээ тээврийн хэрэгслийн жолооч нь гарам дээрхи авто замын гадаргууг харж чадах /авто замын барилгын норм ба дүрэмд заасан/ тооцооны зайнд ирэхдээ гарамнаас 400 метрээс багагүй зайнд ирж байгаа галт тэргийг, харин ойртон ирж байгаа галт тэрэгний машинч нь 1000 м-ийн зайнд явахдаа гармын дунд хэсгийг харж чадахаар гармын үзэгдэлтийг хангасан байна.
14.Төмөр замын шугаманд дараахь нөхцөлд шинээр гарам байгуулахыг хориглоно. 
-               I, II, III зэргийн гарам байгуулахад шаардагдах техникийн нөхцөл
-               120 км/цагаас дээш хурдтай галт тэрэг явдаг
-               Төмөр замын гурав ба түүнээс дээш гол шугамыг нэгэн зэрэг огтлон гарах газар;
-               Нээгдэх гармаар трамвай, тролейбусны хөдөлгөөн явагдах;
-               Гарам байгуулах газар нь сэтэрхийд байрласан, түүнчлэн шинээр байгуулагдах гарам нь үзэгдэлтийн нөхцөлийг хангахгүйгээс зайлшгүй жижүүр томилон гармыг хамгаалах шаардлага тавигдах;                  
Дээр дурьдсанаас бусад нөхцөлд суурь бүтэц эзэмшигч, орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын саналыг үндэслэн замын цагдаагийн газар, авто замын байгуулагуудтай зөвшилцөн төмөр замын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгуулагын шийдвэрээр зөвхөн IV зэргийн гармыг нээж болно.
15. Ашиглагдаж байгаа гармаар трамвай, троллейбусын хөдөлгөөн нээхийг хориглох ба зохицуулалтгүй ердийн гарман дээгүүр автобусны хөдөлгөөний чиглэлийг шинээр нээх шаардлага гарвал суурь бүтэц эзэмшигчийн зөвшөөрлөөр, нутгийн захиргааны байгууллага эсвэл сонирхогч талын хөрөнгөөр санхүүжүүлэн уг гармыг дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглосоны дараа автобусны хөдөлгөөний чиглэлийг шинээр  нээнэ.
16. Явган зоригчийн хөдөлгөөн ихтэй гудамж, талбайг дайран өнгөрч буй нэг түвшинд огтлолцсон гарманд бол тээврийн хэрэгсэл зорчих хэсгийн хажуугаар тусгайлан явган хүний гарц гаргаж өгнө. Харин өртөө болон өртөө хоорондын замд нэг түвшинд огтлолцсон явган хүний гарцыг нээх шаардлага гарвал явган зорчигчйнаюулгүй байдлыг хангах (анхааруулах дохио тэмдгээр тоноглох г.м.) арга хэмжээг авсны дараа зөвхөн суурь бүтэц эзэмшигчийн зөвшөөрлөөр нээнэ.
 
Тав. Гармын бүтэц ба тоноглол
 
17. Гармын бүх байгууламжууд нь төмөр замын техник ашиглалтын дүрэм болон энэхүү журам, нэг маягийн зураг төсөл, Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуулийн шаардлагуудыг хангасан байхаас гадна гармын зураг төслийг зохиох, барьж байгуулахдаа барилгын норм ба дүрмийн стандарт шаардлагуудад нийцүүлэн гүйцэтгэнэ.
18. Гармыг төмөр замын ба авто замын шулуун хэсэгт, сэтэрхийн хязгаараас гадагш, үзэгдэлт нь хангалттай сайн байх газар байрлуулна. Авто замыг төмөр замтай эгц хөндлөн огтлолцуулна. Хэрэв ийм бололцоогүй байвал огтлолцож байгаа замуудын хоорондох єөнцөг 60 градусаас багагүй байвал зохино. үүнээс илүү хурц єөнцөг гарган байгуулахыг хориглоно.
19. Авто замын төмөр замд ойртох хэсгийг нь захын зам төмрөөс 20 м-ээс багагүй зайнд тэгш талбайг гаргаж єөгнө. Төмөр замын тахир хэсэгт нэг зам төмөр нь нөгөөгөөс өндөр тавигддаг тул гарман дээгүүр өнгөрөх авто замын түвшинд энэ хэмжээтэй зохицсон налуу гаргана. өөрөөр хэлбэл авто зам нь төмөр замын тохойрсон хэсэгт байгуулагдсан гармаас 2 тийш тус бүр 20 м зайнд нэг ижил хэвгий налуутай байна. Тэгш талбай болон нэг ижил налуутай хэсгээс цааш 50м-ээс багагүй зайнд авто зам нь 30‰-иас ихгүй /50м зайнд 1,5м-ээс ихгүй/ налуу, өгсүүртэй байна.
20. Хүнд нөхцөлд (уулархаг газар, хотын гудамж г.м) гармыг байгуулахад журмын 18 ба 19 дугаар зүйлд зааснаас өөрөөр байгуулж болох бөгөөд зураг төсөлд  урьдчилан суурь бүтэц эзэмшигч, замын цагдаагийн газар, авто замын, төмөр замын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллагаас зөвшөөрөл авна.
 21. Гармаас 50 м-ийн зайнаас тээврийн хэрэгслийн жолооч нь 500 м-ээс багагүй зайнд ирж яваа галт тэргийг харж чадах нөхцөлийг хангасан байхаар хамгаалах ойн зурвасыг тарьж ургуулна.
22. Гармын шал, ойртох хэсэг, шон, хашлага, хамгаалалтаас бүрдсэн гармын явах хэсэг нь дараахь шаардлага хангана:
-               гармын өргөн нь авто замын өргөнтэй тэнцүү байх ба ямар ч үед 7м-ээс багагүй байх;
-               царигийн гадна талын шал нь зам төмрийн толгойн гадаргуутай нэг түвшинд, харин зам төмрийг трактор, индүү гэх мэтээр гэмтээх, зам төмрийн гүйдлийн хэлхээг холбохоос урьдчилан сэргийлж царигийн дотор талын шалыг зам төмрийн толгойноос дээш 30-40 мм єөндөр хийсэн байх;
-               мал тууж гаргах зориулалттай гармын шалын өргөн 4м-ээс багагүй байх.
-               Гармын шалан доор таарах хэсэгт төмөр замыг заавал модон дэрэн дээр тавьсан байна.
-               Гармын шал нь төмөр бетон эсвэл модоор хийгдсэн байж болно.
-               Шалыг модон дэрэнд бэхлэх ажлыг нэг маягийн зураг төслийн дагуу гүйцэтгэнэ.
-               Төмөр замын хөдлөх бүрэлдэхүүний дугуйн дэлийг гармаар саадгүйгээр өнгөрүүлэхийн тулд дэвсгэр шалны захад ховил бүхий хаших зам төмөр тавина. Хаших зам төмрийн төгсгөлүүдийг 50 см урттай хэсгийг царигийн дотор тал руу зам төмрөөс 25 см холдуулан нугалж єөгсөн байна. Гармын ховил нь өргөнөөрөөє75-110 мм, гүнээрээ 45 мм-ээс багагүй байвал зохино.
-                           Жижүүр ажилладаг хамгаалалттай гарам нь гармаас 50 м-ийн зайнд төмөр замын царигийн дотор зөөврийн улаан дохио байрлуулах зориулалтын суурь, мөн хөдлөх бүрэлдэхүүний доод талын оворгүй байдлыг шалгах  байгууламжтай байна. (Зураг 1)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Зураг.1.  Доод оврын хаалт
      
        1. 140x1300x15 хэмжээтэй модон самбар
         2. эргэн бэхэлгээ
         3. металл гадас
         4.  модон дэр
-               Гармын хаалт, хашлага, хаалтын болон дохионы шонгууд нь авто замын зорчих хэсгийн захаас 0,75м-ээс багагүй зайнд байрлана.
-               Мал тууж гаргадаг гарманд хашлага буюу саад (хороо) байгуулж, механик хаалтанд нь тууш торлог унжуулж өгнө. Харин хашлагын єндєр нь 1,2 м-ээс багагүй байх ба зураг төслийн дагуу будагдсан байна.
-   Зөвхөн мал тууж гаргахад зориулагдсан гармын дөхөх хэсэгт захын зам төмрөөс 20 метрийн зайнд "галт тэрэгнээс болгоомжил" гэсэн болон "мал тууж гаргах газар" гэсэн үгтэй самбар  байрлуулахаас гадна захын зам төмрөөс 3-4 метрийн зайнд тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг хязгаарлах зориулалтын намхан шонгуудыг суулгаж өгсөн байна.
23. Гарманд ойртон ирэх хэсэгт төмөр замын дагуу галт тэрэгний машинчаар дохио өгүүлэх зориулалтын анхааруулах байнгын "Ш" (шүгэл) тэмдэг, харин авто зам талаас стандарт MNS 4597: 2003 –ийн дагуу "төмөр замын гарам" гэсэн дохионы тэмдгийн аль тохирохыг тавина.  Шүгэл "Ш"  дохиог галт тэрэг ирэх чиглэлийн баруун гар талд гармаас 500-1000 м зайнд, хэрэв 120км/цагаас дээш хурдтай галт тэрэг аялдаг бол 800-1500 м-т байрлуулна. Энэ журмын 13 дугаар зүйлд заасан нөхцөлийг хангаж чадаагүй гармын өмнө талд 250 м-т, хэрэв галт тэрэг 120 км/цаг-аас дээш хурдтай явдаг бол 400 метрт байнгын "Ш" дохионоос гадна нэмэгдэл " Ш" дохиог тавина.
24. Цахилгаан зүтгүүр ажилладаг төмөр замын шугамтай огтлолцсон газар дахь гармын хоёр талд захын зам төмрөөс 8,5 м зайнд, хэрэв уул гарам нь автомат болон цахилгаан хаалтаар тоноглогдсон бол хаалтнаас 1 метрээс ойргүй зайнд авто замын ирмэгээс 1,75 метрт 4,7 м  өндөртэй оврын хаалгыг байрлуулна.
25.Гармын хаалтны болон оврын хаалганы цаана, хэрэв хаалт болон оврын хаалгагүй бол "төмөр замын гарам" гэсэн тэмдгийн цаана Монгол улсын стандартад /MNS: 4596:2007/  заасан ёсоор "төмөр замын хаалттай гарам" эсвэл "төмөр замын хаалтгүй гарам" гэсэн тэмдгийн аль тохирохыг  тавина.
26. Хамгаалалттай гармууд нь тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний баруун гар талд байрлах, автомат болон цахилгаан, механик хаалтаар тоноглогдоно.
Автомат болон цахилгаан хаалтын уртыг авто замын явах хэсгийн өргөнөөс хамааруулан дараахь хэмжээгээр тогтооно:
-         Авто зам нь 6 м өргөнтэй бол                      4м
-         Авто зам нь 6-10 м өргөнтэй бол                   6м
-         Авто зам нь 10-аас дээш өргөнтэй бол             8 м
Хаалтуудыг тэдгээрийн уртаас нь хамааруулан захын зам төмрөөс доорхи зайнд байрлуулна:
-               Урт нь 4 м бол 6 метрт
-               Урт нь 6 м бол 8 метрт
-               Урт нь 8 м бол 10 метрт
Харин гар ажиллагаатай эргэдэг хаалт нь авто замыг бүрэн хаахаар хийгдэнэ. Хаалтуудын хаах хөндлөвч нь шөнийн цагт болон манан будан гэх мэт үзэгдэлт муутай үед асаахад зориулагдсан дохионы дэнлүүтэй, аль эсвэл гэрэл ойлгогчтой байвал зохино. Хөндлөвч дээр байрлуулагдсан дэнлүүний гэрэл авто зам руу харж асах ба хаалт нь хаалттай байдалд байвал улаан, нээлттэй байдалд байвал тунгалаг цагаан, төмөр зам талдаа хаалттай, нээлттэй аль ч тохиолдолд хяналтын тунгалаг цагааныг тус тус илтгэсэн гэрэлтэй байна.
      Хаалтын хөндлөвчийг баруун гар тийш 45-50 градусаар налуулсан улаан ба цагаан єнгийн тосон будгаар алаглуулан будах ба нэг єнгийн зурвасын өргөн нь 500-600 мм байна. Хаах хөндлөвчийн төгсгөлийн 250-300 мм өргөн хэсгийг туушид нь улаан будгаар будна. үзэгдэлтийг нь сайжруулахын тулд хаалтыг гэрэл цацруулдаг будгаар будах эсвэл дохионы гэрэл цацруулагчтай хийнэ. 
27. Автомат болон цахилгаан, механик хаалтуудын хэвийн байдал нь "нээлттэй" байрлалаар тогтоогдоно. Харин орон нутгийн онцлогтой холбогдуулан цахилгаан болон механик хаалтуудын хэвийн байдлыг суурь бүтэц эзэмшигчийн шийдвэрээр "хаалттай" байрлалаар тогтоож болно.
28.Тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний эрчимжилт өндөртэй авто замын болон зорчигчийн хурдны галт тэрэг аялдаг төмөр замтай огтлолцсон газар байгуулагдсан автомат хаалтаар тоноглогдсон хамгаалалттай гарманд тээврийн хэрэгсэл хаалтыг өнгөрч төмөр замын аюултай бүсэд нэвтрэхээс сэргийлэн автомат ажиллагаатай сөхөгддөг саадыг авто зам дээр  нэмэлтээр байрлуулж болно.  (зураг 2)

5
Зураг №2
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

           
 
      
Автомат саадын сөхөгддөг хаалт Замын хашлага шон Гармын хаалт Тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг хориглох гэрлэн дохио Замын анхааруулах тэмдгүүд
 
Автомат ажиллагаатай сөхөгддөг саад нь авто замыг бүрэн хаахаар тоноглогдсон байх бөгөөд тэдгээрийг автомат хаалтны дотор төмөр зам талд нь байрлуулна.
      Саад нь гармын жижүүрийн хяналт, хамгаалалтанд байх бөгөөд ийм төхөөрөмжөөр тоноглогдсон гармуудад "төмөр замын хаалттай гарам" гэсэн тэмдгийн доор "Анхаар хэвтээ саад" гэсэн тэмдгийг цэнхэр дэвсгэр дээр цагаан өнгөөр хийж тавина.
29. Төмөр замтай огтлолцсон эсрэг хөдөлгөөнтэй хоёр буюу гурван эгнээгээр зорчдог авто замын эсрэг урсгалыг үргэлжилсэн шугаман тэмдэглэлээр захын зам төмөр хүртэл 100метр урттайгаар тусгаарлана. Хэрэв нэг чигт хоёр буюу түүнээс олон эгнээгээр зорчдог авто замын хувьд төмөр замын гармын өмнө эгнээнүүдийн хилийг үргэлжилсэн шугаман тэмдэглэлээр 20 метр (тээврийн хэрэгслийн зөвшөөрөгдөх хурд нь 60 км/цагаас их бол 40 метр)-ээс багагүй урттайгаар тэмдэглэнэ. /MNS 4596:2007 / 
30. Хамгаалалттай гармын  жижүүрийн байр нь авто зам руу харсан гарах хаалгатай байна. Хэрэв төмөр зам руу харсан хаалгатай бол хаалга төмөр зам хооронд хашлага хийж өгсөн байх хэрэгтэй.
31. Эрчим хүчний шугам болон байнга эрчим хүчээр хангах боломжтой байгууллагын ойролцоох гармууд нь гэрэлтүүлэгтэй байвал зохино. Гармын орчны гэрэлтүүлгийн байдал дараахь хэмжээнээс бага байж болохгүй.  
I зэрэглэлийн  -  5лк       II зэрэглэлийн -  3 лк   
III зэрэглэлийн – 2 лк    IV зэрэглэлийн – 1лк
      Гармын дохиоллын төхөөрөмжийг эрчим хүчээр хангах хангалт нь мөрдөгдөж байгаа норм хэмжээнд тохирсон байна. Тогтмол гүйдлийн зам төмрийн хэлхээтэй гармын дохиоллын төхөөрөмжинд зориулж 8-аас цөөнгүй цаг тасралтгүй ажиллаж чадах зай хураагуурыг нөөцөнд тавьж өгнө.
32. Хамгаалалттай гарам нь аль ойрхон байгаа уртєє буюу посттой шууд утсан харилцаатай байх ба харин диспетчерийн төвлөрүүлэлтээр тоноглогдсон хэсэгт бол галт тэрэгний хөдөлгөөн зохицуулагчтай ярих холбооны хэрэгслээр тоноглогдсон байна. Эдгээр холбоонууд нь гадна талын хонх, дуун дохиололтой байна. Зайлшгүй шаардлагатай бол радио холбоо тавьж өгсөн байх хэрэгтэй. 
33."Гармын дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглох үндсэн шаардлагууд"-ын дагуу автомат ажиллагаатай төхөөрөмжүүдээр тоноглоно. (Хавсралт 2)  Гармын дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглогдсон гармын авто замын дэнж дээр тавигдсан "ээлжлэн анивчсан" улаан гэрэл бүхий дохио нь доорхи дохиолол, мэдээллийг өгнө. Їүүнд:
-               анивчсан улаан гэрлээр  гармаар тээврийн хэрэгсэл гарахыг хориглох;
-               дохиоллын гэрлүүд асахгүй байвал тээврийн хэрэгслийн жолооч нь гармын дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглогдоогүй, зохицуулалтгүй ердийн гармаар гарах журмыг баримтална. Энэ нөхцөлд тээврийн хэрэгслийн жолооч нь гарманд галт тэрэг ойртон ирж байгаа эсэхийг магадласны дараа гармаар гарах үүрэгтэй.
34. Автомат гэрлэн дохиолол болон автомат хаалтаар тоноглогдсон үед галт тэрэг гарманд ойртон ирэхээс єөмнө тээврийн хэрэгслүүд уг гармыг бүрэн гарч чадах хугацаанд авто замын зүг дохио өгч эхлэх нөхцөлийг бүрдүүлсэн байна. Хэрэв гарам автомат хаалтаар тоноглогдсон байвал ээлжлэн анивчсан улаан гэрлүүд асч, тодорхой хугацаа өнгөрсний дараа хаалтны хөндлөвч доош бууж хэвтээ байрлалтай болно. Галт тэрэг гармыг бүрэн гүйцэд чөлөөлөх хүртэл автомат хаалтууд хаалттай байх ба автомат гэрлэн дохиолол ажиллаж байна. Галт тэрэг гармыг бүрэн гүйцэд чөлөөлсний дараа хаалтууд өргөгдөж, дараагаар нь гэрлэн дохионы улаан гэрлүүд унтарна.
35. Зөвхөн нэг чиглэлийн хөдөлгөөнийг зөвшөөрсөн дан замтай хоорондын замаар эсрэг чиглэлийн, хос ба олон замтай хэсэгт зам тус бүрт тогтоогдсоноос өөр чиглэлийн галт тэргийг явуулсан үед анивчсан улаан гэрлүүд унтарч, хаалтуудын хөндлөвчийг босоо байдалд болгож өргөх ажиллагаа нь гармын цаана галт тэрэгний явах чиглэлд байрлуулсан ойртох хэсгийг чөлөөлсний дараа гүйцэтгэгдэнэ.
36. Автомат дохиололтой, хагас автомат ажиллагаатай хаалтаар тоноглогдсон гармын ойртох хэсэг галт тэрэг, хөдлөх бүрэлдэхүүнээр эзлэгдэх (хэрэв өртөөний хязгаарт бол замнал түгжигдэн дохио нээгдсэн  эсвэл өртөөний жижүүр товрууг дарсан) мөчөөс эхлэн анивчсан улаан гэрлүүд асч, дуун дохиолол (хонх) ажиллаж эхэлнэ. Энэ үед хаалтууд автоматаар хаагдана. Ийм төрлийн гармын дохиоллын төхөөрөмжүүд нь шаардлагатай үед гармын жижүүр "хаалтыг нээх" гэсэн товрууг дарсны дараа хаалтууд нээгдэх боломжтой байдлаар тоноглогдсон байж болно.
37. Цахилгаан хаалттай, автомат дохиололтой гармын ойртох хэсэг галт тэрэг, хөдлөх бүрэлдэхүүнээр эзлэгдэх мөчөөс эхлэн гармын дохиоллын анивчсан улаан гэрлүүд асч, хонх дуугарч эхэлнэ. Энэ үед гармын жижүүр нь "хаалтыг хаах" гэсэн товрууг дарж цахилгаан хаалтуудыг хаана.
38. Өртөөний хязгаарт байрласан дохиоллын төхөөрөмжөөр тоноглогдсон гармыг хаах зориулалтын "гармыг хаах" нэртэй товрууг өртөөний жижүүрийн удирдлагын самбарт байрлуулах ба өртөөнөөс галт тэрэг явуулах, хүлээн авах, сэлгээний ажлыг зохион байгуулахдаа холбогдох ажилтан доорхи арга хэмжээг авч хэрэгжүүлнэ.
-         өртөөний жижүүр гарам байрлаж буй өртөөний хязгаарт галт тэрэгний болон сэлгээний ажлыг давхцуулан гүйцэтгэх нөхцөлд гармын жижүүрт мэдэгдэж  анхааруулах;
-         өртөөний жижүүр нь өртөөнөөс галт тэргийг явуулахдаа гарах дохиог нээх, галт тэргийг явуулах хоёрын хоорондох хугацааг аль болохоор богиносгож гарман дээр тээврийн хэрэгсэл бөөгнөрөхөөс урьдчилан сэргийлэх;
-         өртөөний жижүүр нь өртөө талаас галт тэрэг, сэлгээний бүрэлдэхүүнийг дохионы хориглосон заалтаар явуулах бол "гармыг хаах" товрууг дарж гармын  автомат дохиоллын төхөөрөмжийг ажиллуулсны дараа явуулах;
-         Галт тэрэг, сэлгээний бүрэлдхүүнийг дохионы хориглосон заалтаар явуулж байгаа тохиолдолд машинч гарманд туйлын сонор сэрэмжтэйгээр 20км/цаг-аас дээшгүй хурдтай ойртох ба ямар нэгэн саад тохиолдсон нөхцөлд яаралтай зогсоход бэлэн явах
Дурьдсан нөхцөлүүд шаардагдах гармын жагсаалтыг суурь бүтэц эзэмшигч гарган нийтэд зарлан мэдээлнэ.
39. өртөөний хязгаар дотор байгуулсан гарам нь сэлгээний гэрлэн дохионы шон дээр байрлуулсан товрууг дарахад гармын дохиоллын төхөөрөмжинд анивчсан улаан гэрлүүд, төмөр зам дахь сэлгээний гэрлэн дохионы улаан гэрэл нь унтарч цагаан гэрэл асах зарчмаар ажилладаг дохиоллын  төхөөрөмжөөр тоноглогдсон байж болно.
40. Хамгаалалттай гарам нь галт тэрэг, сэлгээний хөдөлгөөнийг хориглох зориулалтын "хаах" гэрлэн дохиогоор тоноглогдоно. Хаах гэрлэн дохио нь гарамнаас хоёр тийш 50м-ийн зайнд байрлана. Өртөөний хязгаарт байрласан гармуудын хаах гэрлэн дохионы оронд өртөөний орох, гарах,  сэлгээний,  ба замналын гэрлэн дохионуудыг хэрэглэж болно. Эдгээр дохионууд нь үзэгдэлтийн байдлаасаа хамаарч гарамнаас 15м-ээс багагүй, 800 м-ээс холгүй зайнд байрлуулсан байна. Хаах гэрлэн дохиог гарамнаас хоёр тийш хөдөлгөөний чиглэлийн баруун гар талд /хос замтай хэсэгт бол зам тус бүрд тогтоож өгсөн хөдөлгөөний чиглэлийн баруун гар талд нь/ тавьж өгнө. Доорхи онцгой тохиолдолд хөдөлгөөний чиглэлийнх нь байдлаас хамааруулахгүйгээр тогтоогдсон чиглэлийнх нь буруу талд тавьж болно. Тухайлбал:
-               хоёр талын авто хориглолоор тоноглогдсон хос замтай хэсэгт;
-               хос замтай хэсгийн үндсэн бус чиглэлийн замаар нь хөдөлгөөнийг байнга зохион байгуулдаг нөхцөлүүд гардаг газарт;
-               Том хот дүүргийн нутаг дэвсгэрт оршдог, хоногт 100-аас дээш хос галт тэрэгний хөдөлгөөнтэй байдаг гармуудад;
Хэрэв хаах гэрлэн дохионы үзэгдэлт хангалтгүй байвал түүний өмнө анхааруулах гэрлэн дохиог байрлуулна. Хаах гэрлэн дохионы өмнөх анхааруулах гэрлэн дохионы шар гэрлээр үндсэн гэрлэн дохионд улаан гэрэл асаж байгааг заана. Хаах гэрлэн дохио ба түүний анхааруулах гэрлэн дохионы гэрэл хэвийн байдалдаа асахгүй. Энэ байдалд гэрлэн дохио нь дохионы үүрэг гүйцэтгэхгүй. Авто хориглолтой хэсэгт байгуулсан бүх хамгаалалттай гарам хаах гэрлэн дохиотой эсэхээс хамаарахгүйгээр гарман дээр саад гарсан тохиолдолд авто хориглолын хориглох дохиоллыг ажиллуулах төхөөрөмжөөр тоноглоно.
41. Гармыг автомат хаалтуудаар тоноглох үед гармын жижүүрийн байрны гадна хананд тээврийн хэрэгслийн замд болон төмөр зам сайн харагдах газар хаалтын ажиллагааг удирдах самбарыг байрлуулна. Самбарыг байрлуулах газрыг гармын арчилгаа үйлчилгээ хариуцсан байгууллагуудын төлөөлөгчид оролцсон комиссын бүрэлдэхүүнээр сонгох ба шаардлагатай гэж үзвэл өртөөний даргыг оролцуулна. Удирдлагын самбар дээр доорхи үйл ажиллагааг удирдах товруунуудыг байрлуулна. Үүнд:
-               хаалтыг хаах /ломбодоогүй/;
-               хаалтыг нээх /ломботой/;
-               хаалтын хөндлөвчийг барьж байх /ломбодоогүй/;
-               хаах гэрлэн дохиог залгах ба замын гэрлэн дохиог хориглох байдалд шилжүүлэх болон зүтгүүрийн автомат дохиоллын кодыг салгах /ломботой/ ;
Уг самбарт доорхи зориулалтын хяналтын  гэрлүүд  байрлана:       
-               хаах гэрлэн дохионы давтагч гэрэл;
-               тэгш ба сондгой чиглэлийн галт тэрэг гарманд ойртон ирж байгааг мэдэгдэх;
Хамгаалалттай гарам дахь жижүүрийн байр хоёр давхар байвал түүний нэгдүгээр давхарт хаах дохиоллыг асаахад зориулагдсан туслах самбарыг байрлуулна.
 
Зургаа. Гармын жижүүрийн үүрэг ба гарман
дээрхи хөдөлгөөний зохицуулалт
 
42. Гармын төхөөрөмж, байгууламжийг ажиллуулах, гарман дээрхи хөдөлгөөнийг зохицуулах үүргийг гармын жижүүр гүйцэтгэнэ. Гармын жижүүрийн ажил, албан тушаалд 18 нас хүрсэн, урд өмнө галт тэрэгний хөдөлгөөнтэй холбоотой ажил, үүргийг 3 сараас доошгүй хугацаагаар гүйцэтгэсэн ажилтанг томилон ажиллуулна. Гармын жижүүр, түүнийг орлон ажиллах төмөр замын ажилтан нь  төмөр замын техник ашиглалтын дүрэм, дохиоллын журам, галт тэрэгний хөдөлгөөний удирдлагын журам болон энэхүү журам, гармын дохиоллын төхөөрөмжүүдийн ашиглалтын заавруудын холбогдох хэсгийг судлан шалгалт өгсөн байна. Шалгалтын комиссын бүрэлдэхүүнд дохиолол, төвлөрүүлэлт, хориглолын ахлах цахилгаан механикчийг заавал оролцуулна.
43. Гармын жижүүрийн байранд доорхи багаж, хэрэгсэл, заавруудыг бүрдүүлэн ажиллах нөхцөлийг нь хангасан байна.
-               гармын жижүүрийн жижүүрлэх хуваарь;
-               гармын тоноглол, автомат байгууламжийн ашиглах, засвар үйлчилгээ хийх заавар
-               уг гармыг ажиллуулах  орон нутгийн заавар;
-               галт тэрэгний ойролцоох өртөөнөөс явах цагийн хуваарь;  
-               жижүүр хүлээлцэх, хатуу тооцоот багаж бүртгэх,  гармын байгууламжийн хэвийн ажиллагаанд үзлэг хийх дэвтэр;
-               гармаар нэвтрэн өнгөрөх дүрэм зөрчигчийг бүртгэх дэвтэр;
-               ханын цаг, эмийн сан, дохионы дэнлүү, улаан, шар өнгийн дарцаг, 2 ширхэг улаан самбар,12 ширхэг бялт, гал унтраагуур;
-               хэрэгцээтэй багаж, хэрэгсэл, сандал, ширээ;
-               зохицуулагчийн дохиур ба ханцуйн улаан тэмдэг;
-               гарман дээр тээврийн хэрэгсэл зогсвол чирэх зөөлөн холбоос;
Эдгээрээс гадна хос замтай хэсэгт бол нэг иж бүрдэл нөөц дэнлүү, зөөврийн улаан самбар, дохионы дарцаг, 6 ширхэг бялтыг, гурав болон түүнээс олон замтай хэсэгт бол дээр дурьдсанаас гадна12-оос цөөнгүй бялтыг амархан авч болохоор газарт хадгална.
44. Хамгаалалттай гарам дээр тухайн гармын үзэгдэлт, тоноглол, дохиоллын төхөөрөмжүүдийн онцлогтой нь уялдуулан тохиолдсон гэнэтийн саадыг хашиж хамгаалан галт тэрэгний хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах арга хэмжээнүүдийг тусгасан ашиглалт үйлчилгээний зааврыг төмөр замын дохиолол холбооны журамд нийцүүлэн суурь бүтэц, нийтийн болон дагнасан хэрэглээний зам, талбай эзэмшигч боловсруулан баталж мөрдүүлнэ.
45. Гармын жижүүрүүд ажил хүлээлцэхдээ гармаас хоёр тийш 50м зам, гармын тоноглол, бүх байгууламжийн бүрэн бүтэн байдал, автомат ажиллагаатай төхөөрөмжийн ажиллагаа, ломбодсон төхөөрөмжийн ломбо бүрэн эсэх, гар дохионууд, бялт, хатуу тооцоот багаж ба эд хогшлын байдлыг шалган хүлээлцэнэ. 
     Автомат, цахилгаан хаалтууд, гармын болон хаах дохиоллын ажиллагаа, тэдгээрт гэмтэл гарсан бол гэмтлийн тухай болон уг гэмтлүүдийг зассан тухай  жижүүр хүлээлцэх, гармын байгууламжинд үзлэг хийх тусгай дэвтэрт тус тус бичлэг хийнэ. Үзлэгийн явцад илэрсэн дутагдлууд нь гармын жижүүрийн хүчээр засаж чадахгүй ангиллын гэмтэл байвал өртөөний жижүүр, замын үзлэг, засвар арчлалтыг хариуцагч байгууллагаар дамжуулан дохиолол хориглолын төхөөрөмжийн үзлэг, засвар арчилгаа хариуцсан цахилгаан механикчид мэдэгдэж доголдол гэмтлийг яаралтай арилгуулах арга хэмжээг  авна.
46. Гармын жижүүрийн аюулгүй ажиллагааны зааврыг гармын үзэгдэлт, тоноглол, дохиоллын төхөөрөмжүүдийн онцлогыг тусган суурь бүтэц, нийтийн болон дагнасан хэрэглээний зам, талбай эзэмшигчид боловсруулан мөрдүүлнэ.
47. Гармын жижүүр нь доорхи үүрэг, хариуцлагыг хүлээнэ. Үүнд:
47.1. Гармын ойртох хэсэг галт тэрэг хөдлөх бүрэлдэхүүнээр эзлэгдмэгц гармаар гарах тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг зогсоож, хаалтуудыг хаасан байна. Харин 140 км/цаг-аас дээш хурдтай суудлын галт тэрэг аялдаг шугамд галт тэрэг гарманд ойртон ирэхээс 5 минутын өмнө гармаар өнгөрөх тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг зогсоож, хаалтуудыг хаана. Гармаар мал тууж гаргахыг галт тэрэг ирэхээс 5 минутын өмнө зогсоох ба 140км/цагаас дээш хурдтай суудлын галт тэрэг нэвтрүүлэн өнгөрүүлэх байвал 10-аас доошгүй минутын өмнө мал тууж гаргах явдлыг зогсоосон байна.
47.2. Галт тэрэгний хөдөлгөөнд нөлөөлөл учруулах  замын гэмтэл бусад төрлийн саад тохиолдсон нөхцөлд гармыг зогсоох дохиогоор яаралтай хашиж, хамгаалан энэ тухай хязгаарлаж байгаа өртөөний жижүүрүүд болон галт тэрэгний хөдөлгөөний зохицуулагчид утсаар мэдэгдэнэ. Гарман дээр тээврийн хэрэгсэл болон бусад єөөрөө явагч машин ба механизмууд, хүмүүс, мал зогсохыг хориглоно. Гармын дохиоллын төхөөрөмжүүдийн хэвийн ажиллагаа алдагдсан нөхцөлд хөдөлгөөнийг зохицуулах, аюулгүй ажиллагааг хангах арга хэмжээг гармын ашиглалт, үйлчилгээний болон орон нутгийн зааварт заасны дагуу авч хэрэгжүүлнэ.
47.3. Дугуйн дэл чөлөөтэй өнхрөх бололцоог хангахын тулд ховилуудыг цэвэрлэх, гарамнаас хоёр тийш 50м-т замын боолт чангалах, хөөлт эсэргүүцэгчийг шахах, замын цасыг цэвэрлэх, ногоог зулгаах, замын дэргэд байгаа зүйлийг цуглуулж хураах, замын чигжээсийг шууна. Өвлийн цагт гарман дээр хүрз, элсний нөөц байлгаж авто замын болон явган хүний замын мөстсөн хэсэгт цацаж өгнө.
47.4.Галт тэрэг угтахдаа төмөр зам руу харж, толгойгоо хөдөлгөөний эсрэг чиглэлд хагас эргүүлэн жижүүрийн байрны дэргэд захын зам төмрөөс 2м-ээс ойргүй зайнд байрлуулсан хяналтын цэг дээр зогсож зам чөлөөтэй байвал өдөр-хуйлсан шар дарцаг, шөнө-гар дэнлүүний тунгалаг-цагаан гэрлээр тус тус дохио өгнө. Хэрэв хурдыг хасах шаардлагатай байвал:
- өдөр-дэлгэсэн шар дарцаг;
                     - шөнөє-хоорондын замд-тунгалаг цагаан гэрэлтэй гар дэнлүүг аажмаар дээш, доош нь хөдөлгөн галт тэргийг угтана. Галт тэрэг гарманд дөхөж ирэх үед гармын ойролцоо замчид, замын эргүүлүүд, (мөн тэрчлэн авто замын засвар гүйцэтгэгчид) ажиллаж байгаа бол гармын жижүүр нь тэдэнд зориулан дохионы хэрэгслээр тэгш талын галт тэрэг ирж байгааг 2 урт, сондгой чиглэлийн галт тэрэг ирж байгааг нэг уртаар дуугаргаж дохио өгч мэдэгдэнэ.
47.5. Гармын жижүүр нь галт тэрэг өнгөрөх үед түүний бүрэлдэхүүнийг анхааралтай харж ажиглана. Галт тэрэг өнгөрүүлмэгц түүний араас юм уу, хос замтай хэсэгт бол зэргэлдээх замаар өөр галт тэрэг, зүтгүүр, дрезин ирж яваа эсэхийг бүрэн магадласны дараа хаалтуудыг нээж, тээврийн хэрэгслийг  гармаар гаргана. Замаас авагддаг дрезин буюу замын вагонцор, тэргэнцэрүүдийг гармаар гарах үед гармын хаалтуудыг хааж гаргах ба тэдгээрийг араас нь хамгаалж яваа дохиочинг явж өнгөртөл тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг  нээхийг хориглоно.  
47.6. Гармаар өнгөрч байгаа галт тэрэг, хөдлөх бүрэлдэхүүний дугуй гацаж гулсаж яваа, ачаа нь нурах аюултай болсон, гал гарсан, гармын ойролцоо түймэр гарсан зэрэг хөдөлгөөний аюулгүй байдал, хүмүүсийн амь насанд аюултай тохиолдлууд ажиглагдсан нөхцөлд гармын жижүүр нь машинчид зогсоох дохио өгч (хэрэв радио холбоогоор тоноглогдсон бол машинчид мэдэгдэж) галт тэргийг зогсоох арга хэмжээг авах ба энэ тухай өртөөний жижүүр, галт тэрэгний хөдөлгөөний зохицуулагч нарт илтгэнэ. 
48. Хаалтууд нь хэвийн байдалдаа хаалтай байхаар тогтоогдсон гармын жижүүр нь ажлаа хийж дуусаад байрандаа орохдоо хаалтуудыг хааж хөндлөвчүүдийг хэвтээ байрлалд оруулсан байна.
49. Замын хөдөлгөөний дүрэмд хэмжээ ба хурд нь заагдсан том овортой, удаан явдаг, онцгой хүнд, хэт урт тээврийн нэгжүүд, машин ба механизмыг гармаар гаргахыг зөвхөн харъяалах суурь бүтэц эзэмшигчийн болон түүний эрх олгосон ажилтны зөвшөөрсөнөөр гүйцэтгэнэ. Байгууллага, иргэн нь зөвшөөрөл авах захиалгыг гармаар тээврийн хэрэгсэл, гаргахаас 24 цагийн өмнөєөгнө. Захиалгадаа уг хэрэгслийн өргөн, өндөр, уртыг заасан байна. Ийм тохиолдолд суурь бүтэц эзэмшигч нь шаардлагатай бол анхаарамж олгоно. Харин цахилгаан зүтгүүр ажилладаг төмөр замын шугам дахь гармаар 4,5м-ээс илүүєөндөртэй тээврийн хэрэгсэл гаргах захиалга ирсэн үед суурь бүтэц эзэмшигч нь тээврийн хэрэгслийн өндөр ба гарах хугацааг эрчим хүчээр хангах байгууллагад мэдэгдэн тэдний төлөөлөгчийг нь томилуулж хяналт тавиулна.
 50. Гармын жижүүр нь гармыг ашиглаж байгаа бүх хүмүүсээс тогтоосон дүрмийг биелүүлэхийг шаардах үүрэгтэй. Зөрчил гаргасан тээврийн хэрэгслийн дугаар болон зөрчлийн агуулгыг "гармаар нэвтрэн өнгөрөх дүрэм зөрчигчийг" бүртгэх дэвтэрт бичиж өөрөөє буюу Замын ангийн диспетчерээр дамжуулан Замын цагдаагийн газарт нэн даруй мэдэгдэнэ.
 
Долоо. Гармын арчлалт ба засвар
 
51. Авто замын болон төмөр замын байгууллагууд нь авто зам, төмөр замын үндсэн байгууламж төхөөрөмжүүдийн засвар үйлчилгээг тус бүрдээ хариуцан гүйцэтгэнэ. Харин дохио, тэмдэг, дохиоллын төхөөрөмжүүд, авто замын дагуух хашлага шонгуудын хувьд оврын хаалганаас дотогш, хэрэв оврын хаалгагүй бол "төмөр замын гарам" гэсэн тэмдэгнээс дотогш хэсгийг төмөр замын байгууллага, тэдгээрээс гадагш хэсэгт бол авто замын байгууллага тус тус хариуцна.
52. Гарам байрлаж байгаа төмөр замын үзлэг, засвар арчлалтыг хариуцагч байгуулага нь доорхи ажил үйлчилгээг хариуцана:
-          Хаалтуудын хөндлөвчүүдийг зураг, стандартад тохируулан хийж бэлтгэх, механик болон гар ажиллагаатай хаалтуудыг тоноглох, солих;
-          Жижүүрийн байр гэрэл, механик хаалтнуудын хөндлөвч дээрхи гэрэл ойлгогчийг солих;
-          Гармын шал, тусгаарлагч уулзвар, зам төмрийн уулзваруудын холбоос, оврын хаалга, түүнээс дотогш хэсэг дахь хашлага, шонгууд, гармын жижүүрийн байр, түүний орчны тохижилт цэвэрлэгээ, засвар;
53.Төмөр замын дохиолол хориглол, холбооны төхөөрөмжийн үзлэг, засвар арчлалтыг хариуцагч байгууллага нь доорхи ажил үйлчилгээг хариуцна.
-          Автомат болон цахилгаан хаалтуудыг тоноглох, солих, тэдгээрийн хэвийн ажиллагааг хангах;
-          Автомат гэрэл дохио, дохиоллын төхөөрөмжүүдийг засварлах; 
-          Автомат болон цахилгаан хаалтнуудын хөндлөвч дээрхи гэрэл ойлгогчийг солих;
-          Утсан ба радио холбооны бүрэн бүтэн байдал хэвийн ажиллагааг хангах;
-          Зам төмрийн хэлхээний үйл ажиллагаанд хяналт тавих;
Харин гармыг эрчим хүчээр тасралтгїй хангах, гадна талд гэрэлтїїлэг тавих, тэдгээрийг автоматаар залгах ба салгах, гэрэлтүүлгийн чийдэнг солих ажлыг төмөр замын эрчим хүчний байгууллага /эсвэл гэрээний дагуу төмөр замыг эрчим хүчээр  хангагч  байгууллага/ хариуцна.
54. Авто болон төмөр замын засварын ажил нь гармын дохиоллын төхөөрөмжийн хэвийн ажиллагаанд нөлөөлөх бол гармын дохиоллын төхөөрөмжийн үзлэг, засвар арчлалтыг хариуцагч байгууллагаас зөвшөөрөл авч гүйцэтгэнэ. Зам засварын ажлын явцад дохиоллын төхөөрөмжийн хэвийн ажиллагааг түр хугацаагаар алдагдуулах тохиолдолд хаалтууд, автомат гэрлэн дохиоллын ажиллагааг салгах, сэргээх  ажлыг нь зөвхөн дохиолол, хориглолын төхөөрөмжийн үзлэг, засвар арчлалтыг хариуцагч байгууллагаар гүйцэтгүүлнэ.
      Гармын байгууламжуудын засварын ажлыг гүйцэтгэж байх үед гармаар тээврийн хэрэгслийг гаргах болон тойруулж гаргах ажил хүндрэлтэй байвал суурь бүтэц эзэмшигч нь замын цагдаагийн газар, авто замын байгууллагуудтай зөвшилцөн гармаар гарах тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг тодорхой хугацаагаар зогсоох арга хэмжээ авна.
55. Гармын дохиоллын төхөөрөмжүүд, автомат хориглолын буюу цахилгаан хангамжийн төхөөрөмжийг засах ажлыг гүйцэтгэх нөхцөлд гармын дохиоллын төхөөрөмжийн ажиллагаа алдагдахаар байгаа бол хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг доорхи байгууллага, ажилтнууд хариуцан зохицуулна:
-          хамгаалалттай гарман дээр бол гармын жижүүр. Үүний тулд дээрх ажлуудыг хийхийн өмнө гармын дохиоллын төхөөрөмжүүдийн үзлэг, засвар арчлалтыг хариуцан ажилладаг болон гармыг эрчим хүчээр хангагч байгууллагууд нь гармын жижүүрийг харъяалагч байгууллагад ажил гүйцэтгэхээс 3-аас доошгүй хоногийн өмнө урьдчилан мэдэгдэх үүрэгтэй.
-          хамгаалалтгїй гарман дээр бол ажил гүйцэтгэж байгаа байгууллага, ажилтан. Энэ тохиолдолд ажил гүйцэтгэж байгаа ажилтнууд (замын бригадын дарга, ДТХ-ын цахилгаан механикч)  гармын хоёр талд авто замын дэнж дээрхи  гэрлэн дохионы дэргэд "Зогсохгүй явах хориотой" гэсэн дарааллын тэмдгийг тавина. Үүний тулд дохиоллын байгууламжаар тоноглогдсон гармын хээрийн байгууламжийн (релейний) шүүгээ буюу түүний ойролцоо тусгай хайрцагт ажил гүйцэтгэх үед ашиглах зориулалтын "зогсохгүй явах хориотой" гэсэн тэмдэг хоёр ширхэгийг хадгалж байна.
 
56. Засварын ажлыг төлөвлөсөн хугацаандаа гүйцэтгэж чадахгүй бол ажилтан нь энэ тухай удирдах байгууллагадаа мэдэгдэж, орон нутгийн онцлогоос хамааруулан цаашид ямар арга хэмжээ авах тухай шийдвэр гаргуулна.
57. Хамгаалалттай ба автомат дохиололтой гармын техникийн байдалд суурь бүтэц эзэмшигчийн гармын үзлэг, засвар арчилгаа эрхэлдэг байгууллагуудын ажилтанууд /замын мастер, бригадын дарга, цахилгаан механикч/ сард 1 удаа комиссын бүрэлдэхүүнээр үзлэг хийж илэрсэн зөрчил дутагдлыг "Гармын байгууламжинд үзлэг хийх" дэвтэрт бичиж засварлах хугацааг тогтоож өгнө. Үүнээс гадна өөрийн хариуцсан төхөөрөмж байгууламжинд хийх үзлэг шалгалтыг суурь бүтэц эзэмшигчийн тогтоосон зурмагийн дагуу хугацаанд нь  хийж  гүйцэтгэх. 
 
Найм. Хиймэл төхөөрөмжийг ашиглан төмөр замын
доогуур тээврийн хэрэгсэл ба малыг тууж  гаргахад
тавигдах шаардлага
 
58. Төмөр замын гүүр, хиймэл төхөөрөмжийн доогуур авто зам тавих ажлыг суурь бүтэц эзэмшигчийн зөвшөөрлөөр гүйцэтгэнэ. Дор дурьдсанаас багагүй овор хэмжээтэй гүүр, хиймэл төхөөрөмжийн доогуур тээврийн хэрэгслийг нэвтрүүлэх, малыг тууж гаргахыг зөвшөөрнө:     
-          тээврийн хэрэгслийг нэвтрүүлэн өнгөрөөхөд өргөн нь 7 м, өндөр нь 5м;
-          мал тууж гаргахад  өргөн нь 4 м, өндөр 2,5м;
 
59. Тээврийн хэрэгсэл доогуур нь гарах хиймэл төхөөрөмжийн өндөр 5м-ээс бага байвал оврын хаалга хийж өгнө. (Зураг.3 )
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Зураг 3  Хиймэл төхөөрөмж доогуур авто тээврийн хэрэгсэл өнгөрөөхөд зориулсан оврын хаалга, тэмдгүүдийн байршил
 
60. Оврын хаалганы хяналтын хөндөлийн доод ирмэг хиймэл төхөөрөмжийн өндрөөс 20 см доор байрлана. Оврын хаалгыг хиймэл төхөөрөмжийн хоёр талд түүнээс 10-15 м-ийн зайнд байгуулна. Хиймэл төхөөрөмж рүү олон зам ирсэн байвал оврын хаалганы хажуугаар өнгөрөх бололцоогүй газар уг хаалгыг байрлуулах хэрэгтэй. Оврын хаалган дээр- "өндрийн хязгаарлал",  "өргөний хязгаарлал" гэсэн замын тэмдгүүдийг тавина. "өндрийн хязгаарлал", "өргөний  хязгаарлал" гэсэн тэмдгүүд нь хиймэл төхөөрөмжийн бодит хэмжээнээс 20-40 см бага хэмжээтэй тээврийн хэрэгслүүдийг нэвтрүүлэхийг зөвшөөрнө гэсэн заалт болно. 
Оврын хаалга болон хиймэл төхөөрөмжийн хана, тааз, тулгууруудыг гэмтээхээс сэргийлэн байрлуулсан хашлага, хамгаалалтуудыг хар ба цагаан өнгийн будгаар алаглуулан будна.
                                                             
Хавсралт №1
Төмөр замын гармын зэрэглэлийг тогтоох аргачлал
Хоногт аялах галт тэрэгний тоо (хоёр чиглэлийн нийлбэр)
Хоногт явах тээврийн хэрэгслийн тоо
(хоёр чиглэлийн нийлбэр)
200 ба түүнээс цөөн
201-1000
1001-3000
3001-7000
7001-ээс олон
16 ба түүнээс цөөн галт тэрэг аялдаг гол шугам ба нийтийн болон                дагнасан хэрэглээний замаар
 
IV
 
IV
 
IV
 
III
 
II
17-100
IV
IV
III
II
I
101-200
IV
III
II
I
I
201 ба түүнээс олон
III
II
II
I
I
 
Тайлбар: I,  II,  III,  IV -гармын зэрэглэлүүд
 
                                                                           Хавсралт №2
   Төмөр замын гармыг гармын дохиоллын төхөөрөмжөөр     
                       тоноглох үндсэн шаардлагууд
Гармын нэр
 
Авто тээврийн хэрэгсэлд зориулагдсан гармын дохиоллын төрөл
Төмөр замын тээврийн хэрэгсэлд зориулагдсан дохиолол
1
2
3
1
Хоорондын ба өртөөний замд байгаа хамгаалалтгүй гарам
Автомат гэрлэн дохиолол
Хашиж хамгаалахгүй
2
Төмөр замын гол шугам дээр байрласан хамгаалалттай гарам
автомат гэрлэн дохиололтой автомат хаалттай, гармын жижүүр
Байрлуулсан газраас нь гарам харагдах нөхцөлд гарамнаас 800м-ээс холгүй зайнд байрлуулсан хагас автомат хориглолын хаах гэрлэн дохиог ашиглах
3
Өртөөний хязгаарт байрласан хамгаалалттай гарам
 
автоматаар хаагддаг хаалттай буюу товруу дарж нээдэг хаалттай, гармын жижүүр,
 
Галт тэрэгний өртөөний гэрлэн дохиог хэрэглэх ба үндэслэлтэй үед тусгай хаах гэрлэн дохиог байрлуулж болох буюу улаан гэрлээр нэмж тоноглогдсон сэлгээний дохио болон шонгүй гэрэл дохиог хэрэглэнэ.
4
Зам төмрийн хэлхээгээр тоноглогдож болохооргүй ойртох хэсэгтэй салаа ба бусад замтай огтлолцсон хамгаалалтгүй гарам
Гэрлэн дохионы дохиолол
Найруулагчийн буюу зүтгүүрийн бригадаар удирдуулдаг улаан ба цагаан гэрэлтэй тусгай гэрлэн дохиог байрлуулна.
5
Зам төмрийн хэлхээгээр тоноглогдож болохооргүй ойртох хэсэгтэй салаа ба бусад замтай огтлолцсон хамгаалалттай гарам
Цахилгаан, механикжуулсан буюу гар хаалттай гэрлэн дохионы дохиолол
Жижүүрээр удирдуулдаг улаан ба цагаан гэрэлтэй тусгай гэрлэн дохиог байрлуулна.
 
Тайлбар:
1.   Гармыг автомат байгууламжаар тоноглохдоо батлагдсан нэг маягийн зураг төсөл, түүнд тусгагдсан бүдүүвч (схем)-ийг хэрэглэнэ.
2.   Хамгаалалттай гармын дохиолол ба хаалтны маягийг энэхүү журмын шаардлага ба орон нутгийн нөхцөлөөс хамааруулан нэг маягийн зураг төслийн дагуу тогтооно.
3.  Ойртох хэсгийн уртыг галт тэрэгний хурд, гармуудын тооцооны урт, гармаар нэвтрэн өнгөрөх тээврийн хэрэгслийн хамгийн бага хурд зэргээс хамааруулан тогтооно.
Тэгэхдээ галт тэрэг гарманд ойртон ирж байгааг мэдээлэх тооцоот хугацаа дараахь хэмжээнээс бага байж болохгүй:
-          Автомат гэрлэн дохиололтой болон автомат хаалттай бол-40 сек
-          Урьдчилан мэдэгдэх дохиололтой бол 50 сек
 
Энэхүү журамд замын тэмдэг, тэмдэглэл, тэдгээрийг хэрэглэх, байрлуулахтай холбогдсон заалтуудыг хэрэгжүүлэхдээ Монгол улсын стандартуудыг ашиглана. Үүнд: Замын тэмдэг - MNS 4597:2003,  Замын тэмдэглэл - MNS 4759: 2003, Гэрлэн дохио, хашилт, чиглүүлэх хэрэгслүүдийг хэрэглэх дүрэм -  MNS 4596: 2007.
 
 
------ о О о -----
Уншиж байна... Уншиж байна...
Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан © 2012.
Дээр очих