БАРИЛГЫН НОРМАТИВ БАРИМТ БИЧГИЙН ТОГТОЛЦОО
Qht -ийг БАРИЛГЫН НОРМАТИВ БАРИМТ БИЧГИЙН ТОГТОЛЦОО
 
 
1999.04.01
Мөрдөж эхлэх он cap өдөр
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
БАРИЛГЫН ДОТОРХ УСАН ХАНГАМЖ АРИУТГАХ ТАТУУРГА
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Албан ёсны хэвлэл
 
 
 
Ерөнхий хэсэг.
 
 
1.1.                              Энэхүү норм дүрэм нь барилгын доторх халуун, хүйтэн усан хангамж, ариутгах татуурга, хурын yc зайлуулах системүүдийг төлөвлөхөд хэрэглэгдэнэ.
 
1.2.               Барилгын доторх халуун хүйтэн усан хангамж, ариутгах татуурга.хурын yc зайлуулах системүүдийг төлөвлөхдөө ДБХЯ, ЭМНХЯ-аар зөвшөөрөгдөх буюу батлагдсан бусад норм дүрмийн заалтуудыг баримталсан байвал зохино.
 
1.3.               Энэхүү норм нь доорх систем, объектуудыг төлөвлөхөд хэрэглэгдэхгүй. Тэсрэмтгий зүйл (хөнгөн шатамхай, шатамхай материал) үйлдвэрлэх буюу хадгалдаг үйлдвэрийн гал унтраах систем, мөн дараах нормуудад гал унтраах дотор усан хангамжийн системд тавигдах шаардлага нь тусгагдсан объектууд:
 
-          гал унтраалгын систем
-          дулааны пунктууд
-          халуун yc боловсруулах төхөөрөмж
-          үйлдвэрийн газрын технологийн хэрэгцээний (үүнээс эмчилгээний) халуун усан хангамжийн систем
-          технологийн тоног төхөөрөмжийн усан хангамжийн систем
-          тусгай зориулалттай үйлдвэрийн усан хангамжийн систем (усны ионгүйжил, гүн хөлдөлт гэх мэт).
 
1.4.            Барилгын доторх усан хангамжийн систем гэдэг нь усан хангамжийн гадна шугам сүлжээнээс нэг буюу нэг хэсэг бүлэг барилга байгууламжийн ариун цэврийн тоног төхөөрөмж, галын кран, технологийн тоног төхөөрөмжүүдийг ycaap хангах зориулалтаар хийгдсэн шугам хоолой болон бусад тоног төхөөрөмжүүдийн нэгдлийг хэлнэ.
 
Гадна талын apra хэмжээг СНИП 2.04.02-84-ийн заалтыг баримтлан төлөвлөнө.
 
Барилгын доторх ариутгах татуурга гэдэг нь барилгын ариун цэврийн болон технологийн тоног төхөөрөмжүүдээс гарсан бохир усыг шугам хоолойгоор дамжуулан барилгын гаднах байгууламжид цэвэрлэх болон шаардлагатай тохиолдолд барих ба мөн боломжтой тохиолдолд суурин газар, үйлдвэрийн дүүргийн боломжтой шугам сүлжээнд xyp тундсын yc нийлүүлэх шугам хоолой, тоног төхөөрөмжийн систем юм.
 
Тайлбар: Халуун усыг халуун yc бэлдэх төхөөрөмжөөр дамжуулж дулааны төв дулааны зангилаа төлөвлөх заалтын дагуу төлөвлөнө. Бохир yc цэвэрлэх тусгайлсан цэвэрлэгээний тоног төхөөрөмжийг СНИП 2.04.03-85 болон бусад барилгын нормын дагуу төлөвлөнө.
 
  1.5.                        Ариутгах татуургын төвлөрсөн шугамтай дүүргийн бүх барилгуудад дотор усан хангамж, ариутгах татуургын систем төлөвлөнө.
 
  1.6.                        Ариутгах татуургын төвлөрсөн системгүй дүүргийн хоёроос дээш давхар бүхий сууц, зочид буудал, өндөр настнуудын байр, эмнэлэг, төрөх газар, амбулатори, эрүүл ахуй халдвар судлалын хяналтын байгууллагууд, сувиллын газар, пионерийн зуслан, хүүхдийн ясли цэцэрлэг, сурагчдын дотуур байр, сургууль, кинотеатр, клуб, нийтийн хоолны газар, биеийн тамирын цогцолбор, угаалга зэрэг газруудад тусгайлсан цэвэрлэх байгууламж бүхий дотор усан хангамж, ариутгах татуургын систем төлөвлөнө.
 
            Тайлбар: Хэрэв барилга нь дотор унд-ахуй буюу үйлдвэрийн усан хангамжийн шугам сүлжээгээр тоноглогдсон бол дотор бохир yc зайлуулах систем төлөвлөх шаардлагатай.
 
Ариутгах татуургын төвлөрсөн системгүй дараах барилга байгууламжуудад люфт клозет буюу цооног (усан хангамжийн оролтгүй) тавихыг зөвшөөрнө. Үүнд:
 
Нэг ээлждээ 25 хүртэл ажиллагсадтай үйлдвэрийн туслах барилга байгууламжууд 1- 2 давхар нийтийн байр, зөвхөн зуны улиралд ажилладаг 240-с илүүгүй хүүхэд амардаг пионерийн зуслан, задгай клуб, спортын задгай байгууламж, 25-аас илүүгүй суудалтай нийтийн хоолны газар орно.
 
            Тайлбар: Люфт - клозётийг yyp амьсгалын II - III бүсэд тавихыг зөвшөөрнө.
 
1.7.            Хурын yc зайлуулах дотор системийг төслийн архитектур барилгын хэсгийн шийдлийн дагуу төлөвлөнө.
 
1.8.             Дотор халуун хүйтэн усан хангамж, ариутгах татуурга, хурын yc зайлуулах системүүдэд хэрэглэгдэх яндан хоолой, хаалт, холбох хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж, бусад материалууд нь мөрдөгдөж байгаа норм болон улсын стандарт техникийн нөхцөлийн шаардлагад нийцсэн байх ёстой.
 
          Ундны шаардлагад нийцсэн усыг тээвэрлэх, хадгалахад ЭАХС-ын хяналтын байгууллагын зөвшөөрөлтэй хоолой, материал, зэврэлтээс хамгаалах арга хэмжээ авч хэрэглэнэ.
 
  1.9.                        Боломжтой хувилбаруудыг харьцуулсны үндсэн дээр төслийн техникийн шийдэл, түүнийг хэрэгжүүлэх дэс дарааллыг тодорхойлно. Эдгээр хувилбаруудаар техник эдийн засгийн тооцоог хийснээр давуу болон дутагдалтай талыг нь тогтоох нь зүйтэй. Тооцооны оновчтой хувилбар нь материалын нөөц, хөдөлмөр зарцуулалт түлш эрчим хүч хэмнэснээр хамгийн бага зардлаар тодорхойлогдоно.
 
1.10.                        Зураг төслийн ажилд дэвшилтэт техникийн шийдэл, ажлын арга барилыг тусгах нь зүйтэй. Үүнд: Хүнд хөдөлмөрийг механикжуулах, технологийн ажиллагааг автоматжуулах, цахим техник нэвтрүүлэх, стандартын болон нэг маягийн хийц эдлэл, нийлмэл хийцүүдийг хэрэглэн барилга угсралтын ажлыг үйлдвэржүүлэх зэрэг асуудлууд орно.
 
1.11.                        Энэхүү нормын үндсэн үсгэн тэмдэглэгээнүүдийг хавсралт 1-д тайлбарлан үзүүлсэн болно.
 
 
Усан хангамжийн системийн усны температур ба чанар
 
2.1.            Унд ахуйн хэрэгцээний халуун хүйтэн усны чанар нь УСТ-900-92-Т заасан шаардлагад нийцсэн байна.
 
2.2.            Ус авах цэг дээрх халуун усны хэм дараах заалтын дагуу байна.
 
            а/ Дулаан хангамжийн нээлттэй системд холбогдсон төвлөрсөн халуун усан хангамжийн системд 60 хэмээс доошгүй.
 
б/. Дулаан хангамжийн хаалттай системд холбогдсон төвлөрсөн халуун усан хангамжийн системд 50 хэмээс доошгүй.
 
            в/. "a", "б" - пунктэд заагдсан бүх системд 75 хэмээс ихгүй.
 
2.3.               Сургуулийн өмнөх насны хүүхдэд зориулсан барилга дахь шүршүүр угаагуурын халуун yc 37 хэмээс хэтрэхгүй байна.
 
2.4.               Үйлдвэрийн технологийн хэрэгцээнд хэрэглэх усны хэмийг технологийн шийдлийн дагуу тодорхойлно. 2.2-т зааснаас дээш хэмтэй yc хэрэглэх шаардлагатай нийтийн хоолны газар болон бусад барилгад усыг нэмж халаах байрын yc халаагч тавьж өгнө.
 
2.5.               Ус халаагчаас төвлөрсөн халуун усан хангамжийн системийн түгээх хоолойнуудад өгөх усны хэмийг дулааны төв төлөвлөж гарын авлагад заасны дагуу тогтооно.
 
2.6.               Суурин газар, үйлдвэрийн усан хангамжийн эх үүсвэрийг унд ахуйн усны шаардлагад нийцэхгүй үед техник эдийн засгийн үндэслэл, ЭАХСХБ-ын зөвшөөрлөөр хөтөвч ба суултуурын цэвэрлэгээний усны хэрэгцээнд хэрэглэхийг зөвшөөрнө.
 
3.      Усан хангамж ба ариутгах татуургын системийн тооцооны зардал, халуун усан хангамжид шаардагдах дулааныг тодорхойлох.
 
3.1.            Халуун хүйтэн усан хангамж, ариутгах татуургын систем нь тооцоот хэрэглэгчид буюу ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийг ycaap хангах ба түүнээс гарах бохир усыг зайлуулна.
3.2.            Ус авах нэг төхөөрөмжид тооцсоноор тоног төхөөрөмжийн секундийн зардал q0(qtoto. qho. q°o) - ыг дараах байдлаар тогтооно:
 
-          Төхөөрөмж тус бүрээр хавсралт 2-т үзүүлснээр
-          Усан хангамжийн мухардмал сүлжээнд буй нэг төрлийн хэрэглэгчдэд үйлчлэх өөр өөр төхөөрөмжүүдийн зардлыг хавсралт 3-т үзүүлснээр тус тус авна.
 
            Өөр өөр хэрэглэгчид болон ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдтэй тохиолдолд тоног төхөөрөмжийн зардлыг дараах байдлаар тодорхойлно. Үүнд:
 
 
qhru              Хамгийн их yc хэрэглээний цагийн зардлын норм, л/ц
q0                 Тоног төхөөрөмжийн усны зардлын норм л/с буюу л/ц
N1                тоног төхөөрөмжийн тоо
P1             бүлэг хэрэглэгч болгоноор тодорхойлох тоног төхөөрөмжүүдийн ажиллагааны магадлал (зүйл 3, 4)
qOi               бүлэг хэрэглэгч болгоноор хавсралт 3-р авах төхөөрөмжийн секундийн зардал (ерөнхий, халуун, хүйтэн) л/с
 
Тайлбар:
            а/ Усны зардал qo-nur усан хангамжийн цагираг сүлжээнд нийт сүлжээний хэмжээнд тодорхойлох ба тооцооны хэсэг бүрт ижилхэн байна.
 
            б/ Орон сууц олон нийтийн барилга байгууламжуудад байгаа усны зардлын талаар техникийн тодорхойлолтгүй ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийн зардлыг доор үзүүлснээр авна.
 
q0tot = 0.3л/с ;             qoh = qoc = 0.2 л/с
 
3.3.            Тооцооны хэсэг дэх секундийн хамгийн их зардал q(qtot, qh, qc) л/с-ийг дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
q = 5qoot        (2)
 
Үүнд: q0(qoot- qoh. qoc) - секундийн тооцооны зардлыг зүйл 3.2-ийн дагуу тодорхойлно.
 
- хавсралт 4-т заасан ёсоор сүлжээний тооцооны хэсэг дэх тоног төхөөрөмжийн тоо N болон зүйл 3.4-ийн дагуу тодорхойлох тоног төхөөрөмжийн ажиллагааны магадлал Р-ээс хамааруулан тодорхойлох итгэлцүүр.
Үүнд:  -ын утгыг P >1 ба N < 200 үед хавсралт 4-т байгаа хүснэгт 1-ээс, P ба N - ийн бусад үед хүснэгт 2 - ooc тус тус авна.
            Хавсралт 4 - т үзүүлсэн номограмм 1- 4-өөс P, N - ийн тодорхой тоон утга болон q0 = 0.1; 0.14; 0.2; 0.3 л/с утгууд дахь усны секундийн хамгийн их зардлыг тодорхойлж болно.
 
Тайлбар:
1.      Шугам сүлжээний төгсгөлийн хэсэг дэх усны зардлыг тооцоогоор авах бөгөөд энэ нь энэ хэсгийн ариун цэврийн 1 тоног төхөөрөмжийн хамгийн их зардлаас багагүй байна.
 
2.      Үйлдвэрийн газрын технологийн хэрэгцээний усны зардлыг технологийн тоног төхөөрөмжүүдийн зэрэг ажиллагааны үеийн усны нийт зардлыг тооцсон байдлаар авна.
 
3.      Үйлдвэрийн газрын туслах барилгын усны зардал q- г ( 2) томьёогоор тодорхойлогдох ахуйн хэрэглээний усны зардал болон хавсралт 2 ёсоор шүршүүрийн тоогоор тодорхойлогдох шүршүүрийн зардлын нийлбэрээр тогтооно.
 
3.4.            Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийн ажиллагааны магадлалыг шугам сүлжээний тооцооны хэсэг дээр дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
а/ U / N -ийн харьцааны өөрчлөлтийг тооцохгүйгээр нэгэн төрлийн хэрэглэгчидтэй барилга байгууламжид
 

                                    ( 3 )
 
qhr.u       хамгийн их yc хэрэглээний цагийн зардлын норм, л/ц
q0           тоног төхөөрөмжийн усны зардлын норм л/с буюу л/ц
 
б/ Өөр өөр зориулалт бүхий барилга байгууламжуудын ялгаатай бүлэг ус хэрэглэгчдийн хувьд:
 
                              ( 4)
 
Тайлбар:
1.      Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн тоо тодорхойгүй тохиолдолд P - ийн  утгыг N = P гэж тооцоод (3) ба (4) томьёогоор тодорхойлно.
 
2.             Хэд хэдэн бүлэг хэрэглэгчидтэй үед хоногийн тодорхой цагуудад хамгийн их хэрэглээ давхцахгүй тул тоног төхөөрөмжүүдийн ажиллагааны магадлалыг бүх системийн хувьд түүнтэй адил системүүдийн ашиглалтын үед тогтоосон бууруулах итгэлцүүрийг тооцсон (3) ба (4) томьёогоор тодорхойлохыг зөвшөөрнө.
 
3.5.            Бохир усны секундийн хамгийн их зардал qs, л/с-ыг дараах байдлаар тодорхойлно.
                а/ Халуун хүйтэн усан хангамжийн системд секундийн хамгийн их зардлыг qtot < 8 л/с тохиолдолд бүлэг хэрэглэгчийн хувьд доорхи томьёогоор тодорхойлно.
 
qs = qtot + q0s                                                                                    (5)
 
            б/ Бусад тохиолдолд qs = q tot байна.
 
3.6.            Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн цагийн зардал
qo,hr (qo,hrtot. q o.hrh - qo,hrc) - ыг л/ц дараах байдлаар тодорхойлно:
 
а/ нэгэн төрлийн хэрэглэгчтэй барилга байгууламжид хавсралт 3-аас авна.
б/ олон төрлийн хэрэглэгчтэй барилга байгууламжид доорхи томьёогоор тодорхойлно.
                             ( 6 )
            Тайлбар: Орон сууц, олон нийтийн барилгын ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийн тоо ширхэг техникийн тодорхойлолт тодорхойгүй тохиолдолд зардлыг доорх байдлаар авна.
 
qo,hrtot = 300 л/ц,                    qo,hrh = qo,hrc= 200 л/ц
 
3.7.            Системийн хувьд ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийн ашиглалтын магадлалыг дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
                        томьёоны тайлбарыг 3.4-өөс үз              ( 7 )
 
3.8.            Системийн хувьд цагийн хамгийн их зардлыг доорхи томьёогоор тодорхойлно.
 
qhr = 0.005q0hr ahr        (8)
 
Үүнд: hr - системийн нийт тоног төхөөрөмжийн тоо, зүйл 3.7 - oop тодорхойлогдох түүний ашиглалтын магадлалаас хамааруулах хавсралт 4-т зааснаар сонгон авна. Үүнд: Phr > 0.1 ба N < 200 үед хавсралт 4 дэх хүснэгт 1-ээс, Phr ба-N -ийн бусад утганд hr - ийг хавсралт 4 - ийн хүснэгт 2 - ooc авна.
 
Тайлбар: Үйлдвэрийн газрын туслах барилгад qhr - ийг тодорхойлохдоо хавсралт 3-аас ээлждээ хамгийн олон yc хэрэглэгчидтэй хэрэглэгчийн тооноос хамааруулан авсан шүршүүрийн болон ахуйн ундны хэрэгцээний усны нийлбэрээр тодорхойлж болно.
 
3.9.            Хамгийн их yc хэрэглээний үе (хоног, ээлж)-ийн цагийн дундаж yc хэрэглээний зардал qT (qT tot, qTh, qT c) м3/ц- ыг дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
                                                        ( 9 )
 
qui          хамгийн их yc хэрэглээний үеийн зардал, л
Ul           хэрэглэгчдийн тоо
T          yc хэрэглээний тооцоот цаг, ц
 
3.10.            Дулааны шугам сүлжээнээс хэрэглээний халуун усыг шууд авахаар төлөвлөсөн үед yc авах босоо шугамын халуун yc дунджаар 65 хэм байх бөгөөд халуун усны зардлын нормыг хавсралт 3-ын дагуу 0.85 гэсэн итгэлцүүрийг тооцон авах ба энэ үед хэрэглээний ерөнхий зардалд өөрчлөлт оруулахгүй.
 
3.11.            Бохир усны цагийн хамгийн их зардлыг зүйл 3.8,-д тодорхойлсон зардалтай тэнцүү авна.
 
3.12.            Усны хоногийн нийт зардлыг бүх хэрэглэгчдийн хоногийн зардал усалгааны зардлын нийлбэрээр тодорхойлно. Бохир усны хоногийн нийт зардлыг yc хэрэглээний зардалтай тэнцүү авах бөгөөд усалгааны зардлыг тооцохгүй.
 
3.13.            Халуун усны хамгийн их хэрэглээний үе (хоног ээлж) - ын шаардагдах дулааны хэмжээ QTh (qhrh)KBT, дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
                 а/ Цагт шаардагдах дундаж дулааны хэмжээ
 
QTh= 1.16qTh(55-tc) + Qht
 
qTh         халуун усны цагийн дундаж зардал, м3
tc          сүлжээн дэх хүйтэн усны хэм. Сүлжээний хэм өгөгдөөгүй үед 5°С - p авна.
 
                б/ Цагт шаардагдах хамгийн их дулааны хэмжээ
 
Qhrh = 1.16qhrh(55-tc) + Qht
 
 Qht      тооцооны хэсэг дэх дулааны алдагдал, квт
 
 
 
 
УСАН ХАНГАМЖИЙН ШУГАМ СҮЛЖЭЭ.
 
4.      Хүйтэн усан хангамжийн систем.
 
4.1.     Барилгын доторх усан хангамжийн систем нь(ахуй, ундны, үйлдвэрийн гал эсэргүүцэх, оролтын хэсэг, yc хэмжигчийн зангилаа, хуваарилах шугам, босоо шугамууд) ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүд ба технологийн тоног төхөөрөмжүүдэд өгөх шугам yc авагч холигч, хаалт холбох хэрэгслүүд зэргээс бүрдэнэ.
 
            Техникийн нөхцөл, үйлдвэрийн технологоос хамаарч дотор усан хангамжийн системд yc шахуургын төхөөрөмж ба нөөцийн болон тохируулах сав тавьж болно.
 
4.2.        Барилгын доторх усан хангамжийн системийг техник эдийн засгийн үндэслэл, ариун цэвэр, эрүүл ахуйн болон гал эсэргүүцэх шаардлага, гадна усан хангамжийн систем, үйлдвэрийн технологийн шаардлагаас хамааруулан сонгоно.
 
            Унд, ахуйн усан хангамжийн шугамыг ундны усны чанарын шаардлага хангаагүй усны шугам сүлжээтэй холбохыг зөвшөөрөхгүй.
 
4.3.        10 м түүнээс дээш өндөр бүхий бүлэг барилгын усан хангамжийн системд шаардлагатай даралтаар хангах арга хэмжээ авах хэрэгтэй. Үүнд: унд ахуйн усан хангамжийн цагираг босоо шугам төлөвлөвөл зохино.
 
4.4.        Үйлдвэрлэлийн усан хангамжийн систем нь технологийн шаардлагыг хангахаас гадна тоног төхөөрөмж, яндан хоолойг зэврүүлэхгүй, хагтуулаагүй байх ёстой.
 
4.5.        Барилга (байгууламж)-ын зориулалтаас хамаарч усан хангамжийн системүүдийг дараах 3 байдлаар төлөвлөнө. Үүнд:
 
-          Унд - ахуйн
-          Гал эсэргүүцэх
-          Үйлдвэрлэлийн (нэг ба хэд хэдэн)
 
Барилга (байгууламж)-ын гал эсэргүүцэх усан хангамжийн систем нь унд ахуйн буюу үйлдвэрийн усан хангамжийн аль нэгтэй холбогдоно.
 
4.6.        Үйлдвэрлэлийн ба туслах барилгуудад үйлдвэрлэлийн технологийн шаардлага болон аж үйлдвэрийн салбаруудын барилга байгууламжийг төлөвлөх заалтаас хамаарч усны зардал хэмнэх зорилгоор усан хангамжийн эргэлтийн болон давтан ашиглах систем төлөвлөх нь зүйтэй.
 
Тайлбар: Тодорхой үндэслэлээр эргэлтийн систем төлөвлөхгүй байж болно.
 
4.7.        Технологийн шингэн бүтээгдэхүүн болон тоног төхөөрөмжийг хөргөх эргэлтийн усан хангамжийн системийг даралтаар yc цацаргах замаар төлөвлөх бөгөөд техникийн боломжоор хөргөлтөд өгч байгаа yc нь үлдэгдэл даралтыг ашиглаж тасралтгүй эргэлтэд (битүү системд) байна.
 
4.8.        Усан хангамжийн системийг төлөвлөхдөө усны ашиггүй зардал болон чимээ багасгах арга хэмжээг зайлшгүй авах хэрэгтэй.
5        Халуун усан хангамжийн систем
 
5.1.           Янз бүрийн зориулалтын барилга байгууламжийн унд ахуйн хэрэгцээт халуун усны горим болон хэмжээнээс хамаарч уг барилгад төвлөрсөн усан хангамжийн систем буюу байран yc халаагч төлөвлөнө.
 
            Тайлбар: Технологийн хэрэгцээнд ундны усны чанарыг хангасан yc зайлшгүй шаардлагатай тохиолдолд халуун усны унд ахуй ба технологийн хэрэгцээний нэгдсэн шугам төлөвлөж болно.
 
5.2.        Халуун усан хангамжийн системийн яндан хоолойнуудыг ундны усны шаардлагад нийцэхгүй технологийн хэрэгцээний халуун yc өгөх яндан хоолойнууд болон усны чанарт өөрчлөлт өгч болох технологийн тоног төхөөрөмжүүдтэй холбохыг хориглоно.
 
5.3.        Төвлөрсөн халуун усан хангамжийн системийн yc халаах болон боловсруулах схемийг Монгол Улсад мөрдөж байгаа норм дүрмийн дагуу төлөвлөнө.
 
5.4.        Төвлөрсөн халуун усан хангамжийн системийн yc халаах пунктийг халуун yc хэрэглэгчдийн бүсийн төвд байрлуулах нь зүйтэй.
 
5.5.                    Хэрэв халуун усыг тогтмол хэрэглэдэггүй цэгт усны хэм тус нормын зүйл 2 т заагдсанаас буурахгүй бол төвлөрсөн халуун усан хангамжийн системд халуун усны эргэлт төлөвлөхгүй байж болно.
 
5.6.        Эмчилгээ эрүүл ахуйн байгууллагын болон сургуулийн өмнөх насны хүүхдийн зориулалттай байр, орон сууцны барилгын ариун цэврийн ба шүршүүрийн өрөөнд халуун усан хангамжийн системд холбогдсон алчуур хатаагчийн халуун усыг тогтмол халуун байлгах схемээр байрлуулах нь зүйтэй.
 
            Тайлбар:
1.               Дулааны сүлжээнээс төвлөрсөн халуун усан хангамжид шууд өгч байгаа тохиолдолд ариун цэвэр, угаалгын өрөөнүүдэд төлөвлөсөн бүтэн жилийн ажиллагаатай биеэ даасан халаалтын системд алчуур хатаагчийг холбохыг зөвшөөрнө.
2.               Алчуур хатаагчийг тодорхой үндэслэлээр халуун усан хангамжийн эсвэл халаалтын системээс улиралд салгаж болно.
 
5.7.        Орон сууц, олон нийтийн 4-өөс дээш давхар барилгын yc өгөх босоо шугамуудыг бүлэглэн цагираг холболт хийж хэсэгчилсэн зангилаа үүсгэх ба тус бүрийн эргэлтийн нэгдсэн системийн аль нэг эргэлтийн шугамд холбох нь зүйтэй. Хэсэгчилсэн зангилаанд 3-7 yc авах босоо шугамыг нэгтгэнэ. Цагираг холболт нь доороосоо түгээлттэй системд дулаан адарт, хүйтэн адарт дулаан тусгаарлагч үеийн доогуур дээд давхрын таазан доогуур эсвэл дээрээсээ түгээлттэй системд зооринд байрлана.
 
Тайлбар: Цагираг холболтын урт нь буцах босоо шугамын нийт уртаас их олсон тохиолдолд босоо шугамыг битүү холбохгүй.
 
5.8.        4 хүртэл давхартай барилга болон цагираг холболт хийх боломжгүй барилгад алчуур хатаагчийг дараах байдлаар тавихыг зөвшөөрнө. Үүнд:
 
1.                                     Халуун усан хангамжийг системийн эргэлтийн шугам дээр:
2.                                     Жилийн ажиллагаатай халаалтын системтэй ариун цэврийн өрөөнд yc өгөх босоо шугам, yc түгээх салбар шугамуудыг халаалтын шугамуудын хамт 1 тусгаарлагчид угсарна.
 
5.9.        Халуун усны эргэлтийн босоо болон бусад шугамд yc авах ариун цэврийн төхөөрөмжүүдийг холбохыг зөвшөөрөхгүй.
 
5.10.    Хөдөөгийн сум суурингийн халуун усан хангамжийн системийн төрлийг техник эдийн засгийн тооцооны үндсэн дээр сонгоно.
 
5.11.    Төвлөрсөн халуун усан хангамжийн системд бак – аккумляторыг төлөвлөхдөө бүлэг 1.3-т заасан ёсоор төлөвлөнө.
 
5.12.    Халуун усан хангамжийн системийн ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүд дээрх даралт нь 0.бМПа – aac (6 кг/см2) илүүгүй байна.
 
Гал эсэргүүцэх усан хангамжийн систем
 
6.1.           Орон сууц, олон нийтийн барилга, мөн үйлдвэрийн туслах барилгуудад дотор гал эсэргүүцэх усан хангамжийн төхөөрөмж төлөвлөхдөө гал унтраах усны хамгийн бага зардлыг хүснэгт 1-ийн дагуу үйлдвэрийн болон агуулахын барилгад хүснэгт 2-ын дагуу тус тус тодорхойлбол зохино.
 
Гал унтраах усны зардлыг усны нягт цацрагийн өндөр болон шүрших толгойн голчоос хамааруулан хүснэгт 3-ын дагуу тогтооно.
 
Автомат гал унтраалгын системийг холбогдох нормд заасан шаардлагын дагуу төлөвлөх ёстой бөгөөд үүнд хамаарах барилга байгууламж, зохих автомат хэрэгсэл бүхий тоног төхөөрөмжүүдийг холбогдох яамнаас баталсан байна.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Хүснэгт 1
 
Орон сууц, олон нийтийн болон үйлдвэрийн туслах барилга
 
Цацрагийн тоо
Дотор гал унтраах усны хамгийн бага зардал, л/с
(1 цацрагт)
1. Орон сууц:
 
 
давхрын тоо 12 хүртэл
1
2.5
16 хүртэл
 
 
мөн хонгилын урт
 
 
10м -ээс дээш
2
2.5
давхрын тоо 16-25 хүртэл
2
 
мөн хонгилын урт
 
 
10м -ээс дээш
3
2.5
2. Захиргааны барилга:
 
 
өндөр нь 6 -10 давхар
 
 
эзлэхүүн нь 25000 м3 хүртэл
1
2.5
эзлэхүүн нь 25000 м3 -ээс дээш
2
2.5
давхар 10 - аас дээш
 
 
эзлэхүүн нь 25000 м3 хүртэл
2
2.5
эзлэхүүн нь 25000 м3 -ээс дээш
3
2.5
3. Эстрад, клуб, театр, кинотеатр, хурлын заал (кино аппаратуртай)
"Соёл үзвэрийн барилга төлөвлөх норм" ВСН дагуу төлөвлөнө.
 
4. Нийтийн байр болон олон нийтийн барилга:
 
 
давхрын тоо 10 хүртэл
 
 
5000-25000 м3 эзлэхүүнтэй
1
2.5
давхрын тоо 10-аас дээш
 
 
мөн эзлэхүүн 25000м3-ээс дээш
2
2.5
эзлэхүүн 25000 м3 хүртэл
 
 
эзлэхүүн 25000 м3 -ээс дээш
3
2.5
5. Үйлдвэрийн газрын туслах барилгууд:
 
 
эзлэхүүн м3
 
 
5000-25000m3
1
2.5
25000m3 дээш
2
2.5
 
            Тайлбар:
1.      Сууцны барилгын галын усны хамгийн бага зардлыг галын краны диаметр 38 мм байх үед 1.5 л/с - ээр авч болно.
2.      Барилгын эзлэхүүнийг зоорний бүх өрөөнүүдийг оролцуулан гаднах хашлага хийцийн хэмжээгээр тодорхойлно.
 
6.2.           Олон нийтийн ба үйлдвэрийн барилгад (категориос үл хамааран) дотор гал унтраах усны зардал ба цацрагийн тоог тогтоохдоо 50м-ээс дээш өндөртэй, 50000м3 хүртэл эзлэхүүнтэй барилгад тус бүр 5л/с усны зардалтай 4 цацраг, үүнээс дээш эзлэхүүнд тус бүр 5л/с -ийн 8 цацраг төлөвлөвөл зохино.
 
6.3.                          Модон хийц буюу хамгаалалтгүй өлгөсөн металл хийцтэй барилга, байгууламжийн дотор гал унтраах усны зардал 5л/с -ээр (1 цацраг) нэмэгдэх ба хашлага хийц нь полимер дулаан тусгаарлалттай бөгөөд барилгын эзлэхүүн 10000 мЗ хүртэл бол 10 л/с (тус бүр 5л/с-ийн 2 цацраг) - ээр нэмэгдэнэ. Том эзлэхүүнтэй барилгын бүрэн ба бүрэн бус 100000 м3 эзлэхүүн тутамд галын усны зардлыг 5л/с-ээр нэмэгдүүлнэ.
 
6.4.                          Шатамхай хэсэг бүхий олон хүн цуглардаг зааланд дотор гал унтраалгын системийн цацрагийн тоог хүснэгт 1-д зааснаас нэгээр илүү авна.
 
6.5.           Дотор гал унтраалгын усан хангамжийн системийг дараах нөхцөлд төлөвлөхгүй байж болно.
 
            а/ Барилга байгууламжуудын эзлэхүүн буюу өндөр хүснэгт 1 ба 2-т зааснаас бага айх.
 
            б/ Ерөнхий боловсролын сургуулийн барилга, байнгын кино аппаратураар тоноглогдсон хурлын заалтай сургууль болон халуун усны газрууд
 
            в/ Улирлын чанартай ажилладаг кинотеатрууд
 
            г/ Ус хэрэглэснээр тэсрэлт, түймэр, гал тарахад нөлөөлөх үйлдвэрийн барилгад
 
           д/ 1 ба 2-р гал тэсвэрлэлтийн зэрэг бүхий үл шатамхай материалаар хийгдсэн эзлэхүүнээс үл хамаарах Г, Д категорийн үйлдвэрлэлийн барилга, мөн 3, 5-р гал тэсвэрлэлтийн зэрэг бүхий 5000м3-ээс ихгүй эзлэхүүнтэй Г, Д категорийн үйлдвэрлэлийн барилга.
 
           е/ Үйлдвэрийн ба унд ахуйн усан хангамжийн сүлжээгээр тоноглогдоогүй yc хадгалах сав усан сангаас гал унтраах yc төлөвлөгдсөн үйлдвэрлэлийн ба туслах барилгууд мөн түүнчлэн хүнсний ногоо ба жимс хадгалагдах байр болон хөргүүрт.
 
           ж/ 3000м3 хүртэл эзлэхүүнтэй бүдүүн тэжээлийн агуулахын барилгад
              
               з/ 5000м3 хүртэл эзлэхүүнтэй 1, 2-р зэргийн гал тэсвэрлэлтийн зэрэг бүхий эрдэс бордооны агуулахын барилгад
 
Тайлбар: 5000 м3 хүртэл эзлэхүүнтэй үл шатамхай материалаар хийгдсэн галын 1, 2-р зэрэг, B зэрэглэл бүхий ХАА-н бүтээгдэхүүн боловсруулах үйлдвэрлэлийн барилгад дотор гал унтраах усан хангамжийн систем төлөвлөхгүй байж болно.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Үйлдвэр болон агуулахын барилгын дотор гал унтраах усны зардлыг сонгох.
хүснэгт 2
 
Барилгын гал тэсвэрлэлтийн зэрэг
Барилгын галын аюулын зэрэглэл
50м хүртэл өндөртэй,_____мянган м3 эзлэхүүнтэй үйлдвэр болон агуулахын барилгад дотор гал унтраах усны цацрагийн тоо, нэг цацраг дахь хамгийн бага зардал
0.5-5.0
5.0-50
50-200
200-400
400-800
I6all
А,Б,В
2 2.5
2 5
2 5
3 5
4 5
III
В
2 2.5
2 5
2 5
 
 
IV
ГД
-
2 2.5
2 2.5
 
 
IVбaV
В
2 2.5
2 5
 
 
 
IV ба V
ГД
 
2 2.5
 
 
 
Барилгын дотор гал унтраах усны зардал болон барилгын өндрөөс хамааруулан галын кран сонгох.
 
Хүснэгт 3
 
Галын нягт цацраг буюу барилгын өндөр, м
Галын краны зардал л/с
Уян хоолойн урт(м) дахь галын краны даралт, м
Галын краны бүтээл л/с
Уян хоолойн урт(м) дахь галын краны даралт, м
Галын краны бүтээл л/с
Уян хоолойн урт(м) дахь галын краны даралт, м
10
15
20
10 | 15
20
10
15
20
Их биеийн төгсгөл дэх шүршигчийн голч, мм
13
16
19
Галын кран Д = 50
6
 
 
 
 
2.6
9.2
9.6
10
3.4
8.8
9.6
10.4
8
 
 
 
 
2.9
12
13
13
4.1
12.9
13.8
14.8
10
 
 
 
 
3.3
15.1
16
16
4.6
16
17.3
тгтгтг
12
2.6
20
20.6
21
3.7
19.2
20
21
5.2
20.6
22.3
24
14
2.8
24
24.1
24.5
4.2
24.8
26
26
 
 
 
 
16
3.2
32
32.2
32.8
4.6
29.3
30
31.8
 
 
 
 
18
3.6
39
39.8
40.6
5.1
36
38
40
 
 
 
 
Галын кран Д = 60
6
 
 
 
 
2.6
8.8
8.9
9
3.4
7.8
8
8.3
8
 
 
 
 
2.9
11
11
11.4
4.1
11.4
11.7
12.1
10
 
 
 
 
3.3
14
14
14.6
4.6
14.3
14.7
15.1
12
2.6
20
19.9
20.1
3.7
18
18
18.6
5.2
18.2
19
19.9
14
2.8
23
23.1
23.3
4.2
23
23
23.5
5.7
21.8
22.4
23
16
3.2
31
31.3
31.5
4.6
27.6
28
28.4
6.3
26.6
27.3
28
18
3.6
38
38.3
38.5
5.1
33.8
34
34.6
7
32.9
33.8
34.8
20
4
46
46.7
47
5.6
41.2
42
42.4
7.5
37.2
38.5
39.7
 
6.6.           Барилгын давхар бүрт хэсгүүд нь өөр буюу янз бүрийн зориулалттай байранд дотор гал унтраах усан хангамжийн систем болон гал унтраах усны зардлыг барилгын хэсэг бүрт тусад нь зүйл 6.1 ба 6.2-т зааснаар авах ёстой. Дотор гал унтраах усны зардлыг дараах байдлаар авбал зохино.Үүнд:
-          Галд тэсвэршилтийн зэрэг өндөртэй ханагүй барилгад нийт эзлэхүүнээр
-          1, 2-р төрлийн галд тэсвэршилтийн зэрэг өндөртэй ханаар хэсгүүдэд хуваагдсан барилгад хамгийн их галын yc шаардагдаж байгаа хэсгийн эзлэхүүнээр авна.
 
Янз бүрийн галд тэсвэршилтийн зэрэг өндөртэй ханаар хэсгүүдэд хуваагдсан барилгад хамгийн их галын yc шаардлагатай хэсгийн эзлэхүүнээр авна.
 
Галд тэсвэрлэлтийн 1, 2-р зэрэг бүхий барилгууд үл шатах хүзүүвчээр хоорондоо холбогдож, галд тэсвэрлэлт өндөртэй хаалгаар тоноглогдсон бол эзлэхүүнийг барилга бүрээр тооцно. Хэрвээ галд тэсвэрлэлтийн зэрэг өндөртэй хаалгагүй бол барилгын нийт эзлэхүүн, галын аюулын хамгийн өндөр зэрэглэлээр авна.
 
Тайлбар: Барилгад хэд хэдэн галын аюултай, галд тэсвэртэй ханаар тусгаарлагдсан өрөөнүүдтэй бол гал унтраах усны зардлыг тооцохдоо барилгын нийт эзлэхүүнээр авах шаардлагагүй.
 
6.7.           Унд - ахуйн буюу ахуй- галын системийн yc дамжуулах шугамын гидростатик даралт хамгийн доод түвшинд байрлах ариун цэврийн төхөөрөмж дээр 60м-ээс ихгүй байна.
 
Усан хангамжийн зөвхөн гал унтраах системд гидростатик даралт нь хамгийн доор байрлалтай галын кран дээр 90м-ээс хэтрэхгүй.
Тайлбар:
1.      Ахуй - галын нэгдсэн усан хангамжийн системд гал гарсан үед хамгийн доод түвшинд байрлах ариун цэврийн төхөөрөмж дээрх даралт 90 м хүртэл байж болох ба системийн гидравлик туршилтыг yc авах цэг дээр хийвэл зохино.
2.      Галын кран дээрх даралт 40м-ээс дээш үед галын кран болон холбох толгойн хооронд илүүдэл даралтыг бууруулах диафрагм байрлуулна. Барилгын 3 - 4 давхарт адил диаметртай нүхтэй диафрагм тавихыг зөвшөөрнө. (Хавсралт 4 дэх номограмм 5-аас үз)
 
6.8.           Дотор галын кран дээрх чөлөөт даралт нь хоногийн аль ч цагт барилгын хамгийн алслагдсан өндөр хэсэгт гарсан галыг унтраах галын краны нягт цацрагаар хангах ёстой.
 
Галын краны нягт цацрагийн хамгийн бага өндөр ба үйлчлэлийн радиусыг өрөөний өндөр буюу шалнаас хучилтын хамгийн дээд цэг хүртэлх хэмжээгээр дараах байдлаар авна. Үүнд:
-          50м хүртэл өндөртэй орон сууц, олон нийт, үйлдвэрийн ба үйлдвэрийн туслах барилгад - 6м
-          50м-ээс дээш өндөртэй орон сууцны барилгад - 8м
-          16м - 50м-ээс дээш өндөртэй олон нийт, үйлдвэрийн ба үйлдвэрийн туслах барилгад - 16м
Тайлбар:
1.      Галын кран дээрх даралтыг тодорхойлохдоо 10, 15 буюу 20м-ийн урттай галын краны уян хоолой дахь даралтын алдагдлыг тооцох нь зүйтэй.
2.      Галын усны зардал 5 л/с хүртэл байх үед галын кран ба түүний уян хоолой нь 50 мм-ийн диаметртэй, түүнээс их зардалтай бол 65мм-ийн диаметртэй байна. Техник эдийн засгийн тодорхой үндэслэлээр 4 л/с-ээс дээш зардал бүхий 50 мм-ийн голчтой галын кран хэрэглэж болно.
 
6.9.           Барилга дахь усны даралтат савны байрлал ба эзлэхүүн нь хоногийн аль ч цагт галын нягт цацаргалтын өндрийг дээд давхар буюу савны ёроолын түвшинд 4м-ээс багагүй байхаар галын усны нягт цацаргаар хангана. Нийт тооцоот цацрагийн тоо 2 ба түүнээс дээш байвал тус бүр 2.5 л/с-ийн зардалтай 2 цацраг 10 минутын турш, бусад тохиолдолд нэг цацраг байна.
 
Автомат ажиллагаатай галын шахуургатай үед галын кранд дохиолол хийхийн хамт усны даралтат савыг төлөвлөхгүй байж болно.
 
6.10.       Галын краны ажиллах хугацааг 3 цагаар тооцно. Автомат гал унтраалгын систем дэх галын краны ажиллах хугацааг автомат гал унтраалгын системийн ажиллах хугацаатай ижил тогтооно.
 
6.11.       6-аас дээш давхар барилгад унд ахуй, галын усан хангамжийн нэгдсэн системтэй үед галын усны босоо шугамуудыг дээд хэсгээр нь цагираг болгож холбоно.Энэ тохиолдолд барилгад усыг ээлжлэн өгөх боломжоор хангахын тулд галын босоо шугамуудыг хаалт бүхий yc авах нэг буюу хэд хэдэн босоо шугамуудтай битүү холбоно.
 
Холбох боломжтой нөхцөлд гал унтраах усан хангамжийн системийн босоо шугамуудыг усан хангамжийн бусад системтэй холбоно.
 
Халаалтгүй барилгын гал унтраах системийг хоосон шугамтай төлөвлөж хаалтыг халаалттай өрөөнд байрлуулна.
 
6.12.       Барилга дахь галын босоо шугам ба галын краны байрлал, тоог тодорхойлохдоо дараах зүйлүүдийг тооцно. Үүнд:
 
Үйлдвэр ба олон нийтийн барилгад тооцоот цацрагийн тоо З-аас цөөнгүй, сууцны барилгад 2-оос цөөнгүй үед босоо шугамд галын краныг зэрэгцээ байрлуулж болно.
 
10м хүртэл урттай хонгил бүхий сууцны барилгад галын усны тооцоот цацраг цэг бүрт 2 байх нөхцөлд галын усны тооцоот цацраг нэг бүрт 2 байх нөхцөлд галын усны нэг босоо шугамаас 2 цацрагаар хангахаар төлөвлөж болно.
 
10 м - ээс дээш урттай хонгил бүхий сууцны барилга үйлдвэрийн ба олон нийтийн барилгад галын усны тооцоот цацраг цэг бүрт 2 буюу түүнээс дээш үед зэргэлдээ 2 босоо шугамаас (тусдаа галын шүүгээтэй) тус бүр 1 цацрагаар хангахаар төлөвлөнө.
 
Тайлбар:
1.             Техникийн давхар, адар ба техникийн зоорний давхарт шатамхай материал буюу хийц хэсэг нь шатамхай материалаар хийгдсэн нөхцөлд галын кран төлөвлөнө.
2.             Босоо шугам бүрээс гарч байгаа галын цацрагийн тоо 2-оос илүүгүй байна.
3.                   4 ба түүнээс дээш цацраг шаардлагатай үед тооцоот усны зардлыг хангахын тулд зэргэлдээ давхарт байрлаж буй галын краныг ашиглаж болно.
 
6.13.       Галын краныг шалнаас 1.35м-т хайрцагт байрлуулах бөгөөд салхи оруулах нүх, лац ломбо тавих болон нээлгүйгээр үзлэг хийх боломжийг хангасан байна. Зэрэгцээ галын краныг давхар байрлуулж болох бөгөөд энэ тохиолдолд доор байрлах кран нь шалнаас 1м-ээс доошгүй өндөрт байна.
 
6.14.       Үйлдвэр, үйлдвэрийн туслах ба олон нийтийн барилгын галын краны хайрцаг нь гал шүршигч гар 2 ширхгийг байрлуулах боломжтой байвал зохино. Галын кран нь 1 төрлийн голчтой 10, 15 ба 20м-ийн урттай уян хоолой болон их бие бүхий байна.
 
6.15.       17 ба түүнээс дээш давхар барилгын бүс бүрийн дотор гал унтраах усан хангамжийн сүлжээ нь галын машины уян хоолойг холбох толгой, үл буцах клапан, хаалт гаднаас удирдаж болох гадагшаа гарсан хоёр богино хоолойтой байна.
 
6.16.       Дотор талын краныг хөлийн өрөө, халаалттай шатны талбай, утаа нэвтэрдэггүй хонгилоос бусад хонгил болон хүмүүсийн нүүлгэн шилжүүлэхэд саад болохооргүй гарц зэрэг боломжтой газруудад байрлуулна.
 
6.17.       Автомат гал унтраалгын системээр тоноглогдсон байранд дотор галын краныг усан спринклерийн сүлжээн дээр удирдлагын зангилааны дараа тавьж болно.
 
 
 
7.                  Хүйтэн усан хангамжийн шугамын тооцоо
 
7.1.           Барилгын доторх хүйтэн усан хангамжийн системийн гидравлик тооцоог секундийн хамгийн их зардлаар тооцно.
 
7.2.           Унд - ахуй, галын ба үйлдвэр-галын усан хангамжийн нэгдсэн сүлжээг унд-ахуй ба үйлдвэрийн хамгийн их yc хэрэглээний үед гал rapaxaap тооцно. Үүнд шүршүүр, шал угаах болон усалгааны зардлыг тооцохгүй.
 
Тайлбар: Орон сууцны хороололд гал гарах буюу гадна усан хангамжийн шугамд гэмтэл гарсан үед халуун yc өгөхгүй байж болно.
 
7.3.           Унд - ахуй, үйлдвэр-галын усан хангамжийн систем нь тооцоо ёсоор хавсралт 2-т заасан тоног төхөөрөмжүүдийн шаардлагатай даралт болон оролтоос хамгийн хол, хамгийн өндөр цэгт байрлах галын крануудыг шаардлагатай даралтаар хангана. Үүнээс гадна зүйл 7.5-ын заалтыг тооцно.
 
7.4.           Хэд хэдэн оролттой усан хангамжийн сүлжээний гидравлик тооцоог хийхдээ аль нэгийг хасч хийнэ. Хоёр оролттой барилгын оролт тус бүрийн зардлыг 100% гэж авах ба 2-оос дээш оролттой үед 50%-иар авна.
 
7.5.           Барилгын дотор усан хангамжийн шугам сүлжээний шугамын голчийн гадна шугам сүлжээн дээрх хамгийн их хэрэглээний үеийн баталгаат даралтыг тооцсоны үндсэн дээр тогтооно.
 
Шугам хоолой дахь цагираг холболтын голчийг усан хангамжийн босоо шугамын хамгийн их голчоос багагүйгээр авах нь зүйтэй.
 
7.6.           Барилгын доторх усан хангамжийн шугам дахь усны хурд нь гал гарсан үед 3 м/с, спринклер ба дренчер системд 10 м/с-ээс ихгүй байна.
 
Усан хангамжийн хэсэгчилсэн зангилаан дахь босоо шугамын голчийг зүйл З.З-т зааснаар 0.7 гэсэн итгэлцүүрийг ашиглан тооцох босоо шугам дахь зардлаас хамааруулан тодорхойлно.
 
7.7.           Хүйтэн усны хангамжийн системийн шугам хоолой дахь түрэлтийн алдагдал /H/ м,-ыг дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
H = i I ( 1 + k1)
 
i           шугам сүлжээний түрэлтийн хувийн алдагдал
l           шугамын тооцооны хэсгийн урт, м
•           кт - ийн утгыг дараах байдлаар авна.
0.3 - орон сууц олон нийтийн барилгын унд - ахуйн усан хангамжийн шугам сүлжээнд
0.2 - орон сууц олон нийтийн барилгын ахуй - галын нэгдсэн шугам сүлжээ, мөн үйлдвэрийн усан хангамжийн шугамд
0.15- үйлдвэрийн галын нэгдсэн усан хангамжийн сүлжээнд
0.1 - гал эсэргүүцэх усан хангамжийн шугамд
 
7.8.           Хэсэгчилсэн зангилаанд босоо шугамуудыг нэгтгэсэн үед зангилаан дахь түрэлтийн алдагдлыг дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
                     ( 13 )
 
Үүнд:   m - зангилаан дахь босоо шугамын тоо
            f - итгэлцүүр, усан хангамжийн системээс хамааруулж дараах байдлаар авна.
0.5 - ахуйн усан хангамжийн системд
0.3 - унд - ахуйн усан хангамжийн системд
 
8.           Халуун усан хангамжийн шугамын тооцоо
 
8.1.           Халуун усан хангамжийн системийн гидравлик тооцоог эргэлтийн зардлыг тооцсон халуун усны тооцоот зардлаар qhcir л/с дараах томьёоны дагуу хийнэ.
 
qhcir = qh(1+kcir)                                          (14)
 
kcjr          итгэлцүүр, үүнийг yc халаагч болон усан хангамжийн босоо шугамын хамгийн эхний хэсэг дээр хавсралт 5-ын дагуу бусад хэсэгт 0 гэж авна.
 
8.2.           Халуун усан хангамжийн системийн эргэлтийн усны зардлыг qhcir л/с –ийг дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
Үүнд:
Qht        халуун усан хангамжийн шугамын дулаан алдагдал, квт
-      yc халаагчаас хамгийн хол yc авах цэг дэх халуун усны хэмийн ялгаа, град
        - эргэлтийн тохируулгын итгэлцүүр
Qht ба  -ийн утгыг халуун усан хангамжийн схемээс хамааруулан авна. Үүнд:
 
Босоо шугамыг эргэлттэй төлөвлөөгүй үед тодорхойлохдоо өгөх ба хуваарилах хоолойд  = 10 град  = 1 гэж тооцно.
 
Босоо шугам нь хувьсах эсэргүүцэлтэй эргэлтийн шугамтай төлөвлөгдсөн үед Qht -ийг тодорхойлохдоо өгөх ба хуваарилах хоолойд  = 10 град  = 1 гэж тооцно. Тогтмол эсэргүүцэлтэй үед Qht - r тодорхойлохдоо  = 8.5 град  = 1.3 гэж авна.
 
Ус авах босоо шугам, эсвэл хэсэглэлийн зангилаан дахь дулаан алдагдал Qht- г тооцохдоо цагираг холболтыг оролцуулан  - 8.5 град  = 1 гэж авна.
 
8.3.           Халуун усан хангамжийн системийн яндан хоолой дахь түрэлтийн алдагдлыг дараах байдлаар тодорхойлно.
 
Хагтсаныг тооцохгүйгээр пункт 7.7-p.
 
Хагтсаныг тооцсоноор:
 
H = il(1+k1                       (16)
Үүнд:
i           - хавсралт 6-д заасан ёсоор авна.
k,         - байрны эсэргүүцлийг тооцсон итгэлцүүр. Утгыг дараах байдлаар авна.
0.2 - өгөх ба эргэлтийн хуваарилах хоолойд
0.5 - дулааны шугам дахь яндан хоолой болон алчуур хатаагчтай yc түгээх босоо шугамд.
 
8.4.           Усны хурдыг зүйл 7.6 -д заасны дагуу авна.
 
8.5.           Системийн салбар шугам бүр дэх yc халаагчаас хамгийн хол байрлах босоо шугам буюу эргэлтийн босоо шугамын даралтын алдагдлын зөрөө нь 10%-иас илүүгүй байна.
 
8.6.           Халуун усан хангамжийн системийн сүлжээн дэх даралтыг сонгосон тухайн сүлжээнд хоолойн голчийг тохируулах боломжгүй тохиолдолд хэм тохируулагч эсвэл системийн эргэлтийн шугам дээр 10 мм-ээс багагүй голчтой диафрагм тавихаар гарвал диафрагмын оронд даралт тохируулах кран тавьж болно.
 
Тохируулах диафрагмын нүхний голчийг dg дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
 
 
 
            Мөн хавсралт 7-д үзүүлсэн номограмм 6- aac авч болно.
 
8.7.           Ижил эсэргүүцэлтэй хэсэглэлийн зангилаа буюу босоо шугам бүхий системийн өгөх, буцах шугамын эхний болон сүүлчийн босоо шугам хоорондох эргэлтийн усны нийт даралтын алдагдал нь хэсэглэлийн зангилаанд буюу босоо шугамд эргэлтийн тохируулгагүй итгэлцүүрийг p=1.3 үеийнхээс 1.6 дахин ихэсгэх шаардлагатай.
 
Эргэлтийн босоо шугамын голчийг зүйл 7.6-ын шаардлагад нийцүүлж босоо шугам буюу хэсэглэлийн зангилаанд эргэлтийн зардлын үед зүйл 8.2-ын дагуу тооцох түгээн өгөх ба нэгтгэн цуглуулах шугамд холбогдох цэгүүдийн хоорондох даралтын алдагдал 10%-иас хэтрэхгүй байх нөхцөлөөр тодорхойлно.
 
8.8.           Дулааны хаалттай сүлжээнд холбогдсон халуун усан хангамжийн системд тооцооны эргэлтийн усны зардлын үед хэсэглэлийн зангилаанууд дахь даралтын алдагдлыг 0.03 - 0.06 Мпа (0.3 -0.6 кг/см2) гэж авна.
 
8.9.                          Дулааны сүлжээний шугамаас шууд yc авч байгаа халуун усан хангамжийн системд шугам сүлжээн дэх даралтын алдагдлыг дулааны буцах шугам дээрх даралтыг оролцуулан тооцно.
 
Системийн эргэлтийн цагираг шугам дахь даралтын алдагдал нь эргэлтийн зардлын үед 0.02мпа (0.2 кг/см2) - aac илүүгүй байна.
 
8.10.       З-аас илүү шүршүүртэй шүршүүрийн өрөөнд түгээх хоолойг цагираг болгон төлөвлөнө.
Нэг ерөнхий шугамтай үед халуун усыг нэг талын өгөлттэй төлөвлөж болно.
 
8.11.       Халуун усан хангамжийн системийг бүсчилсэн үед шөнийн цагуудад халуун усыг өөрийн эргэлтээр дээд бүсэд өгөхөөр төлөвлөж болно.
 
 
9.           Барилгын дотор хүйтэн усан хангамжийн сүлжээ
 
9.1.           Хүйтэн усан хангамжийн систем нь дараах байдлаар төлөвлөгдөх шаардлагатай.
 
12 хүртэлх галын крантай бөгөөд усыг тасалдалтай өгөхийг зөвшөөрсөн барилгад мухардмал систем төлөвлөж болно. Мухардмал хоёр шугам тус бүрээс хэрэглэгчдийг тасралтгүй ycaap хангах зорилгоор цагираг оролт төлөвлөнө.
 
Усан хангамжийн цагираг сүлжээ нь гадна шугам сүлжээтэй 2-оос доошгүй оролтоор холбогдсон байна.
 
Доорхи тохиолдлуудад хоёроос илүү оролт төлөвлөнө:
 
24 - өөс дээш галын крантай барилгад
 
500-аас дээш тооны айлын сууцтай сууцны барилга, 300-аас дээш суудалтай клуб, кинотеатр, суудал харгалзахгүй театр, клубүүд.
 
3-aac дээш тооны удирдлагын зангилаатай спринклер ба дренчер системээр тоноглогдсон барилга
 
200 - aac дээш хүний багтаамжтай халуун усны барилга.
 
1 ээлжид 2 тн цагаан хэрэглэл угаах угаалгын газар
 
9.2.           Усан хангамжийн гадна шугам сүлжээний аль ч хэсгээс 2 ба түүнээс дээш оролтын холболт төлөвлөж болно.Шугам сүлжээний аль нэг хэсэг дээр гэмтэл гарсан үед барилгыг ycaap тасалдуулахгүй байх зорилгоор барилгын оролтуудын хооронд гадна шугам сүлжээн дээр хаалт төлөвлөнө.
 
9.3.           Барилгын дотор усан хангамжийн шугамын даралтыг нэмэгдүүлэх зорилгоор уг барилгад шахуурга төхөөрөмж тавих шаардлагатай үед усны аль ч оролтоос шахуургаар шугам сүлжээг ycaap хангаж байхын тулд оролтуудыг шахуургад холбохын өмнө хооронд холбож хаалт тавина.
 
Оролт бүр дээр бие даасан шахуурга тавьсан үед оролтуудыг холбох шаардлагагүй.
 
9.4.           Хэрвээ дотор усан хангамжийн сүлжээ нь тус бүртээ тоолуур бүхий хэд хэдэн оролттой бөгөөд эдгээр нь хоорондоо шугамаар холбогдсон нөхцөлд усан хангамжийн оролтууд дээр үл буцаах хаалт байрлуулна.
 
Тайлбар: Тоолуур тавиагүй тохиолдолд буцаах хаалт төлөвлөхгүй.
 
9.5.           200 мм хүртэл голчтой унд - ахуйн усан хангамжийн шугамын оролт нь хэвтээ чиглэлд бохир усны болон хурын yc зайлуулах шугамын гаргалгаанаас 1.5м-ээс багагүй зайд , 200 мм-ээс дээш голчтой бол Зм-ээс багагүй зайд тус тус байрлана. Усан хангамжийн өөр зориулалтын шугамын оролтыг хамт хийхийг зөвшөөрнө.
 
9.6.           Шугам хоолойн оролт нь хэвтээ болон босоо чиглэлд эргэлттэй үед тухайн хэсэгт тулгуур төлөвлөх нь хоолойн холболтон дээр гарч болох гадны нөлөөллүүдээс сэргийлнэ.
 
9.7.           Цэвэр усны шугамын оролт хуурай хөрстэй зоорний ханыг нэвтлэн гарахад хоолой ба барилгын хийцийн хооронд 0.2 м зайтай төлөвлөж, энэ зайг yc, хий (хий тархсан газар нутагт) үл нэвтрэх уян материалаар, чийгтэй хөрсөнд тостой олсоор бөглөнө.
 
9.8.           Орон сууц, олон нийтийн барилгын дотор усан хангамжийн шугам, сүлжээг шалан доогуур, зооринд, техникийн давхарт, адарт, хэрвээ адаргүй бол 1-р давхрын шалан доорхи сувагт дулааны хоолойтой хамт буюу авагддаг шалан доогуур тус тус байрлуулж болно.
 
            Хоолой ил явуулахыг зөвшөөрсөн барилгад барилгын хийц эдлэлийг дагуулж байрлуулах буюу дээд давхрын таазан доогуур тус тус байрлуулж болно. Босоо шугам ба дотор усан хангамжийн салбар шугамыг ханын босоо хонгилд буюу гал тогоо, шүршүүрийн өрөө болон бусад өрөөний ханаар далд явуулна.
 
Засал чимэглэлд өндөр шаардлага тавигддаг барилга дахь шугамууд болон хуванцар хоолой бүх системүүдийг (ариун цэврийн өрөөнөөс өөр газар байрладаг) далд угсарна.
 
Хананд байрладаг ариун цэврийн төхөөрөмжүүдийн холболтод тэгш өнцөгт холболтоос бусад эрээсэн холболт бүхий ган хоолойг далд угсрах ба уулзвар холболт үүнд хамаарахгүй.
 
            Тайлбар:
1.                  Хананд гарсан ховилыг сараалжин шавардлагаар бөглөх буюу өнгөлөх бөгөөд хаалт тавьсан газар жижиг хаалга төлөвлөнө.
2.                  Орон сууцны барилгуудад хуванцар уян материалтай хоолой бүхий yc түгээх арматуртай ерөнхий түгээлттэй систем төлөвлөхийг зөвшөөрнө.
 
9.9.           Үйлдвэрийн барилгын дотор усан хангамжийн шугамыг ферм, багана, ханын дагуу болон хучилтын доогуур ил угсарна. Усан хангамжийн шугамыг ил yrcpax боломжгүй нөхцөлд амархан гал авалцдаг шатамхай, хорт хий ба шингэн дамжуулах шугамаас бусад шугамтай 1 сувагт угсарч болно.
 
            Унд - ахуйн усан хангамжийн шугамыг зөвхөн нэвтрэх сувагт ариутгах татуургын шугамтай хамт угсрахыг зөвшөөрөх бөгөөд энэ тохиолдолд ариутгах татуургын шугамыг усан хангамжийн шугамын доор байрлуулах ёстой.
 
            Зөвхөн онцгой тохиолдолд үндэслэлээр усан хангамжийн шугамыг тусгай сувагт угсарна. Технологийн тоног төхөөрөмжид yc өгөх шугамыг шалан дээгүүр ба доогуур байрлуулна.
 
9.10.       Хүйтэн усан хангамжийн шугам нь халуун yc, халуун yyp дамжуулах шугамтай хамт 1 сувагт явах тохиолдолд хүйтэн усны шугамыг энэ шугамуудаас доор дулаан тусгаарлагчтай угсарна.
 
9.11.       Шугамуудыг 0.002-оос багагүй налуутай байрлуулна.
 
9.12.       Галын босоо шугамаас бусад суваг, нүх, кабин, хонгилд мөн чийглэг ихтэй өрөөнүүдэд шугамыг угсрахдаа yyp тусгаарлагчтай хийнэ.
 
9.13.       Жилийн турш ажиллах хүйтэн усан хангамжийн шугамыг өвлийн улиралд 2-оос дээш хэмтэй өрөөнд угсрах бөгөөд 2-оос доош хэмтэй өрөөнд шугамыг хөлдөлтөөс хамгаалах арга хэмжээ авна.
 
Богино хугацаанд өрөөний хэм 0 хэмээс доошлох, мөн гадна хүйтэн агаарын нөлөөлөлд автдаг бүсэд байгаа (гадна хаалгад ойр байрласан) шугамыг дулаалгатай угсарна.
 
Халуун усны дотор шугам сүлжээ.
 
9.14.       Халуун усан хангамжийн системийг энэхүү нормын зүйл 9.1, 9.8 ба 9.9-д заасан шаардлагын дагуу төлөвлөнө.
 
9.15.       Халуун усан хангамжийн системийн яндан хоолойн дээд хэсэгт хий rapгагч тавина. Системийн яндан хоолой дахь хийг системийн дээд хэсэгт (дээд давхарт) байгаа yc авах ариун цэврийн төхөөрөмжөөр авахаар төлөвлөж болно.
 
            Системийн яндан хоолойн доод хэсэгт юүлэгч төлөвлөнө.
 
Тайлбар: Системийн доод хэсэг дэх yc авах ариун цэврийн төхөөрөмжүүдэд нэмэлт юүлэх төхөөрөмж тавих шаардлагагүй.
 
9.16.    Халуун усан хангамжийн системийн өгөх ба эргэлтийн шугам, босоо шугамууд болон ариун цэврийн тоног төхөөрөмжид yc өгөх салбар шугамаас бусад бүх шугамуудад дулаан тусгаарлагч хийнэ.
 
9.17.       Шугам хоолойг төлөвлөхдөө шугам хоолойн температур тэлэлтийг тооцож тусгах хэрэгтэй.
 
 
 
 
10.             Яндан хоолой ба арматур Хүйтэн усны яндан хоолой ба арматур
 
10.1.       Дотор хүйтэн усан хангамжийн яндан хоолойн материалыг дараах байдлаар сонгоно.
 
-          Ундны усанд 70 мм хүртэл голчтой цайрдсан ган хоолой, хэрэглэх ба түүнээс дээш хоолойд цайрдаагүй ган хоолой бусад материал, ЭАХСХБ-ын энэ чиглэлээр ашиглах зөвшөөрөлтэй хуванцар хоолойг хэрэглэнэ.
 
-          Технологийн хэрэгцээний yc өгөх яндан хоолойд усны чанар болон даралтын шаардлага, металл хэмнэлт зэргийг тооцсоны үндсэн дээр яндан хоолойн холболтыг гагнуур, фланц, эрээсэн холбоос болон цавуугаар хийж болно. Цайрдсан хоолойн гагнаасыг 94%-иас багагүй цайрын орцтой будгаар бүрнэ.
 
            Тайлбар:
1.               Дотор гал унтраах усан хангамжийн нэгдсэн буюу салангад хуванцар хоолойнуудыг ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдэд yc өгөх хэсгээс бусад хэсэгт мөн цахилгааны кабель доогуур, гарц суваг болон хонгилд угсрахыг зөвшөөрөхгүй.
2.               Зохих үндэслэл болон холбогдох гарын зөвшөөрлөөр цайрдсан хоолойг цайрдаагүй хоолойгоор орлуулахыг зөвшөөрнө.
 
10.2.       Галын аюулын A, Б ба B зэрэглэлтэй өрөөнд угсрах шатамхай материалаар хийгдсэн хоолойнуудад шаталтаас хамгаалах арга хэмжээ авна.
 
10.3.       Унд ахуй усан хангамжийн систем дэх yc дамжуулах, yc авах ба холих арматурын ажлын даралт 0.6Mfla(6 кгс/м2), гал эсэргүүцэх буюу ахуй - галын усан хангамжийн нэгдсэн системийн арматур дахь ажлын даралт 1МПа (10 кгс/м2) байх бөгөөд үйлдвэрийн салангад систем дэх ажлын даралтыг үйлдвэрийн технологийн шаардлагаар тодорхойлно.
 
10.4.       Ус авах ба xaax арматурын хийц нь усыг аажмаар xaax ба нээх нөхцөлийг хангах ёстой. 50 мм-ээс дээш голчтой хоолойд задвижка (хаалтууд) тавигдана.
 
Тайлбар:
1.                  Босоо чиглэлээр цагираг холболт хийхдээ босоо шугамыг дээд хэсгээр нь холбож холболт дээр кран (пробковые, сальниковые краны) тавьж болно. Босоо шугамын доод хэсэгт вентиль болон юүлэгч (спускную пробку) тавина.
2.                  50 мм ба 65 мм-ийн голчтой вентилийг тодорхой үндэслэлээр тавихыг зөвшөөрнө.
 
10.5.       Дотор усан хангамжийн шугамд хаалтыг дараах тохиолдолд тавина. Үүнд:
 
1.      Оролт бүр дээр цагираг хуваарилах шугамд хэсэгчилсэн засвар хийхэд xaax зорилгоор,
2.      Тасралтгүй yc өгөх шаардлагатай хоёр талдаа yc өгөх холболттой тоног төхөөрөмж бүхий үйлдвэрийн хүйтэн усан хангамжийн цагираг шугамд
3.      5 -aac дээш галын крантай галын босоо шугамын салбарлаж буй доод хэсэгт
4.      3 -aac дээш давхар барилгын унд ахуй, үйлдвэрлэлийн усан хангамжийн сүлжээний босоо шугамын доод хэсэгт
5.      5 буюу түүнээс дээш yc авах тоног төхөөрөмжтэй салбар шугамд, айл, буудлын номер бүрт, суултуурын баканд yc өгөх шугамд, yc халаах зууханд, бүлэг шүршүүр,угаагуурт yc өгөх шугамд
6.      3 -aac дээш давхар барилга байгууламжийн yc өгөх болон буцах босоо шугамын доод хэсэгт, гадна услах краны өмнө, тусгай зориулалттай төхөөрөмжүүд, аппарат, агрегатын (үйлдвэрлэлийн, эмчилгээний, туршилтын болон бусад) өмнө
 
Тайлбар:
1.      Босоо чиглэлээрээ цагираг үүсгэх босоо шугамуудын дээд төгсгөлүүд болон сууринд xaax арматурууд тавигдана.
2.             Цагираг шугамд 2 чиглэлд yc ypcax боломжийг бүрдүүлэх зорилгоор хаалтууд тавина.
3.             Дэлгүүр, гуанз, ресторан болон бусад өрөөнүүдийг нэвтрэн гарах yc дамжуулах босоо шугамд тавигдсан xaax арматурууд нь шөнийн цагт үзлэг хийхэд боломжгүй тул зоорь, техникийн давхар зэрэг тогтмол үзлэг хийх боломжтой газарт хаалт тавина.
4.      Гол түгээх шугам болон айл pyy орж ирэх салбар шугам дээр xaax арматуртай үед суултуурт өгөх шугамд хаалт тавихгүй байж болно.
5.             Ус хэмжигчийн зангилаанд хаалт байгаа үед оролтон дээр тавихгүй байж болно.
6.             7-оос дээш давхар орон сууцны болон олон нийтийн барилгад босоо шугамын дунд хэсэгт 1 галын босоо шугамтай бол засварын хаалт тавина.
 
10.6.       50мм буюу түүнээс дээш голчтой хаалт шалнаас 1.6м өндөрт байрлаж байгаа тохиолдолд хийхэд зориулсан талбай буюу тавцан төлөвлөх болно.
 
Тайлбар: 150мм хүртэл голчтой (хаалт) арматур 3 м хүртэл өндөрт байрласан нөхцөлд техник аюулгүйн дүрмийн дагуу хөдөлгөөнтэй цамхаг, хөнгөн залгамал шатыг 60° -aac багагүй налуутай байрлуулж ашиглаж болно.
 
10.7.       Дотор усан хангамжийн шугам сүлжээнд барилгын периметрийн 60 - 70м тутамд барилгын гаднах зам талбайн зүлгийг услах зорилгоор 1 услах кран зайлшгүй тавих хэрэгтэй бөгөөд барилгын гадна хананд буюу барилгын ойролцоо ковёрт байхаар төлөвлөнө.
 
Тайлбар: Уур амьсгалын янз бүрийн бүсэд болон үйлдвэрийн гадна талбайд услах краныг төлөвлөхдөө тохижилтын зэрэглэл, ногоон суулгацын хэмжээ, орон нутгийн нөхцөл байдал, усалгааны аргыг харгалзана.
 
10.8.       Ундны усны оргилуур буюу хийжүүлсэн усны төхөөрөмжийг барилгуудад ажлын байрнаас 75 м-ийн зайд төлөвлөвөл зохино. Барилгын зураг төсөлд тоног төхөөрөмжийн төрөл, байрлалыг тусгана.
 
10.9.       Усан хангамжийн системд буюу аль нэг хэсэгт нь даралтыг тогтмол барьж байхын тулд оролтон дээрх даралт болон системийн зардлыг харгалзахгүйгээр даралт тохируулагч хэрэглэнэ.
 
            Дараах нөхцөлүүдэд даралт тохируулагч төлөвлөнө:
 
            Барилга байгууламж болон бичил хорооллын унд - ахуйн усан хангамжийн системийн оролтон дээрх даралт зүйл 6.7 -д зааснаас ихсэх тохиолдолд,
 
Ахуй - унд ба гал унтраах усан хангамжийн салангад систем нь ерөнхий нэг оролттой барилгад галын насосын дараа
 
            Тайлбар:
1.      Бие даасан барилга, бүлэг өрөө буюу (орон сууцны) айлын оролтон дээр даралт тохируулагч шаардлагатай нөхцөлд тавина.
 
2.      Даралт тохируулагч байхгүй тохиолдолд yc авах төхөөрөмжийн өмнө диафрагм тавьж болно. Диафрагмын тооцоог зүйл 8.6 -д зааснаар хийнэ.
 
10.10.  Барилга болон бичил хорооллын усан хангамжийн системийн даралт тохируулагчийг yc хэмжигчийн зангилааны дараах хаалт буюу унд ахуйн усан хангамжийн шахуургын дараа угсрах ба ард нь задвижка (хаалт) тавина.
 
Даралтын тохируулгыг хянах зорилгоор даралт тохируулагчийн өмнө хойно манометр тавина. Айлуудад даралт тохируулагчийг оролтон дээр хаалтын дараа тавина.
 
10.11.  Орон сууцны барилгын xor авах камерт халуун, хүйтэн устай услах кран угсарна. 10-аас дээш давхартай барилгад спринклерийн төхөөрөмж төлөвлөнө.
 
10.12.  Услах краныг дараах тохиолдлуудад тавина:
 
1.      бохирдолт ихтэй үйлдвэрийн ажлын хувцасны өлгүүрт
2.      нийтийн байранд
3.      3 ба түүнээс дээш суултууртай бие засах газар
4.      5 ба түүнээс дээш угаагууртай угаалгын өрөөнд
5.      3 ба түүнээс дээш шүршүүртэй өрөөнд
6.      Шалны нойтон цэвэрлэгээ зайлшгүй хэрэгтэй өрөөнд
 
Тайлбар: Халуун усан хангамжийн систем бүхий барилга байгууламжид услах краныг халуун ба хүйтэн устай төлөвлөнө.
 
10.13.  Халуун хүйтэн усан хангамжийн системийг төлөвлөхдөө арматур, яндан хоолойн доргион болон шуугианыг багасгах арга хэмжээ авах хэрэгтэй.
 
 
Халуун усан хангамжийн системийн арматур ба яндан хоолойнууд
 
10.14.  Халуун усан хангамжийн системд бат бөх байдал болон холболтын аргыг харгалзан хоолойн ханын зөвшөөрөгдөх хамгийн бага зузаантай цайрдсан ган хоолой угсарна.
 
          Халуун усан хангамжийн систем 150 мм-ээс дээш голчтой шугамд болон дулаан хангамжийн нээлттэй системтэй үед цайрдаагүй ган хоолой хэрэглэж болно.
 
Тайлбар:
Халуунд тэсвэртэй хуванцар яндан буюу дотор талын ханыг нь халуунд тэсвэртэй материалаар бүрсэн ган хоолойг ЭАХНСНТ -ийн зөвшөөрөлтэйгөөр хэрэглэж болно.
 
10.15.  Халуун усан хангамжийн системд халуун хүйтэн усны шугам нь тусдаа холбогдох холигч хэрэглэнэ. Хэрэв yc авах төхөөрөмж нь дан халуун yc авах бол халуун усан хангамжийн системд холигч тавихгүй байж болно.
 
10.16.  Халуун усан хангамжийн системд дараах нөхцөлд үл буцах хаалт төлөвлөнө.
 
-          бүлэг холигчид ус өгч байгаа шугам сүлжээний дээр
-          эргэлтийн шугам дээр yc халаагчид холбогдохын өмнө
-          дулааны сүлжээний буцах шугамын дулаан тохируулагчид очих салаа шугам дээр
-          эргэлтийн шугам дээр дулааны сүлжээний шугамаас шууд yc авах системийн буцах шугамд холбогдохын өмнө
 
10.17.  Халуун усан хангамжийн системд ерөнхий зориулалттай яндан хоолой, арматурыг төлөвлөнө. Мөн 50 мм хүртэл голчтой хүрэл, гуулин болон халуунд тэсвэртэй хуванцар xaax арматурыг хэрэглэж болно.
 
10.18.              Халуун усан хангамжийн системд хэрэглэж буй нягтруулах жийргэвч нь ЭАХСХБ-ын зөвшөөрсөн халуунд тэсвэртэй материалаар хийгдсэн байна.
 
Халуун усны чанарыг муутгаж болох (үнэр opox, өнгө өөрчлөгдөх гэх мэт) материалыг дээрх зориулалтаар ашиглаж болохгүй.
 
10.19.  Халуун усан хангамжийн системийн дроссель диафрагмыг хуванцар материал, гууль буюу зэвэрдэггүй гангаар хийнэ.
 
10.20.  Халуун усан хангамжийн системд даралт тохируулагчийг зүйл 10.9 ба 10.10 заалтын дагуу тавина.
 
11.             Усны зардал, тоо хэмжээг тодорхойлох тоног төхөөрөмжүүд
 
11.1.       Барилгын оролт буюу салбар шугам дээр тавигдсан yc хэмжигчээр усны зардал, тоо хэмжээг тооцно.
 
Дулаан хангамжийн хаалттай системийн үед yc хэмжигчийг зөвхөн хүйтэн усан хангамжийн шугам дээр тавих нь зүйтэй.
 
Тайлбар: Ус хэмжигчийг дэлгүүр, гуанз, ресторан орон сууцны барилгад айл бүрийн оролтын шугам, үйлдвэр үйлчилгээ, олон нийтийн барилга гэх мэт халуун хүйтэн yc хэрэглэдэг бүх барилгын шугамын оролтон дээр тавина.
 
11.2.       Ус хэмжигчийн оролтын голчийг сонгоход хэрэглэгчдийн (хоногийн, ээлжийн) цагийн дундаж зардал нь хүснэгт 4-т үзүүлсэн ашиглалтын үеийн зардлаас хэтрэхгүй байвал зохино. Үүнийг зүйл 11.3-т заасны дагуу шалгана.
 
Ус хэмжилтийн оролтын голчийг шалгахдаа:
 
а/ Унд ахуй, үйлдвэрийн болон бусад шаардлагатай зардлын секундийн хамгийн их (тооцоот) зардлын үед хүйтэн усны даралтын алдагдал далавчит yc хэмжүүрт 2.5 м, турбин хэмжүүрт 1 м-ээс хэтрэхгүй байна.
 
б/ Секундийн хамгийн их (тооцоот) зардал дээр гал гарахад зарцуулах (тооцоот) усыг хамт тооцох үед yc хэмжигч дэх даралт 10 м-ээс хэтрэхгүй байх ёстой.
 
11.3.       Усны секундийн тооцоот зардал q(qtot, qc, qh) л/с , үед yc хэмжигч дэх даралтын алдагдлыг дараах томьёогоор тооцно.
 
h = Sq2            (18)
 
Үүнд: S - yc хэмжигчийн гидравлик эсэргүүцэл. Хүснэгт 4 - өөс авна.
Усны зардлыг хэмжих зайлшгүй шаардлагатай үед энэ зорилгоор yc хэмжигч хэрэглэх боломжгүй бол өөр төрлийн зардал хэмжигч ашиглаж болно. Зардал хэмжигчийн оролтын диаметр болон төрлийг зохих техникийн нөхцөлийн шаардлагын дагуу сонговол зохино.
 
11.4.       Хүйтэн (халуун) усны оролтын шугам дээр ус хэмжигчийг байгалийн эсвэл зохиомол гэрэлтүүлэгтэй, үйлчилгээ хийх боломжтой 5 C -aac дээш хэмтэй өрөөний хананд байрлуулна. Хэрэв орчны температур 5 градусаас бага байх нөхцөлд зориулалтын yc хэмжигч тавивал зохино.
 
Дулааны төвд хэрэглээний халуун усанд зарцуулах хүйтэн усны зардлыг хэмжихдээ yc халаагчид өгөх хүйтэн усны шугам дээр yc хэмжигчийг тавина. Дулааны шугамаас шууд халуун yc авах нөхцөлд хуваарилах зангилааны дараа өгөх шугам дээр буюу ерөнхий эргэлтийн шугам дээр халуун yc хэмжигч тавина.
 
 
Хүснэгт 4
 

Ус хэмжигчийн оролтын голч,
MM
Усны зардал. м"7цаг
Мэдрэх чадвар м3/цаг-аас багагүй
Хоногийн ус хэмжих дээд хэмжээ
Ус хэмжигчийн гидравлик эсэргүүцэл S м/(м2/ц)2
хамгийн бага
Ашиглал-тын
хамгийн их
15
0.03
1.2
3
0.015
45
1.11
20
0.05
2
5
0.025
70
0.4
25
0.07
2.8
7
0.035
100
0.204
32
0.1
4
10
0.05
140
0.1
40
0.16
6.4
16
0.08
230
0.039
50
0.3
12
30
0.15
450
0.011
65
1.5
17
70
0.6
610
0.0063
80
2
36
110
0.7
1300
0.002
100
3
65
180
1.2
2350
5.9 10
150
4
140
350
1.6
5100
1.0 10
200
6
210
600
3
7600
2.77 10
250
15
380
1000
7
13700
1.38 10
 
11.5.       Ус хэмжигчийн 2 талд улсын стандартаар заагдсан урттай шулуун хэсэг шугам байх бөгөөд түүн дээр хаалт угсарна. Ус хэмжигч болон хаалтын хооронд (усны урсгалын дагуу) yc авах кран, даралт хэмжих манометр тавина.
 
11.6.       Барилгад хүйтэн усны шугам ганц бөгөөд галын усыг хэмжих боломжгүй нөхцөлд yc хэмжигчийн зангилаанд тойрох шугам хийнэ. Тойрох шугамын голчийг усны хамгийн их зардлаар (галын зардлыг оруулснаар) сонгоно. Тойрох шугамын хаалт нь ердийн үед лацадсан байдалд цахилгаан хаалт тавих бөгөөд уг хаалт нь галын кран болон бусад автомат төхөөрөмжийн дэргэдэх удирдлагаар галын шахуурга ажиллаж эхэлмэгц автоматаар нээгдэнэ.
 
Халуун yc хэмжигчийн зангилаанд тойрох шугам төлөвлөхгүй.
 
11.7.       Орон сууцны хороололд гал гарсан үед халуун усны системд yc өгөхгүй байж болно. Энэ үед системд автомат хаалт зайлшгүй төлөвлөх хэрэгтэй.
 
 
 
12.             Шахуургын байгууламж
 
12.1.       Усан хангамжийн системийн даралт байнгын буюу үе үе хүрэлцэхгүй нөхцөлд төвлөрсөн болон халуун усан хангамжийн системийн эргэлтийг тогтмол байлгах зорилгоор шахуургын байгууламж /төхөөрөмжийг/ төлөвлөнө.
 
12.2.       Шахуургын байгууламжийн төрөл ба түүний ажиллагааны зарчмыг дараах хувилбаруудаар техник эдийн засгийн харьцуулалт хийсний үндсэн дээр тодорхойлно.
 
-                      Тохируулах усан сангүй бөгөөд тасралтгүй буюу графикаар ажиллах шахуургатай үед
-                      Богино хугацааны давталттай горимоор гидропневматик эсвэл даралтат цамхагтай хосолж ажиллах цагийн хамгийн их зардалтай тэнцүү буюу түүнээс их бүтээлтэй шахуургатай үед
-                      Тасралтгүй буюу үечилсэн ажиллагаатай, тохируулах усан сантай хосолж ажиллах, цагийн хамгийн их зардлаас бага бүтээлтэй шахуургад
 
12.3.       Унд - ахуй, галын ба эргэлтийн усан хангамжийн шахуургын байгууламжуудыг дулааны төв, yc халаагч болон зуухны өрөөнүүдэд тус тус байрлуулна.
 
12.4.       Шахуургын байгууламжууд (галынхаас бусад) -ыг шууд орон сууц, хүүхдийн цэцэрлэг яслийн зориулалттай бүлэг өрөөнүүд, ерөнхий боловсролын сургуулийн анги, эмнэлгийн өрөөнүүд, захиргаа аж ахуйн барилгын өрөө, сургалтын зориулалттай өрөө болон бусад төсөөтэй өрөөнүүдийн доор байрлуулахыг хориглоно.
 
Дотор гал унтраах усан хангамжийн системийн гиропневмо бак ба галын шахуургын байгууламжийг галд тэсвэрлэлтийн I ба II зэрэглэлтэй барилгын нэгдүгээр давхрын бол зоорний давхрын өрөөнд байрлуулж болно. Шахуургын байгууламж болон гидропневмо бакыг халаалттай, галд тэсвэртэй хана (хамар хана) хучилттай гадагшаа гарах тусгай гарц эсвэл шаттай өрөөнд байрлуулна.
 
            Тайлбар:
1.               Тусгай нөхцөлд орон нутгийн эрүүл ахуйн албаны зөвшөөрөлтэйгөөр шахуургын төхөөрөмжийг дээрх өрөөнүүдтэй зэрэгцээ өрөөнд байрлуулж болох бөгөөд энэ нөхцөлд тасалгаан дахь чимээний нийт хэмжээ нь 30 ДБ -ээс хэтрэхгүй байх ёстой.
 
2.               Нэг доор 506a түүнээс олон хүн цугларах өрөөний (үзэгчдийн танхим, тайз, өлгүүр гэх мэт) дэргэд гидропневмо бак байрлахгүй байвал зохино.
 
Гидропневмо бак нь " Даралтат савны аюулгүй ажиллагааны болон түүнийг угсрах дүрэм" -ийн шаардлагын дагуу төлөвлөгдөх ёстой.
 
3.                  Үйлчилгээний ажилчид ажиллаагүй үед цахилгаан өгдөггүй үед барилгуудад галын шахуурга тавихыг хориглоно.
 
12.5.       Хотын хэсэгчилсэн хороолол болон үйлдвэрийн газруудад үйлчлэх шахуургын байгууламжуудыг гадна усан хангамж ариутгах татуурга төлөвлөлтийн нормын дагуу төлөвлөнө.
 
Унд ахуйн буюу гал унтраах системд yc өгөх шахуургын станцад yc битүү системээр тасралтгүй шахагдах нөхцөлд ариун цэврийн хамгаалалтын бүс тогтоохгүй байж болно.
 
12.6.       Үйлдвэрлэлийн зориулалттай шахуургын төхөөрөмжүүдийг yc шаардлагатай байгаа цехүүдэд шууд байрлуулж болно. Хэрэв тусгаарлах шаардлагатай бол шахуургын төхөөрөмжид хашлага хийж болно.
 
12.7.       Унд ахуй ба үйлдвэрийн шахуургын байгууламжийн бүтээлийг дараах байдлаар сонгоно.
 
-          Тохируулах усан сангүй үед секундийн хамгийн их зардлаас хэтрэхгүй
-          Даралтат сав буюу гидропневматик сав мөн богино давтамжтай горимд ажиллаж байгаа шахуургатай үед усны цагийн хамгийн их зардлаас багагүй
-          Даралтат сав буюу усан сангийн хамгийн их ажиллагааны үеэр бүлэг 13-т заасны дагуу
 
12.8.            Дулаан хангамжийн хаалттай системтэй барилга байгууламж нь хүйтэн ба төвлөрсөн халуун yc хангамжийн системтэй үед хүйтэн, халуун усан хангамжийн нийт зардлыг өргөх өргөлтийн шахуурга төлөвлөнө.
 
12.9.                  Хүйтэн ба халуун усан хангамжийн системийн даралтыг өргөх шахуургын шаардлагатай түрэлтийн гадна шугам сүлжээн дэх хамгийн бага баталгаат түрэлтийг тооцон дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
 
                               (19)
 
Hf                     тоног төхөөрөмжийн чөлөөт түрэлт, м. Хавсралт 2-оос авна.
Hg                   гадна шугам сүлжээний хамгийн бага түрэлт, м.
                   усан хангамжийн системийн яндан дахь даралтын алдагдлыг м, 7.8 ба 11-ын дагуу тодорхойлно.
              ус өгөх геометрийн өндөр. Насосын тэнхлэгээс yc өгөх цэг хүртэл өндрийг авна.
 
Шаардлагатай нөхцөлд системийн даралтыг хамгийн бага yc хэрэглээний үед гадна усан хангамжийн сүлжээний хамгийн их даралтыг тооцож шалгаж болно.
 
12.10.  Халуун усан хангамжийн системийн шахуургын шаардлагатай түрэлтийг эргэлтийн өргөх шахуургатай үед хүйтэн ба халуун усан хангамжийн системийн даралтын зөрүү 0.1 Мпа -aap нэмэгдэж байвал дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
Hp = H geom + £Htotii + Hf - Hg – Hpcjr (20)
 
Үүнд:
Hp,cir- эргэлтийн шахуургын түрэлт, м
 
12.11.  Хотын төвлөрсөн халуун усан хангамжийн системийн даралт шөнийн цагуудад хотын сүлжээг хангахгүй үед эргэлтийн шахуургыг өгөх шугам дээр байрлуулж даралт нэмэгдүүлэхэд ашиглана.
 
12.12.  Байрын даралт нэмэгдүүлэх шахуургын байгууламжийг зэрэгцээ ажиллагаатай төлөвлөх нь зүйтэй.
 
Гадна шугам сүлжээний даралтын хэлбэлзэл 0.2мпа (20 м) үед орон сууцны барилгад шаардлагатай даралтаас хамаарсан автомат удирдлагатай цуваа ажиллагаатай шахуурга төлөвлөвөл зохино.
 
12.13.  Гадна усан хангамжийн системийн даралт 0.05 Мпа (0.5 кг/см2) –аас бага үед шахуургын байгууламжийн өмнө хүлээн авах усан санг төлөвлөн түүний эзлэхүүнийг бүлэг 13-т заасны дагуу тодорхойлно.
 
12.14.  Даралт нэмэгдүүлэх эргэлтийн шахуургыг бүлэг 8.1-д заасны дагуу тодорхой халуун усны тооцоот зардал qhoir - aap сонгоно.
 
12.15.  Шахуургын байгууламжийн төлөвлөлт болон нөөцийн хөдөлгүүрийн тоог тодорхойлохдоо СНИП 2.04.02 - 84 дагуу шахуургын зэрэгцээ эсвэл цуваа ажиллах байдлыг харгалзана.
 
12.16.  Шахуурга бүрийн өгөх шугам дээр үл буцаах хаалт, хаалт, манометр, copox шугаман дээр хаалт, манометр тавина.
 
Подпоргүй ажиллагаатай шахуургын copox шугам дээр хаалт тавих шаардлагагүй.
 
12.17.  Шахуургын хөдөлгүүрүүдийг нь доргион тусгаарлагчтай суурь дээр байрлуулна. Шахах ба copox шугам дээр дараах нөхцөлд доргион тусгаарлагч жийргэвч хэрэглэхгүй байж болно.
 
-          Чимээний хамгаалалт хийх шаардлагагүй үйлдвэрийн барилга
-          Галд тэсвэртэй шахуургын төхөөрөмжид
-          Барилгаас 25 м-ээс багагүй зайд байрлаж байгаа дулааны төвлөрсөн функтын барилгад
 
12.18.  Гидропневматик савтай шахуургын байгууламж нь хувьсах даралттай төлөвлөгдөнө. Нөөц хий хадгалах савыг автомат буюу гар удирдлагатай компрессор эсвэл компрессорын станцын тусламжтайгаар дүүргэнэ.
 
12.19.  Үйлдвэрийн халуун усан хангамжийн системд эргэлтийн нөөц шахуурга тавихгүй байж болно.
 
Нэг буюу хоёр ээлжээр ажиллах ашиглалтын горимтой барилга байгууламжуудад халуун усан хангамжийн системийн эргэлтийн шахуургыг зогсоох боломжтой төлөвлөвөл зохино. Эргэлтийн шахуургыг асаан ажиллуулж эхлэх үед ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүд дэх усны тооцоот хэмийг хангаж байх ёстой.
 
12.20.  Эргэлтийн шахуургыг төлөвлөхдөө халуун yc бага хэрэглэх эсвэл огт yc хэрэглээгүй үед даралт өсөхөөс хамгаалах арга хэмжээг зайлшгүй авах нь зүйтэй.
 
12.21.  Галын зориулалттай шахуургын байгууламжийг гар буюу алсын удирдлагатай төлөвлөх бөгөөд 50м-ээс дээш өндөртэй барилга, соёлын ордон, хуралдааны танхим, спринклер ба дренчер төхөөрөмжөөр тоноглогдсон барилгуудад гар, автомат болон алсын удирдлагатай шахуургын байгууламж төлөвлөнө.
 
Тайлбар:
1.      Автомат буюу алсын удирдлагын дохиолол нь систем дэх усны даралтыг автоматаар шалгасны дараа шахуургын хөдөлгүүрүүдэд өгөгдөх ёстой. Системийн даралт нь хангалттай үед шахуургын хөдөлгүүрийн залгагдах шаардлагатай даралт хүртэл буурах хугацаанд шахуурга зогсож болно.
2.             Ахуйн шахуурга нь тооцоот зардлыг хангах ба усны даралт шалгах автоматтай бол гал унтраах зориулалтаар хэрэглэж болно. Энэ тохиолдолд ахуйн шахуурга нь галын шахуургын шаардлагыг хангасан байх ёстой. Даралт автоматын зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс буурмагц галын шахуурга залгагдана.
3.      Галын зориулалттай шахуургын автомат дохиолол буюу алсын удирдлага, галын кран нээгдэж, спринклер шүршигч буюу дренчер (гар буюу автомат) систем нэг зэрэг ажиллаж эхэлмэгц усан хангамжийн оролтон дээрх yc хэмжигчийн тойрох шугам дахь цахилгаан хаалт нээгдэх дохио өгөгдөх ёстой.
 
12.22.  Галын шахуургын алсын удирдлагыг ажиллуулах товчлуур нь галын краны шүүгээнд байрлана. Галын шахуурга нь автоматаар буюу алсаас залгагдах үед галын жижүүр буюу бусад байнга хүн ажиллаж байх өрөөнд дохиолол өгөгдөх ёстой.
 
12.23.  Унд-ахуй, үйлдвэр, галын хэрэгцээний шахуургын байгууламжуудыг цахилгаан хангамжийн найдвартай ажиллагаагаар нь дараах зэрэглэлд хуваана.
 
            1-р зэрэг. Дотор гал унтраах системийн зардал 2.5 л/с-ээс дээш бөгөөд тасралтгүй ажиллагаатай шахуургын байгууламж бүхий барилга
 
2-р зэрэг. Дотор гал унтраах системийн зардал 2.5 л/с, 10 -16 давхар орон сууцны барилгын усны ерөнхий зардал 5 л/с, мөн шахуургын байгууламж богино хугацаагаар зогсож болох үед нөөц тэжээл гараар асаахыг зөвшөөрдөг барилга.
 
            Тайлбар:
1.      Орон нутгийн нөхцөл байдлаас шалтгаалж 1 зэрэглэлийн шахуургын тэжээл нь хамааралгүй цахилгааны 2 эх үүсвэрээс тэжээгдэх боломжгүй бол 1 эх үүсвэрээс дараах нөхцөлүүд, 0.4кв-ийн хүчдэлтэй өөр өөр шугамуудаас болон 2 трансформатортай дэд өртөөний өөр өөр трансформатор буюу 1 трансформатортай 2 ойр дэд өртөөний трансформатороос тэжээгдэж болно.
 
2.      Шахуургын байгууламжийг цахилгаанаар найдвартай хангах боломжгүй нөхцөлд дотоод шаталтын хөдөлгүүртэй нөөц шахуурга тавихыг зөвшөөрнө. Ийм үед зоорний давхарт шахуургыг байрлуулж болохгүй.
 
12.24.  Хүйтэн усан хангамжийн системийн шахуургын байгууламж болон халуун усан хангамжийн эргэлтийн ба эргэлт - өргөлтийн шахуургын системийг гар, алсын буюу автомат удирдлагатай төлөвлөнө.
 
Өргөлтийн шахуургын автомат удирдлагыг дараах нөхцөлөөр төлөвлөнө:
 
-          Системийн шаардлагатай даралтаас хамаарч ажлын шахуургын автоматаар залгах ба салгах,
-          Ослын үед ажлын шахуурга салгагдмагц нөөц шахуурга автоматаар залгагдах,
-          Ослын үед ажлын шахуурга салгагдмагц дуут буюу гэрлийн дохиолол өгөх
 
12.25.  Усан сангаас шахуургаар yc шахахын тулд усны түвшнээс доор шахуургыг байрлуулна. Усны түвшнээс дээр шахуурга байрласан тохиолдолд copox хоолойг дүүргэх тусгай дүүргэлт хийх буюу өөрөө copox шахуурга тавих арга хэмжээ авна.
 
12.26.  Усан сангаас yc шахахад хоёроос доошгүй copox хоолой төлөвлөх бөгөөд эдгээрийг галын зардлыг оруулан усны нийт тооцоот зардлыг нэвтрүүлэхээр тооцно. Хэрэв шахуурга нөөц хөдөлгүүргүй бол шахуургад нэг copox хоолой төлөвлөж болно.
 
12.27.  Шахуургын станцын яндан хоолой болон шахуургын станц доторх copox хоолойнуудыг ган хоолойгоор төлөвлөж шахуурга ба арматурт холбох холболтыг фланцтай гагнаасаар хийнэ. Гүнд байрлуулсан шахуургын станцуудад цугларсан усыг зайлуулах apra хэмжээг СНиП 2.04.02-84-т заасны дагуу төлөвлөнө.
 
13.             Нөөц болон тохируулах эзлэхүүн
 
13.1.       Нөөц ба тохируулах эзлэхүүнд (даралтат цамхаг, усан сан, гидропневматик бак, дулааны аккумлятор г. м) усны хэрэглээг тохируулах хангалттай хэмжээний усыг агуулсан байна.
 
Галын тоног төхөөрөмжтэй барилгад хүйтэн усны сан нь галын зориулалттай байнгын усны нөөцтэй байх ёстой.
 
            Галын усны байнгын усны нөөцийг хадгалах болон түүнийг өөр зориулалтаар ашиглах боломжгүй байлгах зорилгоор тусгай төхөөрөмж төлөвлөнө.
 
            Усан сангийн төрөл түүний төхөөрөмжийн зохистой байдал болон байрлах байршлыг техник эдийн засгийн тооцоогоор тодорхойлно.
 
Тайлбар: Гидропневматик сав нь галын усны нөөцийг хадгалахад зориулагдсан ашиглагдахгүй харин даралт буюу түвшнээс хамаарсан мэдрэгчээр ажиллах галын шахуургын ажиллагааны баталгааг хангахуйц хамгийн бага эзлэхүүнтэй байх ёстой.
 
13.2.       Богино хугацаанд их хэмжээний yc шаардлагатай угаалгын газар, ванн болон бусад хэрэглэгчдэд халуун ба хүйтэн усан хангамжийн системийн даралтгүй нөөцлөх савыг тавина.
 
13.3.       Дулаан хангамжийн хаалттай системийн үед 10 буюу түүнээс дээш шүршүүртэй ахуйн барилга болон үйлдвэрийн газрын өрөөнд мөн түүнчлэн гадна байгууламж болон сүлжээнээс шаардлагатай зардлыг yc нөөцлөхөд өгөх боломжгүй бөгөөд дулаан хангамжийн хаалттай системтэй тохиолдолд дулааны сүлжээнээс халуун усыг шууд өгөх ба энэ үед yc нөөцлөх зорилгоор даралтгүй нөөцлөх сав төлөвлөнө. Нөөцлөх савыг тодорхой үндэслэлтэйгээр төлөвлөхгүй байж болно.
 
13.4.       Усан сангийн тохируулах эзлэхүүнийг дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
а/ Даралтат цамхаг буюу гидропневматик савны эзлэхүүн нь шахуурга буюу шахуургын байгууламжийн бүтээл цагийн хамгийн их зардлаас их буюу тэнцүү үед
 
                              (21 )
 
 qhr SPl1 - Шахуургын багтаамжийн цагийн бүтээл, м3/ц
 
Үүнд: a/ n - 1 цагийн дотор шахуургын байгууламжийг ажиллуулах зөвшөөрөгдөх тоо, нээлттэй гантай үед 2 - 4 удаа, гидропневматик гантай үед 6 -10 удаа байна. 10квт-аас бага чадалтай төхөөрөмжид 1 цагт дээр зааснаас илүү тоогоор асахыг зөвшөөрнө.
 
б/ Шахуургын бүтээл нь цагийн хамгийн зардлаас бага үед даралтат цамхгийн эзлэхүүн
 
                          22)
 
в/. Ус халаалтын (дулааны генераторын) чадал цагийн дулааны их хэрэглээг хангахгүй байх үед халуун усны хангамжийн системийн дулаан нөөцлөх савын эзлэхүүн
 
                                     (23)
 
Томьёо (22) ба (23) -т байгаа cp тохируулах эзлэхүүний харьцангуй хэмжигдэхүүн бөгөөд зүйл 13.5 -aap T, Qth, qT, tc - ийг бүлэг 3-т заасны дагуу авна.
 
13.5.                   Тохируулах эзлэхүүний харьцангуй хэмжигдэхүүнийг дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
a/ Хамгийн их yc хэрэглээ (дулаан хэрэглээ) - ний тооцоот зардлын үед (хоног ээлж) өөр, өөр бүтээлтэйгээр тасралтгүй ажиллах шахуургын ажиллагааны үед буюу удаан хугацааны ажиллагааны горимд.
 
                        ( 24 0
 
 
б/ Ус (дулаан) хэрэглээний тухайн цагт цагийн хамгийн их yc (дулаан) хэрэглээгээр ажиллах шахуургын жигд ба тасралтгүй ажиллагааны үед:
 
                 (25
 
 
Тайлбар: Томьёо (24) ба (25) - aap дулааны аккумляторыг тооцоолохдоо Khr( Khr, Khrh, Khrc) ба Khrsp оронд KhrhT ба Khrsp -ыг авах нь зүйтэй.
 
(24) ба (25) томьёогоор тодорхойлох  ба 2 -ын утгыг хавсралт 7 ба 8-аар гаргасан байна.
 
13.6.    Системийн хоног (ээлж)-ийн хамгийн их хэрэглээний үеийн цагийн жигд бус хэрэглээний итгэлцүүр Кhr дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
                               (26)
 
 
qhr         хамгийн их хэрэглээний үеийн цагийн зардал, м
qT         цагийн дундаж зардал, м3
 
13.7.       Хоног (ээлж)-ийн хамгийн их хэрэглээний үед насосын yc өгөлтийн жигд бусын итгэлцүүр khrsp -ыг дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
                          (27)
Qhrh - хэрэглээний халуун усны хамгийн их хэрэглээний цагт зарцуулагдах дулаан, квт
 
13.8.       Халуун усан хангамжийн дулаан хэрэглээний цагийн жигд бусын итгэлцүүр KhrhT -ыг халуун усны хамгийн их хэрэглээний T хугацааны үед (хоног, ээлж) дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
                          (28)
 
 
13.9.       Халуун усан хангамжийн системийн дулаан өгөлтийн цагийн жигд бусын итгэлцүүр Khr -ыг халуун усны хамгийн их хэрэглээний T хугацааны (хоног, ээлж) үед даpaax томьёогоор тодоpxoйлно.
 
 
                         (29)
 
 
 Qt h        - хэрэгцээний халуун усны цагийн дундаж хэрэглээнд шаардагдах дулаан, квт
 
Үүнд: Qsp - халуун усан хангамжийн системийн yc халаагч зуух болон бусад төсөөтэй төхөөрөмжүүдийн тооцооны хүчин чадал, квт
 
13.10.  Ахуйн байр болон үйлдвэрийн газруудын нөөцлөх сав дахь усны нөөцийг нэг ээлжид түүнийг дүүргэх хугацаанаас хамаарч тодорхойлох бөгөөд тухайлбал шүршүүрийн тоо 10- 20 бол 2ц, 21 - 30 бол 3ц, 31 - ээс дээш бол 4ц гэх мэт байна.
 
13.11.  Гар, алсын буюу автомат удирдлагатай шахуургын үед галын усны байнгын нөөцийг тооцохдоо үйлдвэр, унд ахуйн хамгийн их хэрэглээний үед 10 минут үргэлжлэх галыг дотор талын кранаас унтраахаар тооцно.
 
Хэрэв галын шахуургын автомат ажиллагаа найдвартай бол байнгын нөөцийг төлөвлөхгүй байж болно.
 
13.12.  Усан сангийн бүрэн эзлэхүүн (V, м3) - ыг дараах томьёогоор тодорхойлно.
 
                а/ .Гидропневматик саванд
 
                                                    (30)
 
                б.         Даралтат сав буюу усан санд
 
                                      (31)
 
                в.         Дулааны аккумляторт
 
                                             (32)
 
Үүнд:
W1                         галын усны эзлэхүүн
A                     туйлын бага даралтыг их даралтад харьцуулсан харьцаа
0.8                   подпоронд ажиллах төхөөрөмжид
0.75                50 м хүртэл даралттай тоног төхөөрөмжид
0.7                   50 м - ээс дээших даралттай тоног төхөөрөмжид
R                     савны эзлэхүүний нөөцийн итгэлцүүр. Богино хугацааны даралттай горимд ажиллаж байгаа шахуургын байгууламжийн хувьд 1.2-1.3
 
Усны цагийн хамгийн их зардлаас бага бүтээлтэй шахуургын байгууламж ажиллах үед 1.1 , дулааны аккумляторт B = 1.
 
13.13.  Даралтат цамхгийн байрлах өндөр (мөн халуун усны бакын) ба гидропневматик бак дахь хамгийн бага даралт нь yc авах арматуруудын өмнөх шаардлагатай даралт, мөн галын буюу нэгдсэн усан хангамжийн систем дэх галын краны галын нөөц усыг дуустал ажиллахад шаардагдах даралтыг хангаж байх ёстой.
 
Тайлбар:Төвлөрсөн халуун усан хангамжийн системд зөвхөн зайлшгүй yc нөөцлөх шаардлагатай газруудад (ванн, угаалгын газар, үйлдвэрийн газрын ахуйн барилгын шүршүүрийн өрөө) нөөцлөх савыг тавьж болно.
 
13.14.  Даралтат сав, усны гидропневматик сав болон нөөцлөх савнуудын гадна,дотор талыг зэврэлтээс хамгаалсан металлаар хийх шаардлагатай бөгөөд дотор талын зэврэлтээс хамгаалах арга хэмжээг ЭАХСХБ -aac зөвшөөрсөн материалаар хийвэл зохино.
 
13.15.  Даралтат сав ба нөөцлөх савнуудыг (даралтгүй) салхивч, гэрэлтүүлэг бүхий 2.2 м - ээс дээш өндөртэй 0 - ээс дээш хэмтэй өрөөнд байрлуулна. Уг өрөөний үндсэн хийц эдлэл нь шатамхай бус эдлэл байна.
 
Савны доор давхар тэвш төлөвлөх нь зүйтэй. Савнаас барилгын хийц хүртэл зай 0.7 м-ээс багагүй, хөвүүр, клапан бүхий талдаа 1 м-ээс багагүй, савны дээд талаас хучилт хүртэл 0.6 м-ээс багагүй, савны ёроолоос тэвш хүртэл 0.5 м-ээс багагүй зайтай байхаар тус тус төлөвлөнө.
 
13.16.  Даралтат сав ба нөөцлөх савыг (даралтгүй) дараах байдлаар тоноглоно.
 
                а/ Саванд yc хөвөгч клапантай хоолой. Хөвөгч клапан бүрийн өмнө xaax вентиль буюу хаалт тавих ёстой.
 
                б/ Буцах хоолой
 
                в/ Саван дахь усны зөвшөөрөгдөх хамгийн дээд төвшинд холбогдох халилтын хоолой
 
г/ Савны ёроол ба халиалтын хоолойг холбож байгаа юүлэх хоолой шугамын хэсэгт вентиль буюу хаалт бүхий юүлэх хоолой
 
            д/ Тэвшнээс yc зайлуулах хоолой.
 
е/ Ундны усны чанарын шаардлагад нийцсэн усыг хадгалах савны хүйтэн усны эргэлтийг хангах төхөөрөмж
 
ж/ Халуун yc хэрэглээ түр засварлах үед нөөцлөх сав дахь усны хэмийг тогтмол байлгах шаардлагаар эргэлтийн шугам төлөвлөх, эргэлтийн шугам дээр вентиль буюу задвижка бүхий үл буцаах хаалт тавих.
 
з/ 25 мм-ийн голчтой агааржуулах хоолой
 
и/ Ган дахь усны төвшнөөс хамаарсан шахуургын ажиллагаатай холбоотой дохиолол
 
к/ Ган дахь усны төвшинг заагч ба түүний өгөгдлүүдийг удирдлагын пультэд дамжуулах төхөөрөмж
 
Тайлбар:
                              1.            Өгөх ба буцах шугамыг нэгтгэж болох бөгөөд энэ нөхцөлд савны ёроолын хэсэгт холбогдох салбар өгөх шугам дээр үл буцаах хаалт (задвижка) буюу винтель төлөвлөнө.
                                 2.         Хэрэв даралтат цамхагт усны түвшний дохиолол байхгүй бол 15 мм-ийн голчтой дохиоллын хоолой зайлшгүй төлөвлөх бөгөөд энэ гаргалгаа нь савны халилтын хоолойноос 5 см доор холбогдон шахуургын байгууламжийн жижүүрийн өрөөн дэх угаагуурт ycaa зайлуулах болно.
 
13.17.  Гидропневматик сав нь өгөх, буцах, юүлэх хоолой болон хамгаалах хаалт, манометр, төвшний мэдрэгч агаарын нөөцийг тохируулах ба дүүргэх төхөөрөмжүүдээр тоноглогдсон байна.
 
13.18.  Гидропневматик ба савнуудыг савны дээд талаас хучилт хүртэл, хоорондоо ба хана хүртэл тус тус 0.6 м-ээс багагүй зайтай байх өрөөнд байрлуулна.
 
13.19.  Эргэлтийн усан хангамжийн системийн yc цуглуулах болон усыг эргүүлэн ашиглах системийн усан сангууд нь барилгын дотор ба гадна байрлаж болно. Усан сангуудыг СНиП 2.04.02-84-ийн дагуу төлөвлөнө.
 
Усан сангуудын эзлэхүүнийг усны хэрэглээ ба шахуургын ажиллагааны графикаар тодорхойлно.
 
Ус хэрэглээний жигд бус ажиллагаа болон шахуургын yc өгөлтийн тодорхой үед усан сангийн тохируулах эзлэхүүнийг зүйл 13.4-өөр тодорхойлно.
 
14.        Байгаль, цаг уурын онцгой нөхцөлд баригдах барилга /байгууламж/-ын дотор усан хангамжийн системд тавигдах нэмэлт шаардлагууд
 
14.1.       Барилгын дотор усан хангамжийн системийн шугам хоолойнуудыг нэгдүгээр давхар буюу зоорний давхруудын шалны түвшингээс дээгүүр ил тавих бөгөөд үзлэг засвар хийх боломжтой байна.
 
14.2.       Барилгын дотор шугам хоолойн оролтуудыг барилгын шалан доогуур угсрахдаа II төрлийн хөрстэй нөхцөлд yc үл нэвтрэх сувагт байрлах бөгөөд хяналтын худгууд ypyy налуутай байна.
 
Барилгын оролтон дахь yc үл нэвтрүүлэх сувгийн уртыг барилгын суурийн гадна ирмэгээс хяналтын худаг хүртэл суулттай хөрсний гүн болон хоолойн голчоос хамааруулан хүснэгт 5-ын дагуу авна.
 
Шугамын голч, хөрсний зузаанаас хамаарах сувгийн урт
хүснэгт 5
 
Суултай хөрсний
зузаан, м
Шугамын голч, мм
100 хүртэл
100-300
300-аас дээш
5 хүртэл
Суултгүй хөрстэй адил авна
5-12
5
7.5
10
12 - оос дээш
7.5
10
15
14.3.       1 ба 2 - p нөхцөлтэй хөрсөнд баригдах барилгын шугам сүлжээний оролтуудыг хөрсний суултыг барилгын талбайгаар нь бүрэн арилгасан нөхцөлд суултгүй хөрсөөр тооцож төлөвлөж болно.
 
14.4.       Ус түгээх шугамын оролтыг суурийн улнаас доогуур явуулж болохгүй.
 
14.5.       Ус түгээх шугамын оролт явж өнгөрөх хэсэгт суурийг хоолойн ёроолоос доош 0.5 м-ээс багагүй гүнд хийвэл зохино.
 
14.6.       Суваг дахь шугам хоолойн усны алдагдлыг хянах зорилгоор 1 м-ийн голчтой хяналтын худаг төлөвлөх нь зүйтэй. Сувгийн ёроолоос худгийн ёроол хүртэл 0.7м-ээс багагүй байна. Худгийн хана 1.5 м өндөр байх ба худгийн ёроол нь yc тусгаарлагчтайгаа байх ёстой.
 
2-р төрлийн хөрсөн дэх худгийн суурийг 1 м-ийн гүнд нягтруулна.
 
Тайлбар: Хяналтын худгуудыг усны шүүрэлтээс хамаарч ажиллах автомат дохиоллоор тоногловол зохино.
 
14.7.       Сувгийн барилгын суурьтай огтолцох хэсэгт сувгаас хөрсөнд yc нэвчихээс сэргийлсэн хамгаалалт хийх' ба түүний чөлөөтэй суултыг хангах ёстой.
 
14.8.       Зоорний давхаргүй барилгын доогуур opox усны оролтыг шугам сүлжээнд холбохдоо yc тусгаарлагчтай нүхэнд хийнэ.
 
14.9.       Суурь буюу барилгын зоорний ханаар өнгөрөн гарах шугамын барилгын хийц болон хоолойн хоорондох нүхний зай нь барилгын буурины тооцоот суултын 1/3-тэй тэнцүү хэмжээгээр буюу 0.2 м-ээс багагүй хэмжээтэй байна.
 
Зайг нягт, уян, yc ба хий үл нэвтрүүлэх материалаар бөглөнө.
 
Газар хөдлөлийн бүс.
 
14.10.  7 - 9 баллын газар хөдлөлийн бүсэд усан хангамжийн шугам сүлжээ, байгууламжийг төлөвлөхдөө газар хөдлөлийн үед гарч болзошгүй гал унтраах, үйлдвэрлэлд yc тасралтгүй шаардлагатай үйлдвэрүүд болон хүн амыг ундны ycaap найдвартай хангах зорилгоор тусгай арга хэмжээнүүд (зөвшөөрөгдөх газруудад ослын шахуурга, цахилгаан төхөөрөмж тавих гэх мэт) авах ёстой.
 
14.11.  Газар хөдлөлийн үед yc тасалдсанаас болж осол гарах буюу үлэмж хэмжээний хохирол гарч болзошгүй 8 ба 9 баллын газар хөдлөлийн бүсэд баригдах үйлдвэрийн барилгад усан хангамжийн системийг хамааралгүй 2 эх үүсвэрээс хангах 2 оролттой төлөвлөнө.
 
14.12.  Барилга байгууламжийн хана суурийн өрлөгт хатуу чигжээс хийхийг зөвшөөрөхгүй. Хана ба сууриар яндан хоолой нэвтрэн гарах нүхний хэмжээ нь хоолойн эргэн тойрон 0.2 зайтай байх нөхцөлийг хангах ёстой. Энэ зайг үл шатах уян материалаар бөглөнө. Ус хадгалах байгууламжийн ханыг нэвтлэн гарах хоолойн чигжээсэнд тостой олс хэрэглэх нь зүйтэй.
 
14.13.  Барилгын хана болон суурь нэвтлэн гарах шугам хоолойг ган буюу төмөр бетон яндан сүвлэж явуулах бөгөөд яндангийн дээд тал, суурийн улны хоорондох зай 20 см-ээс багагүй байна.
 
14.14.  Барилгын дотор талд шугамын гажилтад ордог хэсэгт компенсатор тавих нь зүйтэй.
 
14.15.  Оролтон дээр, хэмжих төхөөрөмжийн өмнө буюу шугам хоолойнууд шахуурга болон усан сантай холбогдох холболтон дээр, шугамын төгсгөл дэх өнцгийн буюу дагуугийн зөвшөөрөгдөх шилжүүлэг уян холбоосыг зайлшгүй хийвэл зохино.
 
14.16.  Усан хангамжийн оролтууд дотор усан хангамжийн шугамууд насосын байгууламжийн шугам хоолойнууд, yc цэвэрлэх ба бэлтгэх төхөөрөмжүүд мөн түүнчлэн даралтат цамхгийн босоо шугамуудыг ган буюу хүнд жинтэй полиэтилен хоолойгоор хийнэ. Энэ зориулалтаар ширэм, асбестоцемент, шил болон хөнгөн буюу дунд жингийн полиэтилен хоолойнуудыг хэрэглэхийг үл зөвшөөрнө.
 
14.17.  Ган хоолойнуудыг хооронд нь холбох гагнуурын ажлыг гагнасан холбоос нь жигд бэхжилтийг хангасан байх ёстой бөгөөд түүнд гар ба хийн гагнуур хийхийг хориглоно. 9 баллын газар хөдлөлийн бүсэд тавигдах ган хоолойн гагнаасыг муфтэн холбоосоор хүчитгэнэ.
 
14.18.  Галын гидрант, яндан хоолой дээр хаалт байрлуулсан худгуудыг ойр орчмынх нь барилга байгууламж нурхад аль болох бага өртөхөөр байрлуулна. Үүний тулд галын гидрант болон худгуудыг барилгын нам хэсэгт байрлуулбал зохино.
 
14.19.  Ашиглагдсан талбайд барих барилгын дотор халуун хүйтэн усан хангамжийн системийг төлөвлөхдөө газрын гадаргын хөрснийхөө гажилтын нөлөөллөөс хамгаалах арга хэмжээг болон СНиП 11.8 - 78-д заасны дагуу авна.
 
14.20.  Яндан хоолойг хамгаалах арга хэмжээг тодорхойлохдоо газрын гадаргын хэв гажилт, шилжилт хөдөлгөөний болзошгүй хэмжээг төлөвлөж буй барилгын уулын геологийг үндэслэж авна.
 
Барилгын болон түүний хэсгүүдийн шилжилтийн хэмжээг геологийн тооцоогоор тодорхойлно.
 
14.21.  Компенсацын төхөөрөмжийг ашигласнаар барилгыг оновчтой байрлуулж шугам хоолойн бэхэлгээний зангилааны төрөл болон хоолойн оролтын нэвтрүүлэх хэмжээг зөв тогтоосноор барилга байгууламжийн хийц эдлэлийн шилжилтийн шугам хоолойд үзүүлэх хүчийг сулруулж янданг сайжруулбал зохино.
 
14.22.  Барилгын усан хангамжийн оролтод бат бөхийн шаардлага хангасан холболтын уян чанар бүхий техник эдийн засгийн тооцооны үндсэн дээр сонгосон бүх төрлийн яндан хоолойнуудыг хэрэглэнэ.
 
14.23.  Салбарласан шугам хоолойн уулзвар холболтыг нягтардаг уян чанар бүхий цагираг буюу битүү арга хэрэглэн уян байхаар хийх ёстой.
 
14.24.  1 ба 2-р бүлгийн ашиглагдсан талбайд баригдах барилгын хүйтэн усны шугамын оролтод компенсацын төхөөрөмж тавих нь зүйтэй. 3 ба 4 -p бүлгийн сайжруулсан талбайд баригдах шугамын оролтод компенсацын төхөөрөмжийг оролтын шугамЫн урт 20 м-ээс дээш байх тохиолдолд тавина.
 
Барилга барих талбайг бэлдэх ажлын явцад догол (шаталбар) хийгдэх үед газар доорхи оролтын шугам хоолойг суваг дотор явуулах ба шугам хоолойн дээд талаас сувгийн хучилтын хавтан хүртэлх зай нь догол (шаталбар)-ын тооцооны өндрөөс багагүй байна.
 
14.25.  Барилгын доторх усан хангамжийн яндан хоолой болон түүний тусгай хэсэглэлүүд нь гадны нөлөөллөөс хамгаалсан хөшүүн хийцийн бүдүүвчтэй бол тэдгээрт нэмэлт хамгаалалт шаардлагагүй.
 
Хэрэв барилга байгууламжид яндан хоолойнууд нь уян хийцийн бүдүүвчтэй байхаар хамгаалагдсан бол тэдгээрийг барилгын элементэд бэхлэх бэхэлгээ нь шугам хоолойн тэнхлэгийн ба хөндлөнгийн (хэвтээ ба босоо) шилжилтийг хүлээн авахаар байх хэрэгтэй. Ийм барилгад яндан хоолойг далд явуулахыг үл зөвшөөрнө.
 
14.26.  Домкрат буюу бусад төхөөрөмж хэрэглэн тэгшлэх замаар хамгаалалт хийгдсэн барилгад шугам хоолойн хэвийн ажиллагааг хангасан арга хэмжээ зайлшгүй тусгах шаардлагатай.
 
Эдгээр барилгуудад босоо шугам гол шугамтай холбогдох газар салбар шугам гулгах заадсанд байрлах барилгын элементүүдэд бэхлэгдэх газруудад хамгаалалт хийхэд шугам хоолойн хэвтээ ба босоо шилжилтийг хүлээн авах компенсатор тавьж өгнө. Шилжилтийн хэмжээ нь шугам хоолойн температур тэсвэрлэлт, барилгын тооцоот уян хатан чанараар тодорхойлогдоно.
 
14.27.  Хэрэв барилга хэд хэдэн хэсгээс бүтсэн бол шугамын оролтыг хэсэг тус бүрт тавьж өгнө. Аль нэг хэсгээр оролт нь хэв гажилтын заадас лайран гарах бол шугам хоолойд компенсатор тавьж гаргахыг зөвшөөрнө.
 
Оролтын хувилбарыг сонгохдоо техник эдийн засгийн үзүүлэлтүүдийг үндэс болгоно.
 
14.28.  Усан хангамжийн хороолол дотор дайран өнгөрөх шугам сүлжээг зоорь буюу техникийн өрөөгөөр угсрахдаа яндан хоолойг барилгын хийц хэсэгтэй хүчний харилцан үйлчлэлд орохгүй байх арга хэмжээг тусгана.
 
Эдгээр шугамууд дээрх компенсаторуудыг эв гажилтын заадасны огтлолцсон ба гол дамжуулах шугамаас дотор сүлжээний босоо шугам салаалах газрууд дээр тус тус тавина. Барилгын давхар хоорондын хэв гажилтын заадсаар шугам нэвтрүүлэхийг хориглоно.
 
14.29.  Барилгын зоорний ба техникийн давхарт шугам хоолойг тусад нь тулгуур буюу хананд бэхэлсэн кронштейн дээр угсарна. Яндан хоолойг тулгуурт бэхлэхдээ хоолойн тэнхлэг дагуу буюу босоо шилжилтийг тооцно.
 
14.30.  Газрын гадрага дээр уурхайн хий тархаж болзошгүй бүсэд баригдах барилгын усан хангамжийн оролтыг төлөвлөхдөө барилгын техникийн болон зоорний давхарт хий нэвтрэхээс хамгаалсан арга хэмжээ авах нь зүйтэй.
 
14.31.  Уян компенсатор тавих үед компенсаторын бууруулах чадвар нь барилгын зэргэлдээ хэсгүүдийн шилжилтийн тооцоот хэмжээ болон шугам хоолойн температурын өөрчлөлтөөс үүсэх уртын хэмжээ зэргээр тодорхойлогдоно.
 
14.32.     Барилгын суурин доогуур гарах шугам хоолойг ган бүрхэвчид байрлуулна.Ган хайрцгийн бат бэх чанарыг тооцохдоо суурийн хэв гажилтын нөлөөллөөс үүссэн ачааг оролцуулан тооцно.
 
14.33.     Барилгын хана ба суурийн өрлөг дэх шугам хоолойд хатуу чигжээс хийхийг хориглоно. Барилгын хана ба суурийг нэвтэлж гарах хоолойн нүхний хэмжээ барилгын бүтээц ба хоолойн хоорондох зайг хангах ба тэр нь барилгын суурийн хэв гажилтын тооцооны хэмжээтэй тэнцүү байна.
 
            Сууриар гарах шугам хоолойн завсрыг нягт, уян yc ба хий үл нэвтрүүлэх материалаар чигжинэ.
 
14.34.  Барилгын сууринд сувгийн нийлсэн уулзвар хэсэгт сувгаас ул хөрсөнд yc нэвчихээс сэргийлсэн төхөөрөмж тавих хэрэгтэй. Иймээс хийцийн даацын бүтээцийн чөлөөт суултыг зайлшгүй хангавал зохино.
 
Цэвдэг хөрс
 
14.35.  Барилга дахь усан хангамжийн байгууламжийн шугам сүлжээний оролтыг төлөвлөхдөө уг байгууламжийн ашиглалт болон барилгын ажлын үед гарч болох хөрсний хөлдөлтийн нөхцөл, цэвдэг хөрсний хэмийн горим өөрчлөлт болон мөн түүнчлэн шугам хоолойн ашиглалтын болон барилгын ажлын үед гарч болох хөрсний хөлдөлтийн нөхцөл, цэвдэг хөрсний хэмийн горим өөрчлөлт болон мөн түүнчлэн шугам хоолойн ашиглалтын болон аюул ослын үед барилга байгууламжийг үл зөвшөөрөгдөх хэв гажилтад хүргэж болох зэргэлдээ барилга байгууламжийн буурь хөрсөнд үзүүлэх дулааны үйлчлэлийг урьдчилан тооцох нь зүйтэй.
 
14.36.     Шугам хоолойг угсрахдаа шугам хоолойн бүтээцэд үйлчлэх мөнх цэвдэг хөрсний механик үйлчлэлийг хязгаарлах буюу түүнийг үүсгэхгүй байх нөхцөлийг хангах арга хэмжээ авна. (суулт, овойлт, нуралт, yc хөрсний гулсалт, хөлдөлтөөс үүсэх хагарал г. м)
 
14.37.     Шугамын оролтыг газар дээр буюу салхивчтай сувагт бусад инженерийн шугам сүлжээний хамт тавьж болно. Ихэнхдээ барилгын зооринд яндан хоолойг угсарна.
 
14.38.     Харьцангуй бага зардал, ашиглалтын тохиромжтой байдлыг тооцож шугам хоолойн буурь хөрсөнд дулааны нөлөөлөл үзүүлэхгүй байх үүднээс газар дээгүүр ил угсарна.
 
14.39.     Ил явуулах яндан хоолойг газар дээгүүр дараах нөхцөлд угсарч болно. Үүнд:
 
                а/ гүүр, тавцан, барилгын хийц дагуулж байрлуулж болно. Хүйтний нөхцөл болон өвлийн хүчтэй салхи, туйлын шөнө дэх шугам хоолойн ашиглалтыг харгалзан шугам хоолойд үйлчилгээ хийх зориулалттай тусгай тоноглолууд (шат, тавцан, гүүр гэх мэт) -ыг төлөвлөнө.
 
                б/ Барилгын 1.2м -ээс багагүй өндөртэй салхивчтай зооринд yc зайлуулах ховилтой төлөвлөвөл зохино.
 
14.40.  Шугам сүлжээг зөвхөн газар дээгүүр угсрах боломгүй тохиолдолд газар доогуур угсарна. Газар доор яндан хоолойг суваг буюу хонгилд угсарвал зохино.
 
Суулттай мөнх цэвдэг хөрсөнд yrcpax шугам хоолойн тогтвортой байдлыг хангахын тулд хөлдүү байдалд байгаа буурь хөрсийг хамгаалах буюу гэсгээж болох буурь хөрстэй бүс дэх суулттай хөрсийг суултгүй хөрсөөр солих, мөн шугам хоолойг дулааны тооцоот горимоор дэмжих зэрэг арга хэмжээ авах нь зүйтэй.
 
14.41.  3-4м-ээс дээш хөлдөлттэй буюу онцгой хүндрэлтэй хөрстэй нөхцөлд (ycaap ханасан, хаданцар) шугам хоолойг зүйл 14.32 - 14.34-т заасны дагуу хөрсний улирлын хөлдөлтийн бүсэд хийж болно.
 
14.42.  Газар доогуур сувагт угсрах шугам хоолойнууд нь бусад инженерийн шугам сүлжээтэй хамт сувагт тавьж болох тохиолдолд сувгийн ёроолд буурь хөрсөнд дулааны хамгийн бага нөлөөллийг тооцсоны үндсэн дээр yc зайлуулах ховилийг хийж өгнө. Сувгийн ёроолд шугам хоолойн доор хурын yc, мөс зайлуулахад саад болох тулгуур хийхийг хориглоно.
 
14.43.  Газрын доорхи суваг ба хонгилыг зөвхөн суултгүй хөрсөнд тавих буюу эсвэл зам хөндлөн гарах, барилгын оролтон дахь шугам хоолойн богино хэсэгт хийж болно. Сувгийн өндөр нь yc зайлуулах, салхижуулах боломжийг найдвартай хангах үүднээс ердийн нөхцөлийнхөөс 20 - 30% өндөр байна.
 
14.44.  Газрын доорхи суваг, хонгилд агаарын жилийн дундаж xacax хэмийг хангаж байх байгалийн салхижуулалтын системтэй байх ёстой. Барилгад инженерийн тоног төхөөрөмжүүдийн системийн удирдлагын зангилааг нэгдүгээр давхарт байрлуулж уг өрөөнд дулаан тусгаарлагч хаяавч болон ариутгах татуургын шугамд холбогдох трапаар нэмж тоноглоно.
 
Шугам хоолой, суваг хонгил, барилгын болзошгүй босоо шилжилтийг тооцон, шугам хоолой барилгын хийц эдлэлийг дайрч өнгөрөх болон суваг хонгил, барилгын суурь буюу хана нэвтрэх хэсэгт зөөлөн жийргэвч хийж өгвөл зохино.
 
14.45.  Барилгын салхивчтай шалан завсар тавигдсан шугам хоолойд xaax ба тохируулах арматурууд, тостой олс бүхий компенсаторууд, yc авах ба хий авагч кранууд тавихыг зөвшөөрөхгүй. Эргэлт болон хоолойн холболтууд тэр доороо гагнаастай эргэлт бусад холбох хэрэгслийн тоог хамгийн цөөн байхаар төлөвлөнө.
 
14.46.  Шугам хоолойн угсралтын бүх аргад хэвийн ашиглалтын үед хоолой дахь тооцоот дулааны болон гидравлик горим алдагдах нөхцөлд шингэнийг хөлдөлтөөс хамгаалах дараах арга хэмжээг авна. Үүнд:
 
-          Шугам хоолой дахь шингэний зөвшөөрөгдөх хамгийн их хурдтай тасралтгүй хөдөлгөөнийг хангах схемийг сонгох
-          Шугам хоолойд дулаалга хэрэглэх
-          Шугам хоолойг халаах
-          Хөлдөлтийн эсрэг тусгай арматур болон автомат хамгаалах хэрэгсэл хэрэглэх
 
 
14.47.  Усан хангамжийн шугамд усны тасралтгүй хөдөлгөөнийг дараах байдлаар хангана.
 
-          Усан хангамжийн эргэлтийн схемийг хэрэглэх
-          Нөөцийн хуурай салбар шугам бүхий мухардмал схем хэрэглэх
-             Хөлдөлт болж байгаа шугамын хэсгийг автоматын тусламжтай салгаж усан хангамжийн усыг ариутгах татуургын шугамд хаях
 
14.48.  Суваг шугам хоолойг угсрахдаа дулаан тусгаарлагчаар нийлэг сэмэрхэг давхарга, пенопласт, пенобетон материалаар хийсэн дулаан тусгаарлагчийг хэрэглэнэ.Дулаалгын материалд эрдэс хөвөн хэрэглэхийг хориглоно.
 
Цагираг хэлбэрийн дулаалгад асбестоцементэн түрхлэг, төмөр утсан тор, олон үетэй ороомол материал хэрэглэнэ. Xap цаас, толь, шуудай болон бусад тосон будагтай материалыг хэрэглэхгүй байвал зохино.
 
14.49.  Ердийн ба ослын үед усны хэм болон хурд буурснаас yc хөлдөх магадлал ихтэй шугам хоолойн хэсэгт шугам хоолойн халаалтыг төлөвлөх хэрэгтэй.
 
Шугам хоолойг халаахдаа яндан хоолойг дулааны шугамтай хамт нэг дулаалгатай угсрах буюу халаах цахилгааны утсыг хоолойн гадрага дээр шууд тавьж болно. Кабелийн ороомог хэлбэрийн халаалтыг зөвхөн оролт болон усан хангамжийн арматур угсарсан газар зөвшөөрнө.
 
Яндан хоолойн цахилгаан халаалтыг орон нутгийн цахилгааны шугам сүлжээнээс хангаж автомат удирдлагын системээр тоноглосон байна.
 
14.50.  Усан хангамжийн оролтын шугамын голч нь тооцооноос үл хамааран 50мм-ээс багагүй байна. Усан хангамжийн оролтод үл хөлдөх арматурууд, yc ба хий авах хүрэл кранууд, компенсатор ба отводууд тавина.
 
14.51.  Шугам хоолойн усыг юүлэх зорилгоор 0.002 -ooc багагүй налуутай байхаар төлөвлөнө.
 
АРИУТГАХ ТАТУУРГА
 
Ариутгах татуургын систем
 
15.1.       Барилгын зориулалт болон бохир yc зайлуулах шаардлагаас хамааран бохир yc зайлуулах дараах системүүдийг төлөвлөх шаардлагатай.
 
-          Ахуйн ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдээс (суултуур, угаагуур, ванн, шүршүүр г.м) rapax бохир усыг зайлуулах
-          Үйлдвэрийн, Үйлдвэрийн технологийн бохирдолтоор
-          Нэгдсэн ахуйн ба үйлдвэрийн бохир усыг хамт тээвэрлэх ба цэвэрлэж болох нөхцөлд
-          Хурын усны барилгын дээврээс бороо болон цасны хайлсан усыг зайлуулах
 
            Зайлуулах усны найрлага, температур, хортой байдал зэргээс хамаарах түүнийг тусад нь зайлуулах зайлшгүй шаардлагаас үндэслэн үйлдвэрийн барилгад ариутгах татуургын хэд хэдэн систем төлөвлөж болно.
 
15.2.       Ахуй ба үйлдвэрийн бохир усны системийг дараах нөхцөлүүдэд салангад төлөвлөнө.
 
                                                                         1.            Үйлдвэрийн бохир усыг цэвэрлэж, боловсруулах шаардлагатай үйлдвэрлэлийн барилгад
                                                                         2.            Дулаан цуглуулж нөөцлөх төхөөрөмж буюу байрын цэвэрлэх байгууламжтай халуун усны ба угаалгын газарт
                                    3.      Дэлгүүр, нийтийн хоолны газар, хүнсний анхан шатны боловсруулалт хийх үйлдвэрт
 
15.3.       Үйлдвэрийн бохир усыг ахуйн бохир устай хамт зайлуулж цэвэрлэхэд СНиП2.04.03 -85-д заасан шаардлагыг хангахгүй бол урьдчилан цэвэрлэгээ хийх нь зүйтэй.
 
                                       16.                        Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүд ба бохир yc хүлээн авагч
 
16.1.       Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүд ба үйлдвэрийн бохир yc хүлээн авах төхөөрөмжид усан хаалт (гидравлик сифон) байхгүй бол ахуйн ба үйлдвэрийн бохир усны шугамд холбохдоо төхөөрөмжөөс доор байрлалтай усан хаалт (сифон) тавивал зохино.
 
Тайлбар:
1.      Нэг өрөөнд байрласан бүлэг угаагуур (6 ширхгээс илүүгүй) буюу хэд хэдэн тосгуур бүхий угаагуурт 50мм голчтой 1 ерөнхий сифон, ревизийн хамт тавихыг зөвшөөрнө. Мөн бүлэг шүршүүрийн тэвшнүүдэд нэг ерөнхий сифон , ревизийн хамт тавьж болно. Үйлдвэрлэлийн зориулалттай угаагуур тус бүрт 50мм голчтой сифон тавина. Нэг ерөнхий хананы 2 талд 2 өөр өрөөнд байрлаж байгаа угаагуурын дунд 1 сифон тавьж болохгүй.
 
2.                  Үйлдвэрлэлийн бохирдолгүй буюу механик бохирдолтой усыг хүлээн авахдаа үйлдвэрийн бохир усыг тусгай бие даасан бохир усны шугамд холбохдоо үйлдвэрийн бохир yc хүлээн авагчид усан хаалт тавихгүй байж болно.
 
16.2.       Үйлдвэрийн бохир yc хүлээн авах төхөөрөмжүүдийн тоо ба төрөл нь зураг төслийн технологийн хэсэгт тодорхойлогдоно.
 
16.3.       Бүх суултуурууд нь тус бүрдээ yc хадгалах сав болон yc өгөх кранаар тоноглогдсон байна.
 
Тайлбар: Эмнэлэг, сургуулийн угаалгын өрөөнд тавих суултуурын цэвэрлэгээний yc нь дөрөөний тусламжтайгаар өгөгдөнө.
 
16.4.       Эрэгтэйчүүдийн ариун цэврийн өрөөнд ханын буюу шалны хөтөвч тавих ба галт тэрэгний буудал, цэнгэлдэх хүрээлэн, зах, үзвэрийн газар, худалдааны төв зэрэг олон нийтийн газруудад ховилын хөтөвч (лотковый пессуар) тавивал зохино.
 
16.5.       Үйлдвэрийн ба олон нийтийн барилгын суултуурын тоо 3-аас дээш үед шалны суултуур буюу цар тавивал зохино. Орон нутгийн эрүүл ахуй халдвар судлалын байгууллагын зөвшөөрсний дагуу ердийн суултуур тавьж болно.
 
            Хүүхдийн цэцэрлэгүүд, ерөнхий боловсролын сургуулиуд болон сургуулийн дотуур байранд бага ангийн сурагчдад зориулан хүүхдийн суултуур тавина.
 
16.6.       Үйлдвэрийн ба олон нийтийн барилгын эмэгтэйчүүдийн эрүүл ахуйн өрөөнд эрүүл ахуйн шүршүүр, сууцны барилгад бид тавина.
 
16.7.       Давхар хооронд болон үйлдвэрийн газрын ахуйн барилга, спортын байгууламжуудад байрласан шүршүүрт тэвш тавивал зохино.
 
16.8.       Трапыг дараах нөхцөлд төлөвлөнө.
 
-  50 мм-ийн голчтой трапыг 1 - 2 шүршүүрийн дунд
-  100 мм-ийн голчтой трапыг 3 - 4 шүршүүрийн дунд
 
            50 мм-ийн голчтой трапыг зочид буудал, сувиллын газар, зуслан, аялал жуулчдын баазын 3-аас дээш суултууртай ариун цэврийн өрөөнд буюу 5 -aac дээш угаагууртай угаалгын өрөөнд.
 
            100 мм-ийн голчтой трапыг орон сууцны барилгын хогийн камерт, үйлдвэрийн барилгын нойтон цэвэрлэгээ хийх шаардлагатай өрөөнд буюу үйлдвэрлэлийн технологийн зориулалтаар, 3-аас дээш хөтөвчтэй ариун цэврийн өрөөнд, эмэгтэйчүүдийн эрүүл ахуйн өрөөнд
 
Тайлбар:
1.                                                                                                                                                                                                                                                                                  Шүршүүрийн өрөөний шалны ховилд 8-аас илүүгүй шүршүүрийн дунд 2 трап байрлаж болно
2.                  Сууцны барилга болон дотуур байрын усанд opox өрөөнд трап тавихгүй
 
16.9.       Шүршүүрийн өрөөний шалыг ховил буюу трап pyy 0.01 - 0.02 налуутай төлөвлөнө. Ховил нь 200мм-ээс багагүй өргөнтэй, анхдагч гүн нь 30мм, трапруу 0.01 -ийн налуутай байна.
 
16.10.  Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийг байрлуулах өндрийг тус улсад мөрдөж буй сантехникийн тоног төхөөрөмжийн угсралтын норм дүрмийн дагуу авна.
 
16.11.  Ослын үед хэрэглэгдэх шүршүүр, угаагуур болон бусад тоног төхөөрөмжүүд нь үйлдвэрлэлийн төрөл бүрийн салбарын барилга байгууламжуудыг төлөвлөх зааврын дагуу тавигдана.
 
                                                                                  17.                        Ариутгах татуургын дотор шугам сүлжээ
 
17.1.       Бохир усыг өөрийн урсгалын зарчмаар далд аргаар зайлуулна.
 
Тайлбар: Хэрэв технологийн шаардлагаар үйлдвэрийн бага бохирдолттой эвгүй үнэргүй, хортой хий yyp гаргадаггүй усыг ил зайлуулах бол өөрийн урсгалын ховилоор нэгдсэн усан хаалттай зайлуулж болно.
 
17.2.       Ариутгах татуургын шугамын хэсэглэлүүд нь шулуун байх ба шугамын чиглэлийг өөрчлөх, тоног төхөөрөмж холбох хэсэгт холбох хэрэгслүүд хэрэглэнэ.
 
            Тайлбар: Бохир усны шугамын угсралтын налууг аль нэг хэсэг дээр өөрчилж үл болно.
 
17.3.       Бохир усны босоо шугамд отступаас доорхи шугам дээр ариун цэврийн тоног төхөөрөмж холбох нөхцөлд түүнийг тавихыг хориглоно.
 
17.4.       Босоо шугамд хажуугаас холбогдох шугам нь өрөөний таазан доогуур, зооринд буюу техникийн давхраар явах тохиолдолд ташуу дөрөвлөгч ба гуравлагч хэрэглэж болно.
 
17.5.       Босоо шугамд нэг төвшинд 2 талаасаа холбогдох ванны холболтод зөвхөн ташуу дөрөвлөгч тавьж болно.
 
            Нэг давхарт орших өөр өөр айлуудын ариун цэврийн төхөөрөмжүүдийг холболтын нэг нэг шугамд угсрахыг хориглоно.
 
17.6.       Тэгш дөрөвлөгчийг хэвтээ чиглэлд угсрахыг хориглоно.
 
17.7.       Бохир yc зайлуулах системд хоолойн бат бөх байдал, зэврэлт тэсвэрлэх чанар, материал хэмнэлт зэргийг тооцсоны үндсэн дээр дараах төрлийн хоолойнуудыг төлөвлөж болно. Үүнд:
 
-          өөрийн урсгалын шугамтай үед ширэм, асбестоцемент, бетон, хуванцар, шилэн
-          даралттай системтэй үед даралтат ширэм, төмөр бетон, хуванцар асбестоцементэн
 
17.8.       Шугам хоолойн холбох хэрэгслүүд нь улсын стандарт, техникийн нөхцөлөөр зөвшөөрөгдсөн байна.
 
17.9.       Ариутгах татуургын дотор шугам сүлжээг дараах байдлаар угсрахаар төлөвлөвөл зохино.
 
            Зооринд, цехэд, үйлдвэрлэлийн туслах байр, хонгил, техникийн давхар, шугам явуулах тусгай зориулалтын байранд, мөн барилгын хийц эдлэлээс болон тусгай тулгуурт ил бэхлэн тогтоож болно.
 
            Барилгын хийц, хучилтад, шалан доогуур (газарт, сувагт) ханын хавтанцар, ховилд, баганын гадна өнгөлгөөний доор (хананд хийсэн хайрцагт) дүүжин таазанд, ариун цэврийн кабинд, босоо хонгилд, шалны хөвөө модны доор зэрэг газар далд байрлуулж болно. Бохир усны хуванцар хоолойг болзошгүй ачааллыг даах чадварыг нь тооцсоны үндсэн дээр газарт, барилгын шалан доогуур явуулж болно.
 
            Янз бүрийн зориулалтын олон давхар барилгын дотор бохир yc болон хурын усны системд хуванцар хоолойг хэрэглэхдээ дараах нөхцөлүүдийг баримтлана.
 
а/ бохир yc ба борооны yc зайлуулах босоо шугамыг ханын далд хонгил, суваг, хайрцагт байрлуулах бөгөөд тэдгээрийн хашилтын хийц нь үйлчилгээ хийх зориулалттай нүүр хавтангаас бусад хэсэг нь үл шатдаг материалаар хийгдсэн байна.
 
б/ нүүр хавтанг поливинил хлорид хоолой угсарсан үед шатамхай материалаар, полиэтилен хоолой угсарсан үед хүнд шатамхай материалаар онгойх хаалга хэлбэртэй хийнэ.
 
Тайлбар:Полиэтилен хоолой yrcpax үед нүүр хавтанг шатамхай материалаар хийвэл хаалга нь онгойдоггүй байна. Арматур цэвэрлэгээ тавьсан нөхцөлд үйлчилгээ хийх 0.1 м2 -aac ихгүй талбайтай тагтай онгойдог нүх (люк) хийх хэрэгтэй.
 
в/ Үйлдвэрийн зориулалттай агуулах, үйлчилгээний өрөөгүй барилгын зоорь буюу барилгын адар, орон сууцны ариун цэврийн өрөөнд бохир усны болон хурын yc зайлуулах хуванцар хоолойг ил явуулахыг зөвшөөрнө.
 
г/ Босоо шугам хучилт нэвтлэн гарахад хучилтын зузааныг цементэн зуурмагаар бөглөнө.
 
д/ Босоо шугамын хучилтаас дээш 8-10см хэсэгт (салбар шугам бүрт) 2 - 3 см зузаантай цементэн түрхлэг хамгаалалт хийнэ.
 
е./ Цементэн түрхлэг хийхийн өмнө яндан хоолойг yc тусгаарлагч материалаар завсаргүй орооно.
 
17.10.     Дотор ариутгах татуургын шугам угсархыг дараах газруудад зөвшөөрдөггүй.
 
Таазан доогуур, сууцны хана ба шаланд, хүүхдийн байгууллагын унтлагын өрөөнд, эмнэлгийн өрөө эмчилгээний кабинет, хоолны заал, албан тасалгаа, хурал болон үзвэрийн танхим, номын сан, хичээлийн танхим, цахилгааны щит, трансформаторийн ба автомат удирдлагын өрөө, салхивчийн өрөө, ариун цэврийн онцгой шаардлагатай үйлдвэрийн байрны шалан доогуур, гал тогооны таазны доогуур (ил буюу далд) нийтийн хоолны зориулалттай өрөө, худалдааны танхим, уран сайхны үнэт чимэглэлийн өрөө, үйлдвэрийн зориулалтын чийгшилгүй байх шаардлагатай байх өрөө, зуух байрласан газар чийгшлээс болж чанар нь алдагдах үнэт зүйл ба материалын үйлдвэр.
 
Тайлбар: Салхивчийн өрөөнд агаар хүлээн авах бүсийн гадна бохир усны босоо шугам угсархыг зөвшөөрнө.
 
17.11.  Бохир yc хүлээн авах тосгуураас 20мм-ээс багагүй зайд урсгалын тасалдлыг бохир усны шугамтай холбовол зохино. Үүнд:
 
Хүнсний бүтээгдэхүүнийг бүрэн ба хагас боловсруулах технологийн тоног төхөөрөмжүүд
 
Үйлдвэр, олон нийтийн барилгад тоноглогдсон сав yraax ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүд
 
Усан сангийн yc юүлэх хоолой
 
17.12.  Барилгын дээд давхар дахь ахуйн бохир усны босоо шугам, нийтийн хоолны газрыг дайрч өнгөрвөл шавардлагатай хайрцагт шалгах таггүйгээр угсарч болно.
 
17.13.  Үйлдвэрийн бохир усны шугамыг нийтийн хоолны газрын үйлдвэрлэлийн ба агуулахын өрөөнүүд, бараа хүлээн авах, хадгалах, худалдахад бэлтгэх гэх мэт туслах дэлгүүрийн өрөөнүүдэд хайрцагт шалгах таггүйгээр байрлуулж болно. Нийтийн хоолны газар болон дэлгүүрийн үйлдвэрлэлийн ба ахуйн бохир усны шугам тусдаа 2 гаргалгаатай байж болох бөгөөд гадна ариутгах татуургын нэг шугамд холбогдож болно.
 
17.14.  Босоо шугамыг далд угсархад шалгах тагны өмнө 30 x 40 см-ээс багагүй хэмжээтэй тагыг хийнэ.
 
17.15.  Захиргааны барилга болон сууцны ариун цэврийн өрөөнд байгаа тоног төхөөрөмжүүд гал тогооны угаагуур, тосгуур, эмчилгээний өрөө, эмнэлгийн тасаг болон бусад туслах өрөөнүүдэд байгаа угаагуур зэрэг тоног төхөөрөмжүүдийн гаргалгааг шалан дээгүүр явуулж болох бөгөөд энэ үед зайлшгүй өнгөлгөө болон yc тусгаарлагч хийх хэрэгтэй.
 
17.16.  Хортой болон идэмхий бохир yc тээвэрлэж буй яндан хоолойг шалнаас доогуур сувагт yrcpax ба шалны түвшинд (авч болох) хавтанцар хучилттай хийх эсвэл зохих үндэслэлээр давхар хоолойд явуулна.
 
17.17.  Тэсрэх галын аюултай үйлдвэрлэлийн цех нь техник аюулгүй дүрэм, холбогдох нормуудын шаардлагыг хангасан бие даасан бохир усны гаргалгаа, салхивчийн босоо шугам, усан хаалт бүхий үйлдвэрийн бохир усны системтэй байна. Шугам хоолойн дээд хэсэгт залгагдах araap солилцох босоо шугам салхивчийн системийн үүрэг гүйцэтгэнэ. Шатамхай ба хөнгөн шатамхай шингэн агуулсан бохир yc тээвэрлэж байгаа үйлдвэрлэлийн бохир усны шугамыг ахуйн ба борооны усны шугамд холбохыг зөвшөөрөхгүй.
 
17.18.  Гадна ариутгах татуургын шугамд холбогдож байгаа ахуйн ба үйлдвэрийн бохир усны шугамд агаар солилцуулах босоо шугам зайлшгүй шаардлагатай бөгөөд түүний соролтын хоолой нь дээвэр нэвтлэн rapax буюу салхивчийн нэгдсэн нүхээр гарна.
 
            Copox хоолойн дээвэр дээрх өндөр нь
 
-          Ашиглалтгүй хавтгай дээврээс                                              0.5
-          Ашиглалттай дээврээс                                             3
-          Нэгдсэн салхивчийн хонгилийн ирмэгээс                  0.1(м) байна.
 
            Дээврээс дээш гарч байгаа бохир усны агаар солилцох босоо шугамыг цонх, салхинд гарах тавцангаас 4м-ээс багагүй (хэвтээ гадаргууд) зайд байрлуулна.
 
17.19.  Бохир усны агаар солилцуулах босоо шугамыг салхивчийн систем болон утааны яндантай нэгтгэж болохгүй.
 
17.20.  Бохир усны босоо шугамын araap солилцох хоолойн голч нь босоо шугамын голчтой адил байна. Хэд хэдэн бохир усны босоо шугамыг агаар солилцох дээд хэсэгт холбож болно. Хэд хэдэн бохир усны босоо шугам холбогдож байгаа агаар солилцуулах бохир шугамын голч буюу салхивчийн нэгдсэн яндангийн голчийг зүйл 18.6. ба 18.10-т сонгоно. Бохир усны бохирын шугамын дээд хэсэгт холбогдож байгаа салхивчийн нэгдсэн хоолой нь босоо шугам pyy 0.01 налуутай байна.
 
17.21.  Бохир усны босоо шугамын зардал нь хүснэгт 8 -д зааснаас илүү байх тохиолдолд нэмэлт салхивчийн босоо шугамыг бохир усны босоо шугамд нэг давхар алгасан холбоно. Нэмэлт салхивчийн босоо шугамын голч нь бохир усны босоо шугамаас нэг хэмжээсээр бага байна.
 
            Салхивчийн нэмэлт босоо шугамыг бохир усны босоо шугамд холбохдоо тухайн давхарт байрлаж байгаа хамгийн доод талын төхөөрөмжийн доогуур буюу хамгийн дээд талын тоног төхөөрөмжийн буюу ревизийн дээгүүр ташуу гуравлагчаар холбоно.
 
17.22.  Шаардлагатай үед технологийн тоног төхөөрөмжөөс rapax бохир yc болон хөргөлтийн усны хөдөлгөөнийг ажиглах зорилгоор урсгал таслагч буюу үзлэгийн гэрэл төлөвлөж болно.
 
17.23.  Ахуйн болон үйлдвэрийн бохир усны дотор шугам сүлжээнд ревиз буюу цэвэрлэгээ төлөвлөнө. Үүнд: Шулуун босоо шугамд дээд ба доод давхарт эргэлттэй босоо шугамд мөн дээд ба доод давхарт тавихаас гадна эргэлтийн дээд хэсэгт.
 
            5 ба түүнээс дээш давхар орон сууцны барилгад 3 давхар тутамд, 3 ба түүнээс дээш тооны ариун цэврийн төхөөрөмж холбогдсон өөртөө цэвэрлэгээний таггүй салбар шугамуудын эхэнд (усны хөдөлгөөний дагуу)
 
            Хэрэв өөр хэсгийн цэвэрлэх тагаар цэвэрлэгдэх боломжгүй хэсэгт бол шугам сүлжээний эргэлтэн дээр тус тус тавина.
 
17.24.  Бохир усны хэвтээ шугамд (шалгах таг) ревиз болон цэвэрлэгээнүүдийн хоорондох зөвшөөрөгдөх хамгийн их зайг хүснэгт 6-д заасны дагуу сонгоно.
 
17.25.  Бохир усны шугам угсрах хамгийн бага гүнийг тогпиол болон түр ачаанаас болж яндан хоолойг гэмтэхээс хамгаалах нөхцөлөөр тогтооно.
 
            Бохир усны шугам хоолойг ашиглалтын үед механик үйлчилгээний улмаас гэмтэж болзошгүй өрөөнүүдэд угсарч байгаа үед хамгаалах арга хэмжээ авч ашиглалтын үед xacax хэмд ашиглах шугам сүлжээний хэсгийг дулаалсан байх ёстой.
 
            Ахуйн байранд шалны гадаргаас бохир усны хоолойн дээд хэсэг хүртэл 0.1 м-ийн гүнтэй байхаар шугам хоолойг угсарч болно.
 
17.26.  Үйлдвэрийн бохир усны шугам сүлжээнд зайлуулж буй yc нь үнэргүй, хортой хий, yyp ялгаруулдаггүй бол үйлдвэрлэлийн барилгад үзлэгийн худгууд байрлуулж болно. Үйлдвэрийн бохир усны 100 мм буюу түүнээс дээш голчтой яндан хоолой дээрх үзлэгийн худаг эргэлтэн дээр хоолойн голч буюу налуу өөрчлөгдөхөд салбар шугам холбогдоход мөн СНиП 2.04.03 -85-д заасан зайд шулуун шугамд тавигдана.
 
            Ахуйн бохир усны шугамд барилгын дотор талд үзлэгийн худаг тавихыг зөвшөөрөхгүй. Хортой, хий, үнэр гаргадаг үйлдвэрийн бохир усны шугам сүлжээнд тавигдах худгийг нормд заагдсан ёсоор төлөвлөвөл зохино.
 
17.27.  Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн гаргалгаа нь хамгийн ойр байгаа худгийн ёроолоос доор байрлаж байвал зайлшгүй ариутгах татуургын тусдаа системд (дээр байрлах барилгын ариутгах татуургын системээс тусдаа) тусдаа гаргалгаанд холбох бөгөөд зооринд байгаа бохир усны шугамд автомат дохиоллын мэдрэгч бүхий цахилгаан хаалт тавих ба жижүүрийн буюу хяналтын албаны өрөөнд ослын дохио хүлээн авагч төлөвлөнө.
 
            Цахилгаан хаалт тавьж урсгалын доод, дээд давхрын бохир усыг холбож болох бөгөөд энэ тохиолдолд зоорний давхрын босоо шугамд ревиз тавихгүй.
 
Зоорний давхрын өрөөнүүд дэх бохир усны сүлжээний гаргалгаа нь 0.02-оос багагүй налуутай байна. Бохир усны шугам сүлжээ угсарсан зоорний давхрын өрөө нь үнэт бараа материал, бүтээгдэхүүн хадгаласан агуулахын өрөөнөөс битүү ханаар тусгаарлагдсан байна.
 
            Тайлбар: Зоорний давхрын өрөөнд хоногийн туршид үйлчилгээний ажилтан байх тохиолдолд гар удирдлагатай хаалт тавьж болно.
 
 
Хүснэгт 6
 

Хоолой н голч
MM
Бохир усны төрлөөс хамааран шалгах тагнууд болон цэвэрлэгээнүүдийн хоорондох зай мм
Цэвэрлэх
хэрэгслийн төрөл
Үйлдвэрлэлийн бохирдолгүй ус ба хурын усны шугам
Ахуйн ба түүнтэй ойролцоо бохирдолтой үйлдвэрийн бохир усны шугам
Хөвөгч бодис ихээр агуулсан үйлдвэрийн бохир усны шугам
50
15
12
10
Шалгах таг
50
10
8
6
Цэвэолэгээ
100-150
20
15
12
Шалгах таг
100-150
15
10
8
Цэвэрлэгээ
200 6a түүнээс дээш
25
20
15
Шалгах таг
 
            Тайлбар:
1.      Барилгын таазан доогуур явж байгаа бохир усны шугамд ревизийн оронд цэвэрлэгээ хийж өгөх хэрэгтэй бөгөөд энэ давхрын шал нэвтлэн гарч шалны түвшинд тагтай байх эсвэл өрөөний зориулалтаас хамааран нээлттэй байж болно
2.      Шалгах тагны цэвэрлэгээг хийхэд тохиромжтой газар байрлуулах шаардлагатай.
3.      Шалгах тагийг газар доорх ариутгах татуургын шугам хоолой дээр 0.7м-ээс багагүй голчтой худаг тавьж болно. Худгийн ёроол нь шалгах тагны фланц pyy 0.05-аас багагүй налуутай байх ёстой.
 
17.28.  Босоо шугам ба цэвэрлэгээнээс үзлэгийн худгийн тэнхлэг хүртэлх гаргалгааны уртыг хүснэгт 7-д зааснаас илүүгүй байхаар төлөвлөх нь зүйтэй.
 
            Тайлбар:
1.      Гаргалгааны урт хүснэгт 7-д зааснаас хэтрэх тохиолдолд зайлшгүй нэмэлт үзлэгийн худаг хийх шаардлагатай.
2.      100 ба түүнээс дээш голчтой бохирдолгүй үйлдвэрийн бохир yc буюу борооны yc зайлуулах шугамд гаргалгааг 20 м хүртэл уртасгаж болно.
 
Хүснэгт 7
Хоолойн голч. мм
50
100
150 ба түүнээс дээш
Босоо шугам буюу цэвэрлэгээнээс үзлэгийн худгийн тэнхлэг хүртэл гаргалгааны урт, м
8
12
15
 
17.29.  Гаргалгааны голчийг тооцоогоор тогтоох бөгөөд энэ нь тухайн гаргалгаанд холбогдож байгаа босоо шугамуудын хамгийн их голчоос багагүй байх ёстой.
 
17.30.  Гаргалгааг нь гадна шугам сүлжээнд бохир усны урсгалын чиглэлд 90 градусаас багагүй өнцгөөр холбон бохир усны шугамын гаргалгаан дээр дараах уналттай байхыг зөвшөөрнө. Үүнд:
 
-          0.3 м хүртэлх - задгай уналттай бетон ховилоор өөрийн урсгалаар гадна шугам сүлжээний худагт opox
-          0.3 м -ээс дээш - битүү буюу худгийн оролтын хоолойноос багагүй голчтой босоо хоолойгоор гадна шугамд холбох
 
17.31.  Зоорний хана буюу барилгын суурийг огтолж гарах гаргалгаанд зүйл 9.7-д заасны дагуу apra хэмжээ тусгана.
 
                                                                                                       18.                        Бохир усны шугамын тооцоо
 
18.1.       Төрөл бүрийн материалаар хийгдсэн 500 мм хүртэл голчтой бохир усны хоолойн гидравлик тооцоог хавсралт 6-д байгаа номограммаас харж болох бөгөөд 500мм-ээс дээш голчтой бол СНиП 2.04.03-85 нормд заасан хүснэгтээс авах нь зүйтэй.
 
18.2.       Бохир усны шугамын тооцоог шингэний хөдөлгөөний хурд V, м/с, дүүргэлт H/d-ийн хэмжээг тус тус өгч дараах нөхцөлд хангагдаж байхаар хийгддэг.
 
                                          (33)
 
Энд хуванцар ба шилэн хоолойнууд K = 0.5 , бусад материалаар хийгдсэн яндан хоолойд K = 0.6 байна. Энэ үед шингэний хөдөлгөөний хурд 0.7м/с-ээс багагүй, яндан хоолойн дүүргэлт 0.3-аас багагүй байна.
 
Ахуйн бохир усны хэмжээ бага байгаагаас шалтгаалж нөхцөл (33) биелэгдэхгүй байх тохиолдолд тооцоо хийхгүйгээр шугамын налууг 40-50 мм-ийн голчтой шугамд 0.03, 85 ба 100 мм-ийн голчтой шугамд 0.02 гэж тус тус авна. Үйлдвэрийн бохир усны системийн яндан хоолой дахь шугамын дүүргэлт болон шингэний хөдөлгөөний хурд нь үйлдвэрийн бохир усны бохирдлыг зайлуулах шаардлагаар тодорхойлогдоно.
 
18.3.       Шугам хоолойн хамгийн их налуу нь 0.5 -aac ихгүй байх ёстой. (1.5 м хүртэл зайтай тоног төхөөрөмжөөс холбогдсон салбар шугамыг тооцохгүй)
 
18.4.       Ховилын хэмжээ, налууг бохир усны өрөө цэвэрших хурдыг хангахаар сонгох бөгөөд дүүргэлтийн өндөр нь 0.8-аас ихгүй хэсгийн, ховилын өргөн 0.2 м-ээс багагүй байвал зохино.
 
Гидравлик тооцооны үр дүн болон ховилын хийцийг ховилийн өргөнийг харгалзан тогтооно. Ховилын гүн нь 0.5 м-ээс их үед өргөн нь 0.7м-ээс багагүй байна.
 
18.5.       Бохир усны босоо шугамын голчийг бохир усны тооцооны зардал, уг босоо шугамд давхар хооронд холбогдож байгаа хоолойн хамгийн их голч, холболтын өнцөг зэргээс хамааруулж хүснэгт 8-аас сонгоно.
 
Тайлбар: Хуванцар хоолой хэрэглэх үед тооцоонд хоолойн дотор талын голчийг авна.
 
18.6.       Бохир усны босоо шугамын дээд хэсгүүдийг холбож байгаа салхивчийн нэгдсэн шугамын голчийг дараах хэмжээнээс (мм) багагүй байхаар сонгоно.
 
Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн тоо:
 
120 хүртэл............ 100
ЗОО хүртэл.......... 125
1200 хүртэл.......... 150
1200-с хүртэл...... 200
 
18.7.       Дараах барилга байгууламжуудад бохир усны araap солилцуулах босоо шугам төлөвлөхгүй байхыг зөвшөөрнө.
 
            Хөдөөгийн орон сууцны дан барилга
            Босоо шугамын голч ба ажлын өндрөөс хамааран босоо шугам дахь шингэний хэмжээ хүснэгт 9-д заагдсан хэмжээнээс үл хэтрэх ба нэгээс дээш тооны агаар солилцох босоо шугамтай бол бусад тохиолдлуудад,
 
            Агаар солилцох хоолойгүй бохир усны босоо шугамыг хамгийн дээр орших төхөөрөмж холбогдсон гуравлагч буюу дөрөвлөгчийн, босоо шугамын дагуу үзүүрт цэвэрлэгээ тавьж төгсгөнө.
 
18.8.       Их хэмжээний механик бохирдолтой (хог, металлын зоргодос, шохой г. м) бохир yc зайлуулах үйлдвэрийн бохир усны шугамын налууг шугам дахь усны хурдыг өөрөө цэвэрлэгдэхээр дүүргэлтийг 0.3-аас багагүй байхаар гидравлик тооцоог хийх нь зүйтэй.
 
            Тайлбар: Бохир усны босоо шугамын голч нь хажуугаас холбогдож байгаа шугамуудын хамгийн их голчоос багагүй байх ёстой.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Хүснэгт 8.
 
Давхар дундын холбох шугамын голч, мм
Босоо шугамд холбогдох өнцөг, град
Салхижуулалттай босоо шугамын хамаарсан хамгийн их бохир ус нэвтрүүлэх зардал хамгийн, л/с
50
85
100
150
50
90
0.8
2.8
4.3
11.4
60
1.2
4.3
6.4
17.0
45
1.4
4.9
7.4
19.6
85
90
-
2.1
-
-
60
-
3.2
-
_
45
-
3.6
-
100
90
-
-
3.2
8.5
60
-
-
4.9
12.8
45
-
-
5.5
14.5
150
90
-
-
-
7.2
60
-
-
-
11.0
45
-
-
 
12.6
 
Хүснэгт 9
Босоо шугамын өндөр, м
Салхижуулалтгүй босоо шугамын голчоос хамаарсан хамгийн их бохир нэвтрүүлэх зардал, л/с
1
1.6
5.3
6.3
 
14.0
2
1.0
3.1
3.7
 
8.0
3
0.6
2.0
2.4
 
5.4
4
0.5
1.4
1.8
 
3.9
5
0.4
1.1
1.4
 
3.0
6
0.4
0.8
1.0
 
2.4
7
0.4
0.7
0.9
 
2.0
8
0.4
0.5
0.7
 
1.6
9
0.4
0.5
0.6
 
1.4
10
0.4
0.5
0.6
 
1.2
11
0.4
0.5
0.6
 
1.0
12
0.4
0.5
0.6
 
0.9
13 ба түүнээс
0.4
0.5
0.6
 
0.9
дээш
 
 
 
 
 
 
 
 
                                                                                  19.      Бохир усыг өргөх ба цэвэрлэх байрын тохөөрөмжүүд
 
19.1.         Хаягдал yc нь шугам сүлжээ болон цэвэрлэх байгууламжийн хэвийн ажиллагааг алдагдуулах шатамхай шингэн, хөвөгч бодисууд, тос, хүчил гэх мэт бодисууд, агуулсан үйлдвэрийн бохир yc болон үйлдвэрлэлийн үнэт бодисууд агуулсан бохир усыг гадна шугам сүлжээнд нийлүүлэхийн өмнө yr барилгад буюу түүний ойролцоо байрын цэвэрлэх байгууламж барьж цэвэрлэх нь зүйтэй.
 
19.2.         Технологийн шингэн болон технологийн усан сангийн цэвэрлэгээний үед тунасан тундсыг ариутгах татуургын системд нийлүүлэхийг хориглоно. Ариутгах татуургын системд ашиглалтын болон аваарын үед хорт бодис, реагент нийлүүлэхийг мөн хориглоно.
            Эдгээр бодисуудыг цаашид боловсруулах, хоргүй болгохын тулд тусгай технологийн эзлэхүүнт саванд хаяна.
 
    19.3.   Ариутгах татуургын шугам сүлжээнд нийлүүлэхийн өмнө лаборатороос гарч байгаа бодисуудыг хоргүйжүүлэн идэвхэд урвал Н-ийн утгыг 6.5 - 8.5 -ын хэмжээнд хүргэвэл зохино.
 
    19.4.   Халдвартын эмнэлэг болон түүний салбар газрын бохир усыг нэгдсэн сүлжээнд нийлүүлэхийн өмнө зайлшгүй халдваргүйжүүлэх хэрэгтэй. Ус цэвэрлэгээг нь хотын биологийн цэвэрлэгээний цэвэрлэх байгууламжид буюу эмнэлгийн хашаанд байрлах байрын цэвэрлэх байгууламжид хийнэ.
 
    19.5.   Цехийн доторх цэвэрлэх төхөөрөмжийг төлөвлөхдөө түүнд үзлэг, засвар, үйлчилгээ хийх боломжтой байдлыг харгалзан хөдөлмөр зарцуулалт ихтэй ажиллагааг механикжуулах арга хэмжээ шаардлагатай.
 
    19.6.   Түргэн ялзардаг хольцыг барихад зориулагдсан тунгаагч (мөн тос баригч) түүнчлэн хөнгөн шатамхай болон шатамхай шингэн баригчийг барилгын дотор талд байрлуулахыг хориглоно.
 
 19.7.      Шатамхай шингэнээс бохир усыг цэвэрлэх төхөөрөмжийн өгөх шугамд усан хаалт ба агаар солилцох хоолой төлөвлөнө.
 
 19.8.      Бензин баригчид орж байгаа бохир yc нь урьдчилан бохир тунгаагчид цэвэрлэгдсэн байна. Бохир тунгаагчийн лагийн цэвэрлэгээ нь механикжуулагдсан байна.
 
 19.9.      Бохир усанд том хэмжээтэй хөвөгч ширхэгт хольцууд байвал ариутгах татуургын системд ерөнхийд нь эсвэл тусад нь үл хөдлөх сараалж төлөвлөнө. Сараалжийг хүлээн авах усан сангийн тусгай хэсэгт, худагт буюу сувагт хийнэ.
 
Сараалж нь бохир усны урсгалын дагуу хэвтээ гадаргууд 60 градусаас багагүй налуутай байрлах ёстой.
 
19.10.      Сараалж, элс баригч, тунгаагч, нефьт баригч, саармагжуулагч болон бусад бохир yc цэвэрлэх байгууламж, мөн түүнчлэн ахуйн болон үйлдвэрийн бохир усыг өргөх шахах төхөөрөмжүүдийг СНиП2.04.03.-85-ын дагуу төлөвлөнө.
 
19.11.   Шахуургын байгууламжтай үед усан сангийн эзлэхүүнийг бохир усны урсацын цагийн график, шахуургын ажиллагааны горимыг харгалзан тодорхойлно. Иймд автомат ажиллагаатай шахуургатай усан сангийн эзлэхүүнийг шахуургыг цагг 6 удаагаас илүүгүй acax нөхцөлтэй, цагийн урсацын графикгүй үед цагийн хамгийн их зардлын 5 -10 хувьтай байхаар тодорхойлно.
 
19.12.   Хүлээн авах усан санд зайлшгүй түвшний заагч тавина.
 
19.13.   Бохир усны өргөх шахуургыг зайлуулах усны найрлагаас хамааруулан (бохир усны, элсний, хүчилд тэсвэртэй гэх мэт) шахуурга сонгох нормын дагуу сонгоно.
 
19.14.   Усан сан дахь усны тооцоот түвшингээс доор усан шахуургын түвшнийг байрлуулна. Хэрэв усан сан дахь бохир усны түвшингээс шахуургыг дээр байрлуулах зайлшгүй шаардлагатай бол тухайн төрлийн шахуургын copox өндрөөс хэтрэхгүй байхаар байрлуулж төлөвлөх нь зүйтэй.
 
19.15.      Хортой болон тааламжгүй үнэр, хий, yyp ялгаруулахгүй үйлдвэрийн бохир усны шахуурга хүлээн авах сан болон пневматик шахуургыг үйлдвэрийн ба олон нийтийн барилгад байрлуулж болно.
           
Хортой буюу түргэн ялзардаг бодис агуулсан үйлдвэрийн ба ахуйн бохир yc, түүнчлэн хортой буюу тааламжгүй үнэр бүхий хий, yyp ялгаруулдаг бохир yc шахах зориулалттай шахуургыг тусгай барилга, зоорь буюу тусгаарласан байранд, мөн зоорьгүй нөхцөлд нэгдүгээр давхрын тусдаа гадагшаа гарах хаалга, шатны довжоо бүхий халаалттай өрөөнд байрлуулж болно.
 
 
            Тайлбар: Дуу тусгаарлах өндөр шаардлага тавигдахгүй барилгуудад шахуургаас гарах шатны тавцан дээр барилга барихыг зөвшөөрнө.
 
19.16.      Бохир усны насосын станцыг орон сууц, хүүхдийн байгууллага, эмнэлэг, хүнсний үйлдвэр, засаг захиргааны барилгын ажлын байр, хичээлийн байр, мөн дуу чимээний талаар өндөр шаардлага тавигддаг барилга байгууламжид тавихыг хориглоно.
 
19.17.      Бохир усны насосын станцад суурилуулах нөөц шахуургуудын тоог дараах байдлаар тогтооно.
 
            Нэг маягийн 2 хүртэл тооны шахуурга байвал нэг нөөцийн шахуурга, 2-оос дээш тооны ажлын шахуурга байвал 2 нөөцийн шахуурга тус тус төлөвлөнө.
 
Тайлбар: Тусгай тохиолдолд тодорхой үндэслэлтэйгээр ажлын нэг, агуулахад нэг шахуурга тус тус зөвшөөрнө.
 
19.18.      Шахуургын байгууламжуудыг гар ба автомат удирдлагатай төлөвлөнө.
 
19.19.      Ариутгах татуургын шахуурга тус бүрт соролтын шугамыг шахуурга pyy 0.005-ын өргөлттэй төлөвлөнө.
 
19.20.      Шахуургын соролтын болон шахалтын шугам тус бүр дээр хаалт үүнээс гадна шахалтын шугам дээ.р үл буцах клапан тавина.
 
            Тайлбар: Найрлагадаа умбуур бодис (элс шавар) агуулсан бохир yc тээвэрлэх шугам дээр хаалтууд тавихгүй.
                                                                                                                 20.    Хурын yc
 
 
 20.1.      Бороо болон цас мөсний хайлсан усыг барилгын дээврээс зайлуулах зорилгоор дотор хурын усны системийг төлөвлөнө.
 
            Тайлбар: Халаалтгүй барилгуудад гадна агаарын(хасах) хэмтэй үед дотор хурын усны системийг төлөвлөхдөө шугам хоолой болон юүлүүрүүдэд нэмэх хэмтэй байх (цахилгаан халаагуур, уурын халаагуур гэх мэт) арга хэмжээг авна.
 
Барилгын доторх хурын усны системийг халаах аргыг техник эдийн засгийн тооцооны үндсэн дээр сонгоно.
 
 20.2.      Барилгын доторх хурын yc зайлуулах системийн усыг гадна борооны усны шугам буюу ариутгах татуургын нэгдсэн шугамд зайлуулна.
 
            Тайлбар:
1.                  Дотор борооны yc зайлуулах шугамаас хаягдсан усыг тодорхой үндэслэлээр үйлдвэрийн бохирдолгүй буюу дахин ашиглах усны шугамд нийлүүлж болно.
2.               Дотор хурын усны шугамыг ахуйн бохир усны шугам болон ариун цэврийн тоног төхөөрөмжид нийлүүлэхийг зөвшөөрөхгүй.
 
 20.3.      Борооны yc зайлуулах гадна сүлжээгүй үед дотор хурын yc зайлуулах шугамаас усыг барилгын ойролцоо ил хаяж болно.
 
Тайлбар: Хурын усны ил гаргалгаатай босоо шугам дээр барилгын дотор талд өвлийн улиралд цас мөсний хайлсан усыг ахуйн бохир усны шугамд нийлүүлэх усан хаалт бүхий холболт төлөвлөнө.
 
 20.4.      Барилгын хавтгай дээвэр дээр нэг янданд хоёроос цөөнгүй юүлүүр тавина. Юүлүүрийг дээврийн налуу, нэг юүлүүрт зөвшөөрөгдөх дээврийн талбайн хэмжээг барилгын хийц зэргийг харгалзан тавина.
 
            Дээврийн төрлөөс үл хамааран юүлүүр хоорондох зай нь 48 м-ээс хэтрэхгүй байна.
 
Тайлбар: Орон сууц, олон нийтийн барилгын хавтгай дээвэр дээр секц тус бүрт нэг юүлүүр тавьж болно.
 
 20.5.      Босоо шугам дахь усны зардал дараах хүснэгтэд(12) зааснаас хэтрэхгүй тохиолдолд янз бүрийн түвшинд тавьсан юүлүүрүүдийг нэг босоо шугамд холбож болно.
 
 
 
 
 
Хүснэгт 12
 
Босоо шугам голч, мм
85
100
150
200
Босоо шугам дахь борооны усны зардал л/с
10
20
50
80
 
 20.6.      Салбар дүүжилсэн шугамуудын хамгийн бага налуу нь 0.005, зооринд явах шугамын налууг бүлэг 18-ын заалтын шаардлагын дагуу төлөвлөнө.
 
 20.7.      Дотор хурын усны шугам сүлжээг цэвэрлэх шалгах таг, цэвэрлэгээ болон үзлэгийн худгийг бүлэг 17-д заасны дагуу төлөвлөнө. Ревизийг босоо шугамын хамгийн доод давхарт тавих буюу хазайлттай бол түүний дээр тавина.
 
            Тайлбар: Дүүжилсэн хэвтээ шугамын урт 24м хүртэл байвал шугамын эхэнд цэвэрлэгээ тавихгүй байж болно.
 
 20.8.      Хурын усны юүлүүрийг босоо шугамд холбохдоо тохируулах раструбтай уян чигжээстэй хийнэ.
 
 20.9.      Ус цуглуулах талбай дахь борооны усны зардал Q , л/с -ыг дараах томьёогоор тодорхойлно. Үүнд:
 
1.5 хувь хүртэл налуутай дээвэрт:
 
                                          (34)
 
1.5 хувиас илүү налуутай дээвэрт:
 
                                          (35)
 
 
(34) ба (35) томьёонд F - yc цуглуулах талбай, м2
 
q20 -1 жилд борооны тооцоот эрчмийн өсөлт тогтвортой байх үед 20 мин үргэлжлэх борооны 1 га газарт л/с -ээр тооцсон эрчим
 
/БНбД 2.01.01-93/ "Барилгад хэрэглэх yyp амьсгал ба геофизикийн үзүүлэлт" нормоос авна.
 
q5 - 1 жилд борооны тооцоот эрчимт өсөлт тогтвортой байх үед 5 мин үргэлжлэх борооны 1 га л/с -ээр тооцсон эрчим, дараах томьёогоор тодорхойлогдоно.
 
                                        (36)
Үүнд: n-дараметр, БНбД2.01.01.93-аас авна.
 
20.10.      Босоо шугамаар дайран өнгөрөх усны зардал нь хүснэгт 10-т заагдсанаас хэтрэхгүй байх бөгөөд харин yc хүлээж авах юүлүүрийн зардал нь тухайн юүлүүрийн төрлөөс хамаарч техникийн баримтад өгөгдөх үзүүлэлтээр тодорхойлогдоно.
 
20.11.      Дээвэрт тулсан босоо хананы нийт талбай 30 хувийг yc цуглуулах тооцоот талбайг тодорхойлохдоо нэмж тооцвол зохино.
 
20.12.      Хурын усны босоо шугам болон бусад салбар шугамууд үүний дотор нэгдүгээр давхрын шалнаас доогуур төвшинд тавигдсан шугамуудыг түүний бөглөрөл болон дүүрэлтийн үе дэх гидравлик даралтыг өнгөрөхөөр тооцож төлөвлөнө.
 
20.13.      Дотор хурын yc зайлуулах сүлжээнд хуванцар, асбестоцемент болон ширмэн хоолойнуудыг зүйл 17.7, 17.9-д заасны дагуу тавина. Дүүжилсэн хэвтээ шугамд доргиох ачаалал ирэхгүй бол ган хоолой тавьж болно.
 
                                            21.      Байгаль цаг уурын онцгой нөхцөлд дотор бохир усны болон хурын усны системийг төлөвлөхөд тавих нэмэлт шаардлага.
 
21.1.       Байгаль цаг уурын онцгой нөхцөлд тавих бохир усны шугам сүлжээнд хэрэглэгдэх материалуудыг СНиП 2.04.0385-д заасны дагуу сонгоно.
 
 
Суулттай хөрс.
 
21.2.       Барилгын доторх даралттай болон өөрийн урсгалын шугамууд бохир усны шугамын гаргалгааг бүлэг 14-т заасан дотор усан хангамжийн шугамд тавих шаардлагын дагуу төлөвлөнө.
21.3.  Нягтардаг резин цагиргийг шугамуудын шууд холбоосонд хэрэглэнэ.
 
21.4.       Хурын yc зайлуулах дотор шугамуудыг дүүжин байдлаар төлөвлөнө.Хурын усны шугамыг дүүжилж угсрах нь үйлдвэрийн технологийн шаардлагын дагуу угсрах боломжгүй үед бүлэг 14-т заасны дагуу угсарна.
 
21.5.       Тухайн нутаг дэвсгэрт гадна борооны усны шугам сүлжээгүй тохиолдолд хурын усны шугамын гаргалгааг гадна ариутгах татуургын шугамд холбохоор төлөвлөж болно.
 
21.6.       Хурын усны шугамын гаргалгааг бохирдолгүй бохир усны шугамаас бусад бохир усны системтэй нэг сувагт явуулахыг зөвшөөрөхгүй.
 
21.7.       Тухайн нутаг дэвсгэрт борооны буюу ариутгах татуургын нэгдсэн шугам сүлжээ байхгүй бол дотор хурын усны гаргалгааг ил бөгөөд yc үл нэвчих ховилоор хаяж болно.
 
            Ховилийн доор 0.2 - 0.3 м хүртэл гүнд хөрсийг нягтруулах нь зүйтэй. Автозам болон явган хүний зам доогуур явж өнгөрөх хэсэгт ховилыг төмөр бетон хавтангаар хучна.
 
Газар хөдлөлийн бүс
 
21.8.       Барилга байгууламжийн суурь болон ханын өрлөгт яндан хоолойд хатуу чигжээс хийхийг зөвшөөрөхгүй. Хана ба суурийг нэвтлэн гарах яндан хоолойн нүхний хэмжээ нь өрлөг ба хоолойн хооронд 0.2м-ээс багагүй зайтай байна . Завсрыг уян, yc ба хий үл нэвтрэх материалаар бөглөвөл зохино.
 
21.9.       Бохир усны шугам нь барилгын хийцийн хэв гажилтын заадсаар гарахыг хориглоно.
 
21.10.  8 -9 баллын газар хөдлөлийн бүсэд yrcpax шугам хоолойн муфтэн буюу раструбан холбоосны залгаасанд нягтардаг резин цагираг хийх нь зүйтэй.
 
21.11.  Шугамын хэвтээ байдлаас босоо байдалд шилжих хэсэгт бетон тулгуур хэрэглэнэ.
 
Ашиглагдсан бүс.
 
21.12.  Дотор бохир yc , хурын yc зайлуулах системийг сайжруулсан бүсэд төлөвлөхдөө зүйл 14.19-14.24 , 14.30, 14.32 -т заасныг баримтална.
 
21.13.  I-IV бүлгийн сайжруулсан бүсэд баригдсан барилга байгууламжийн бохир усны шугам ба хурын усны шугамын гаргалгааг ширэм, ваар, асбестоцемент, хуванцар хоолойнуудаар хийж болно.
 
          I - IV бүлгийн огцом уналттай давхаргаар сайжруулсан бүсэд гаргалгааг ширэм асбестоцемент буюу хуванцар хоолойнуудаар хийнэ.
 
21.14.  Дотор бохир усны шугам хоолой, гаргалгааны налуу нь газрын гадарга дээр унах тундсаас хамааран тодорхойлогдоно.
 
21.15.  Дотор бохир усны шугамын уулзвар холболтыг уян чигжээс хэрэглэн хөдөлгөөнтэй хийх хэрэгтэй.
 
            Барилгад хатуу хийцийн схемээр хамгаалалт хийгдсэн байвал шугамын уулзвар холболтод хатуу чигжээс хэрэглэж болно.
 
21.16.  Барилгын хэв гажилтын заадсаар бохир усны шугам дайрч гарахыг хориглоно.
 
21.17.  Хамгаалалтын хийцийн бэлэн схем бүхий барилгад дотор бохир усны шугам сүлжээг далд ховилд угсрахыг зөвшөөрдөггүй.
 
21.18.  Барилгын дотор бохир усны шугамд полиэтелин болон бусад хуванцар материалуудыг хэрэглэнэ.
 
21.19.  Барилгын зоорь буюу шалан доогуур тавигдсан бохир усны шугамыг тэгшитгэх аргаар түүний ашиглалтын үед барилгыг хамгаалахдаа хүндрүүлэхгүй хийх нь зүйтэй.
 
Цэвдэг хөрс
 
21.20.  Дотор хурын усны шугамын гаргалгааг ил гаргалгаатай төлөвлөнө.
 
21.21.  Тооцоот ашиглалтын болон ослын горимын үед шингэнийг хөлдөхөөс хамгаалах арга хэмжээг төлөвлөнө. Усан хангамжийн шугамаас нэмэлт yc хаягдах зайлшгүй тохиолдолд шугамыг халаана.
 
            Тайлбар: Мухардмал сүлжээний төгсгөлд буюу холбоос шугамд усны найдвартай эргэлтийг хангаж чадахгүй тохиолдолд техник эдийн засгийн тооцоог үндэслэн усны зардлын огцом өсөлтийг багасгах зорилгоор усан хангамжийн шугамаас бохир усны шугамд нийлүүлдэг.
 
21.22.  Усан хангамж ариутгах татуургын систем нь хяналт ба шугам хоолойн температурын горим, гидравлик горим, барилга байгууламж, шугам хоолойн буурь хөрсний температурын горим зэргийг боломжоор нь автоматаар тохируулах иж бүрэн тоног төхөөрөмжүүдээр тоноглоно.
 
21.23.  Усан хангамжийн оролт, бохир усны шугамын гаргалгааны тоог аль болох хамгийн цөөн тоотой байхаар төлөвлөж дараах нөхцөлүүдийг мөрдөнө. Үүнд:
-          Шугам болон сувгийн налуу барилгаас эхлэх
-          Агаар салхивчийн суваг нь зоорний давхарт байрласан салхивчийн өрөөнөөс өгөгдөх
-          Суваг нь барилгын шон сууринд шууд нийлсэн тохиолдолд тооцоот гүнээс 2-3м доор байрлуулах
 
21.24.  Бохир усны шугамын гаргалгаа нь дулааны шугамтай хамт гараагүй тохиолдолд дулаан тусгаарлагч материалаар нэмэлт үе хийж дулаална.
 
21.25.  Барилгын дотор талд дараах төрлийн ариун цэврийн төхөөрөмжүүдийг хэрэглэнэ. Үүнд:
 
-          Бохир усны ширэм, полиэтилен болон бусад хуванцар материалаар хийсэн бохир усны яндан хоолой холбох хэрэглэпүүд
 
-          Цайрдсан штампованны ган, хуванцар болон вааран материалаар хийсэн онгоц болон бусад ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүд
 
 
 
Хавсралт 1.
 
ҮНДСЭН ҮСГЭН ТЭМДЭГЛЭГЭЭНИЙ ТОДОРХОЙЛОЛТУУД
 
 
q0tot               Ариун цэврийн тоног төхөөрөмж (арматур) -ийн усны ерөнхий зардал, л/с зүйл 3 - 2т үзүүлэв.
 
qoh             Ариун цэврийн тоног төхөөрөмж (арматур) –ийн халуун усны зардал, л/с зүйл 3.2 -т үзүүлэв
 
qoc                 Ариун цэврийн тоног төхөөрөмж (арматур) –ийн хүйтэн усны зардал, л/с зүйл 3.2 -т үзүүлэв
 
qos                  Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийн бохир усны зардал, л/с хавсралт 2 -т үзүүлэв
 
qtot                            Усны секундийн тооцоот хамгийн их ерөнхий зардал, л/с
 
qh                    Халуун усны тооцоот хамгийн их зардал , л/с
 
qc                   Хүйтэн усны тооцоот секундийн хамгийн их зардал, л/с
 
qs                               Бохир усны тооцоот хамгийн их зардал, л/с
 
Яо.пг        Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийн усны цагийн ерөнхий зардал, л/ц, хавсралт 3 - aap авна
 
qOhrh             Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийн халуун усны цагийн ерөнхий зардал, л/ц, хавсралт 3 - aap авна
 
qOhrc              Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийн хүйтэн усны цагийн ерөнхий зардал, л/ц, хавсралт 3 - aap авна
 
qhrntot            Хамгийн их yc хэрэглээний цагийн усны зардлын ерөнхий норм, л/с хавсралт З-т үзүүлэв
 
qhrnh              Хамгийн их yc хэрэглээний цагийн халуун усны зардлын ерөнхий норм, л/с хавсралт З-т үзүүлэв
 
qhrnc              Хамгийн их yc хэрэглээний цагийн хүйтэн усны зардлын ерөнхий норм, л/с хавсралт 3-т үзүүлэв
 
qhr                  Усны цагийн хамгийн их ерөнхий зардал, м
 
qhrh                Халуун усны цагийн хамгийн их зардал, м3
 
qhrc                Хүйтэн усны цагийн хамгийн их зардал, м3
 
qTtot               Усны цагийн дундаж ерөнхий зардал, м3
 
qTh                 Халуун усны цагийн дундаж зардал, м3
 
qTc            Хүйтэн усны цагийн дундаж зардал.м3
 
qcir                 Систем дэх халуун усны буцах зардал л/с
 
qhcir_         Халуун усны буцах зардлыг тооцсон тооцоот зардал, л/с
 
qntot               Хоногийн (ээлж) хамгийн их yc хэрэглээний үеийн хэрэглэгчийн усны ерөнхий зардлын норм, л
 
qnh                 Хоногийн (ээлж) хамгийн их yc хэрэглээний үеийн хэрэглэгчийн халуун усны зардлын норм, л
 
qnG                Хоногийн (ээлж) хамгийн их yc хэрэглээний үеийн хэрэглэгчийн хүйтэн усны зардлын норм, л
 
Чп,т           Хоногийн дундаж ерөнхий зардлын норм, л
 
qnmh           Халуун усны хоногийн дундаж зардлын норм, л
 
Qn,m0          Хүйтэн усны хоногийн дундаж зардлын норм, л
 
q1                   Борооны усны тооцоот зардал
 
qsp             Шахуургад өгөх усны зардал
 
qhrsp               Шахуургад өгөх усны цагийн зардал, м3
 
U               Ус хэрэглэгчийн тоо
 
N               Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн тоо
 
I (индекс) - Ус хэрэглэгчид буюу ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн дугаар
 
I                 Хавсралт 6 -д заасан гидравлик тооцооны хүснэгтээр тодорхойлох халуун, хүйтэн усан хангамжийн системийн зардлын үрэлтэн дэх хувийн түрэлтийн алдагдал
 
P               Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн ажиллагааны магадлал
 
Phr                 Нэгэн төрлийн хэрэглэгчидтэй барилга байгууламжийн ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн цагийн ажиллагааны магадлал
 
T                Ус хэрэглээний тооцоот цаг, ц (хоног, ээлж)
 
Hp             Шахуургын төхөөрөмжүүдийн шаардлагатай түрэлт, м
 
Hgeom     Шахуургын тэнхлэгээс шаардлагатай ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүд хүртэл yc өгөх геометрийн өндөр, м
 
Hj               Шугамын тооцооны хэсэг дэх түрэлтийн алдагдал, м
 
Hitot               Шугамын тооцооны хэсэг дэх түрэлтийн нийт алдагдал, м
 
Hf               Хавсралт 2-т үзүүлснээр авах ариун цэврийн төхөөрөмжийн чөлөөт түрэлт, м
 
Hg             Гадна усан хангамжийн шугам дахь хамгийн бага баталгаат даралт, м
 
Нер                Диафрагмаар багасгах илүүдэл даралт, м
 
Qhrh               Хэрэгцээний халуун усны хамгийн их хэрэглээний цагт зарцуулагдах дулаан.квт
 
Qth                 Хэрэгцээний халуун усны цагийн дундаж хэрэглээнд шаардагдах дулаан.квт
 
Qht                 Тооцооны хэсэг дэх дулаан алдагдал, квт
 
V               Шугам хоолойн шингэний алдагдал, м/с
 
H/d            Хоолойн дүүргэлт
 
qnh                 Хоногийн (ээлж) хамгийн их yc хэрэглээний үеийн хэрэглэгчийн халуун усны зардлын норм, л
 
qnc             Хоногийн (ээлж) хамгийн их yc хэрэглээний үеийн хэрэглэгчийн хүйтэн усны зардлын норм, л
 
Рп.т{о1         Хоногийн дундаж ерөнхий зардлын норм, л
 
qnmh           Халуун усны хоногийн дундаж зардлын норм, л
 
Чп,тС            Хүйтэн усны хоногийн дундаж зардлын норм, л
 
q                Борооны усны тооцоот зардал
 
qsp                  Шахуургад өгөх усны зардал
 
qhrsp               Шахуургад өгөх усны цагийн зардал, м3
 
U               Ус хэрэглэгчийн тоо
 
N               Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн тоо
 
I (индекс) - Ус хэрэглэгчид буюу ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн дугаар
 
I                 Хавсралт 6 -д заасан гидравлик тооцооны хүснэгтээр тодорхойлох халуун, хүйтэн усан хангамжийн системийн зардлын үрэлтэн дэх хувийн түрэлтийн алдагдал
 
P               Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн ажиллагааны магадлал
 
Phr             Нэгэн төрлийн хэрэглэгчидтэй барилга байгууламжийн ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн цагийн ажиллагааны магадлал
 
 
T                Ус хэрэглээний тооцоот цаг, ц (хоног, ээлж)
 
Hp             Шахуургын төхөөрөмжүүдийн шаардлагатай түрэлт, м
 
Hgeom     Шахуургын тэнхлэгээс шаардлагатай ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүд хүртэл yc өгөх геометрийн өндөр, м
 
hi,              Шугамын тооцооны хэсэг дэх түрэлтийн алдагдал, м
 
Hjtot            Шугамын тооцооны хэсэг дэх түрэлтийн нийт алдагдал.м
 
Hf              Хавсралт 2-т үзүүлснээр авах ариун цэврийн төхөөрөмжийн чөлөөт түрэлт, м
 
Hg             Гадна усан хангамжийн шугам дахь хамгийн бага баталгаат даралт, м
 
Нер                Диафрагмаар багасгах илүүдэл даралт, м
 
Qhrh           Хэрэгцээний халуун усны хамгийн их хэрэглээний цагт зарцуулагдах дулаан.квт
 
Qth                 Хэрэгцээний халуун усны цагийн дундаж хэрэглээнд шаардагдах дулаан.квт
 
Qht             Тооцооны хэсэг дэх дулаан алдагдал, квт
 
V                 Шугам хоолойн шингэний алдагдал, м/с
 
H/d              Хоолойн дүүргэлт
 
I                   Шугамын тооцооны хэсгийн урт, м
 
K,              Байрны эсэргүүцэлд даралтын алдагдлыг тооцсон коэффициент
 
tc                 Хүйтэн усны шугам дахь температур °С
 
At                Халуун хүйтэн усны температурын зөрөө
 
N                 1 цагт насосын залгагдах тоо
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Хавсралт 2
 
Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийн усны зардлын норм
 
 
 
Ариун цэврийн төхөөрөмжүүд
Усны секундийн зардал л/с
Усны цагийн зардал л/ц
Чөлөөт түрэлт
Бохир усны зардал
Хамгийн бага голч.мм
Ерөнхий „ *>*
Хүйтэн
Халүун q*
Ерөнхий q^hr
Хүйтэн qrhrc
Халуун qr.hr
Hs, м
q0 л/с
Оролт
Гаралт
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1
Ус авах кран бүхий угаагуур ба гар угаагч
0.1
0.1
 
30
30
 
2
0.15
10
32
2
Мөн холигчтой
0.12
0.09
0.09
60
40
40
2
0.15
10
32
3
Ус авах кран бүхий угаагуур, мойк, мөн лабораторийн ус авагч колонк
0.15
0.15
 
50
50
 
2
0.3
10
40
4
Холигч бүхий моек (лабораторийн)
0.12
0.09
0.09
80
60
60
2
0.6
10
40
5
Холигч бүхий моек (үйлдвэрийн ба нийтийн хоолны газрын)
0.3
0.2
0.2
500
280
220
2
0.6
15
50
6
Холигч бүхий ванн (ванн угаагуурын дунд)
0.25
0.18
0.18
300
200
200
3
0.8
10
40
7
Ус халаах колонк болон холигч бүхий ванн
0.22
0.22
 
300
300
 
3
1.1
15
40
8
Дараах холигч бүхий эмнэлэгийн ванн. Оролтын голч, мм 20 25 32
0.4 0.6 1.4
0.3
0.4
 1
0.3
 0.4
 1
700
750 1060
460 500 710
460 500 710
3
3
3
2.3
3
3
20 25 32
50 75 75
9
Холигч бүхий хөлийн ванн
0.1
0.07
0.07
220
165
165
3
0.5
10
40
10
Гүехэн тэвш болон холигч бүхий шүршүүр
0.12
0.09
0.09
100
60
60
3
0.2
10
40
11
Гүн тэвш болон холигч бүхий шүршүүр
0.12
0.09
0.09
115
80
80
3
0.6
10
40
12
Холигч болон агааржуулагч бүхий эрүүл ахуйн шүршүүр (бидэ)
0.08
0.05
0.05
. 75
54
54
5
0.15
10
32
13
Доор байрлалтай шүршүүр
0.3
0.2
0.2
650
325
325
3
0.3
15
40
14
Ус авах халуун, хүйтэн усны кран бүхий савтай колонк
0.4
0.4
 
1000
1000
 
2
0.4
20
 
15
Цэвэрлэгээний усны сав бүхий суултуур
0.1
0.1
 
83
83
 
2
1.6
8
85
16
Цэвэрлэгээний усны кран бүхий суултуур
1.4
1.4
 
81
81
 
4
1.4
 
85
17
Хөтөвч
0.035
0.035
 
36
36
 
3
0.1
10
40
18
Хагас автомат ажиллагаатай цэвэрлэгээний усны кран бүхий хөтөвч
0.2
0.2
 
36
36
 
3
0.2
15
40
19
Ундны усны фонтан
0.04
0.04
 
72
72
 
2
0.3
15
 
20
Услах кран
0.3
0.3
0.2
1080
540
540
2
0.3
15
 
21
Трап, гаргалгааны голч, mm 50 100
 
 
 
 
 
 
 
0.7 2.1
 
50 100 "
 
 
Тайлбар:
Ус авах кран буюу холигч дээр аэратор байвал оролтон дээрх чөлөөт даралт 2 м-ээс багагүй байна.
 
Трапаар зайлуулах бохир усны зардлыг зүйл 3.4 - ийн дагуу тооцоогоор тодорхойлох бөгөөд хүснэгтэд үзүүлснээс хэтрэхгүй байвал зохино.
 
Усан хангамжийн системийн угаагуур, тосгуур, мойк, ванн, угаагуурын холигч, шүршүүр, бидэ суултуурын цэвэрлэгээний усны сав, хөтөвч, ундны фонтан зэрэгт yc өгөх шугамыг хуванцраар хийсэн үед 12 x 2 мм-ийн голч бүхий шугам хэрэглэнэ.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Хавсралт 3
 
 
 
 
Ус хэрэглэгчийн төрөл
Хэмжих нэгж
Усны зардлын норм, л
Тоног төхөөрөмжийн зардал. л/с (л/ц)
Хоногийн дундаж
Хоногийн хамгийн их
Цагийн хамгийн их
Ерөнхий (хүйтэн ба халуун qctot(qc.brtot)
Ерөнхий (хүйтэн ба халуун) qoc, qoh (qo.hr,qo,hr)
Нийт
 qn.mtoot
Халуун усны qhnu
 
Халуун усны qhu
Нийт qhr.utot
Халуун усны qhru
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
1
Орон сууцнууд: Ваннгүй боловч усан хангамж, ариутгах татуургын системтэй
1 суугч
96
 
110
 
6.5
 
0.2(50)
0.2(50)
 
Хий дамжуулах шугамтай
мөн
120
 
125
 
7
 
0.2(50)
0.2(50)
 
Хатуу түлшээр ажилладаг ус халаагчтай ванн бүхий усан хангамж, ариутгах татуургын системтэй
 
150
 
150
 
8.1
 
0.3(300)
0.3(300)
 
Хийн ус халаагчтай ванн бүхий усан хангамж, ариутгах татуургын системтэй
 
190
 
150
 
10.5
 
0.3(300)
0.3(300)
 
Хурдан үйлчилгээтэй хийн ус халаагч бүхий олон ус хэрэглэгчтэй
 
210
 
 
 
13
 
0.3(300)
0.3(300)
 
Угаагуур, тосгуур шүршүүр бүхий төвлөрсөн халуун усан хангамжийн системтэй
 
180
70
200
60
12.5
6.0
0.2(100)
0.14(60)
 
Шүршүүр бүхий суудлан ваннтай
 
200
80
220
70
14.3
8.0
0.25(300)
0.18(200)
 
Шүршүүр бүхий 1500-1700 м уртгай ваннтай
 
220
90
250
80
15.6
10
0.25(300)
0.18(200)
 
12-оос дээш давхаржилттай төвлөрсөн халуун усан хангамжийн системтэй тохижилтын зэрэглэл өндөр орон сууц
1 суугч
300
105
330
90
20
10
0.25(300)
0.18(200)
2
Нийтийн байр: Нэгдсэн шүршүүртэй
1 суугч
85
50
100
60
10.4
6.3
0.29(100)
0.14(60)
 
Айл бүрт шүршүүртэй
 
110
60
120
70
12.5
7.5
0.12(60)
0.14(60)
 
Барилгын давхар дахь секц тус бүрт нэгдсэн гал тогоо, шүршүүртэй
 
110
60
180
70
12
7.5
0.2(100)
0.14(60)
3
Нэгдсэн ванн, шүршүүр бүхий буудал, дотуур байр
мөн
85
50
100
60
10.4
6.3
0.2(100)
0.14(60)
4
Өрөө бүртээ шүршүүр бүхий буудал
мөн
110
60
120
70
12.5
8.2
0.2(100)
0.14(60)
5
Буудал: Ваннтай өрөөнүүдийн эзлэх хувь:
12.26.      25 хүртэл
12.27.      75 хүртэл
12.28.      100 хүртэл
 
100
180
230
60 110 140
100 180 230
60
110
140
10
10.5
12.5
6
10
12
0.2(100) 0.2(100) 0.2(150)
0.14(60) 0.14(60) 0.14(60)
6
Эмнэлэг: Нэгдсэн ванн, шүршүүртэй
1 төхөө- рөмж
115
75
115
75
8.4
5.4
0.2(100)
0.14(60)
 
Палатад ойр ариун цэврийн өрөөтэй
мөн
200
90
200
90
12
7.7
0.3(300)
0.2(200)
 
Ариутгалд ойр ариун цэврийн өрөөтэй
мөн
240
110
240
110
14
9.5
0.2(200)
0.14(120)
7
Амралт сувилалын газар
 
200
120
200
120
10
4.9
0.3(300)
0.2(200)
 
Өрөө бүртээ ваннтай
мөн
150
75
150
75
12.5
8.2
0.2(100)
0.14(60)
 
Өрөө бүртээ шүршүүртэй
 
150
75
150
75
12.5
8.2
0.2(100)
0.14(60)
8
Эмнэлэг ба амбулатор
1 ээлжид 1 өвчтөн
13
5.2
15
6
2.6
1.2
0.2(80)
0.14(60)
9
Хүүхдийн ясли цэцэрлэг: Өдрийн: Хагас боловсруулсан бүтээгдхүүнээр ажилладаг гуанз
1 хүүхэд
21.5
11.5
30
16
9.5
4.5
0.14(100)
0.1(60)
 
Түүхий эдээр ажилладаг гуанз, автомат угаалгын машин бүхий угаалгын газартай
мөн
75
25
105
35
18
8
0.2(100)
0.14(60)
 
Хорин дөрвөн цагаар ажиллах цэцэрлэг: Хагас боловсруулсан бүтээгдхүүнээр ажилладаг гуанз
1 хүүхэд
39
21.4
55
30
10
4.5
0.14(100)
0.1(60)
 
Түүхий эдээр ажилладаг гуанз, автомат угаалгын машин бүхий угаалгын газартай
мөн
93
28.5
130
40
18
8
0.2(100)
0.14(60)
10
Хүүхдийн зуслан Жилийн ажиллагаатай: Түүхий эдээр ажилладаг гуанз, автомат угаалгын машин бүхий угаалгын газартай
1 байр
130
40
130
40
18
8
0.2(100)
О.Н(бы)
 
Хагас боловсруулсан бүтээгдхүүнээр ажилладаг гуанз, цагаан хэрэглэлийн төвлөрсөн угаалгын газартай
мөн
55
30
55
30
10
4.5
0.14(100)
0.1(60)
11
Угаалгын газар: Механикжсан
1 кг хуурай хувцас
75
25
75
25
75
25
Технологийн дагуу
 
Механикжаагүй
мөн
40
15
40
15
40
15
0.3(300)
0.2(200)
12
Захиргаа аж ахуйн барилга
1 ажилтан
12
5
16
7
4
2
0.14(80)
0.1(60)
13
Сургууль: Шүршүүртэй биеийн тамирын заал, буфеттэй (дээд, дунд тусгай мэргэжлийн)
ээлжид 1 багц 1 сурал цагч
17.2
6
20
8
2.7
1.2
0.14(100)
0.1(60)
14
Дээд тусгай мэргэжлийн дунд сургуулийн лаборатори
ээлжид 1 төхөө рөмж
224
112
260
130
43.2
21.6
0.2(200)
0.2(200)
15
Шүршүүр бүхий биеийн тамирын заал хагас боловсруулсан бүтээгдхүүнээр ажилладаг гуанз бүхий ерөнхий боловсролын сургууль
ээлжид 1 багц 1 сурал цагч
10
3
11.5
3.5
3.1
1
0.14(100)
0.1(60)
 
Мөн уртасгасан цагаар ажилладаг сургууль
 
12
3.4
14
4
3.1
1
0.14(100)
0.1(60)
16
Шүршүүр бүхий хагас боловсруулсан бүтээгдхүүнээр ажилладаг сургууль
ээлжид 1 багш 1 сурагч
20
8
23
9
3.5
1.4
0.14(100)
0.1(60)
17
Сургуулийн дотуур байр: Сургалтын байртай
1 ор
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Шүршүүр бүхий гимнастикийн заалтай
1 ор
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Унтлагын өрөөтэй
1 ор
70
30
70
30
9
6
0.14(100)
0.1(60)
18
Шинжлэх ухаан судалгааны институт, лаборатори: Химийн
1 ажиллагч
460
60
570
80
55.6
8
0.2(200)
0.2(200)
 
Биологийн
мөн
310
55
155
20
12.9
1.7
0.2(300)
0.2(200)
 
Физикийн
 
125
15
155
20
12.9
1.7
0.2(300)
0.2(200)
 
Байгалын
 
12
5
16
7
3.5
1.7
0.14(80)
0.1(60)
19
Эмийн сангууд Худалдааны заал болон туслах байртай
 
12
5
16
7
4
2
0.14(60)
0.1(40)
 
Эм бэлдэх лабораторитой
 
310
55
370
75
32
8.2
0.2(300)
0.2(200)
20
Нийтийн хоолны газар: Цайны газрын хоол бэлдэхэд:
1 хоол
16
12.7
16
12.7
16
12.7
0.3(300)
0.2(200)
f
 
Худалдаалах хоол бэлтгэхэд:
мөн
14
11.2
14
11.2
14
11.2
0.3(300)
0.2(200)
 
Хагас бэлэн бүтээгдхүүний: махны
Загасны
ногооны
нарийн боовны
1 т мөн мөн мөн
 
 
6700 6400 4400 7700
3100 700 800 1200
 
 
0.3(300) 0.3(300) 0.3(300) 0.3(300)
0.2(200) 0.2(200) 0.2(200) 0.2(200)
21
Дэлгүүрүүд: Хүнсний
ээлжид 1хүн (20м2 худал дааны заал)
250
65
250
65
37
9.6
0.3(300)
0.2(200)
 
Аж үйлдвэрийн
ээлжид 1 хүн
12
5
16
7
4
2
0.14(80)
0.1(60)
 
 
ээлжид 1 ажилчин
56
33
60
35
9
4.7
0.14(60)
0.1(40)
23
Кинотеатр
1 суудап
4
1.5
4
1.5
0.5
0.2
0.14(80)
0.1(50)
24
Кпуб
мөн
8.6
2.6
10
3
0.9
0.4
0.14(80)
0.1(50)
25
Театрууд: Жүжигчид
1 жүжигчин
40
25
40
25
3.4
2.2
0.2(80)
0.1(50)
 
Үзэгчид
 
10
5
10
5
0.9
0.3
0.14(60)
0.1(40)
26
Цэнгэлдэх хүрээлэн, биеийн тамирын заалууд: Үзэгчид
1 суудал
3
1
3
1
0.3
0.1
0.14(60)
0.1(40)
 
Хичээллэгсэд (шүршүүрийн усыг тооцно)
1 хичээл лэгч
50
30
50
30
4.5
2.5
0.2(80)
0.14(50)
 
Тамирчид
1 тамир чин
100
60
100
60
9
5
0.2(80)
0.14(50)
27
Сэлэлтийн усан сан: Усан санг дүүргэхэд
усан сангийн хоногийн дүүргэл тийн хувь
10
 
 
 
 
 
 
 
 
Үзэгчдэд
1 суудал
3
1
3
1
0.3
0.1
0.14(60)
0.1(40)
 
Тамирчдад (шүршүүрт орохоор тооцно)
1 тамир чин 1 хичээл лэгч
100
60
100
60
9
5
0.2(80)
0.14(50)
28
Хапуун усны газар: Шүршүүр вандан сандал зэргийн угаалгад
1 үйлчлүүл эгч
 
 
180
120
180
120
0.14(180)
0.4(120)
 
Мөн шүршүүрийн өрөөг эрүүлжүүлэх арга хэмжээ авахад: Шүршүүрийн өрөө
мөн
 
 
290 360
190 240
290 360
190 240
0.4(190) 0.2(360)
0.4(120) 0.14(240)
29
Үйлдвэрийн ахуйн байрны шүршүүр
ээлжид шүршүүрийн 1 тор
 
 
500
270
500
270
0.2(500)
0.14(270)
30
1мл/ц-т84кДЖ-с дээш дулаан гаргадаг дулаан цехтэй
ээлжид 1 хүн
 
 
45
24
14.1
8.4
0.14(60)
0.1(40)
31
Бусад цех
мөн
 
 
25
11
9.4
4.4
0.14(60)
0.1(40)
32
Зүлэг услах зардал: Талбайн зүлэг
W
3
 
3
 
 
 
 
 
 
Хөл бөмбөгийн талбайн зүлэг
мөн
0.5
 
0.5
 
 
 
 
 
 
Биеийн тамирын бусад байгууламжууд
 
1.5
 
1.5
 
 
 
 
 
 
Сайжруулсан хучилт, явган зам талбай
W
0.4-0.5
 
0.4-0.5
 
 
 
 
 
 
Таримал ногоон суулгац, цэцэг
мөн
3.0-6.0
 
3.0-6.0
 
 
 
 
 
33
Мөсен гулгуурын талбайг усаар дүүргэх
 
0.5
 
0.5
 
 
 
 
 
Тайлбар:
1.             Усны зардлыг үндсэн хэрэглэгчдээр тооцсон бөгөөд нэмэлт зардлуудыг (үйлчилгээний ажилчдын, үйлчилгээний ажилчдад зориулагдсан шүршүүрийн, шилжин ирэгсдийн, байр цэвэрлэгээний) оруулан тооцно. Үйлдвэрийн газруудын ахуйн байрны бүлэг шүршүүр, хөлийн угаагуур цагаан хэрэглэлийн угаалгын газар, нийтийн хоолны угаалгын газар хоол бэлтгэхэд болон эмнэлэг, сувилалын газарт тавигдсан усан эмчилгээний yc хэрэглээний зардлыг нэмж тооцох хэрэгтэй.
 
2.             Техник эдийн засгийн харьцуулалт хийсний дүнд хоногийн дундаж усны зардлыг тооцно.
 
3.             Үйлдвэрийн хэрэгцээт усны зардлыг дээрх хүснэгтээр үзүүлээгүй бөгөөд салбарын үйлдвэрийн барилга байгууламжийг төлөвлөх заалт буюу технологийн даалгавар ёсоор тодорхойлно.
 
4.             Иргэний барилга байгууламжийн yc хэрэглэгчдийн усны зардлыг дээрх хүснэгтэд заагаагүй бөгөөд энэхүү нормд заагдсан төсөөтэй yc хэрэглэгчдээр авна.
 
5.             Онцгой бохирдолтой цагаан хэрэглэлийг автомат бус ажиллагаатай угаалгын машин бүхий угаалгын газар угаахад халуун усны зардлын нормыг 1 кг хуурай цагаан хэрэглэлд 30 хувь хүртэл нэмэгдүүлж авна.
 
6.             Технологийн шаардлагаар халуун усанд нэмэлт халаалт шаардах хоолны газар болон бусад халуун yc хэрэглэгчдийн халуун усны зардлын нормыг 1 кг хуурай цагаан хэрэглэлд 30 хувь хүртэл нэмэгдүүлж авна.
 
7.             Усалгааны зардлын нормыг 1 услагчийн усны зардлаас тооцож тогтооно.Хоногийн усалгааны тоог yyp амьсгалын нөхцөлөөс хамааруулан авна.
 
8.             Барилга байгууламжийн хүйтэн усан хангамжийн шугам сүлжээгээр тоноглохдоо цэвэрлэгээний усны сав бүхий цэвэрлэгээний краны усны зардлыг 1.4 л/с, барилга байгууламжийн усны нийт зардал q0tot –ыг зүйл 3.2-оор тоноглоно.
 
9.             Гэр хорооллын суугчдын усны хэрэглээний зардлыг нэг хүнд 25 л/хоног гэж тооцно.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Хавсралт 4
 
Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжүүдийн тоо N болон төхөөрөмжийн ажиллагааны магадлал P(Phr) - ээс хамаарсан итгэлцүүр  ба  - ын утга
 

хүснэгт 1
N
P(Phr)
0.1
0.125
0.16
0.2
0.25
0.316
0.4
0.5
0.63
0.8
2
0.39
0.39
0.40
0.40
0.40
0.40
0.40
0.40
0.40
0.40
4
0.58
0.62
0.65
0.69
0.72
0.76
0.78
0.80
0.80
0.80
6
0.72
0.78
0.83
0.90
0.97
1.04
1.11
1.16
1.20
1.20
8
0.84
0.91
0.99
1.08
1.18
1.29
1.39
1.50
1.58
1.59
10
0.95
1.04
1.14.
1.25
1.38
1.52
1.66
1.81
1.94
1.97
12
1.05
1.15
1.28
1.41
1.57
1.74
1.92
2.11
2.29
2.36
14
1.14
1.27
1.41
1.57
1.75
1.95
2.17
2.4
2.63
2.75
16
1.25
1.37
1.53
1.71
1.92
2.15
2.41
2.69
2.96
3.14
18
1.32
1.47
1.65
1.85
2.09
2.35
2.55
2.97
3.24
3.53
20
1.41
1.57
1.77
1.99
2.25
2.55
2.88
3.24
3.60
3.92
22
1.49
1.67
1.88
2.13
2.41
2.74
3.11
3.51
3.94
4.33
24
1.57
1.77
2.00
2.26
2.57
2.93
3.33
3.78
4.27
4.70
26
1.64
1.86
2.11
2.39
2.73
3.11
3.55
4.04
4.60
5.11
28
1.72
1.95
2.21
2.52
2.88
3.30
3.77
4.3
4.94
5.51
30
1.80
2.04
2.32
2.65
3.03
3.48
3.99
4.56
5.27
5.89
32
1.87
2.13
2.43
2.77
3.18
3.66
4.20
4.87
5.60
6.24
34
1.94
2.21
2.53
2.90
3.33
3.84
4.42
5.08
6.92
6.65
36
2.02
2.30
2.63
3.02
3.48
4.02
4.63
5.33
6.23
7.02
38
2.09
2.38
2.73
3.14
3.62
4.20
4.84
5.58
6.60
7.43
40
2.16
2.47
2.83
3.26
3.77
4.38
5.05
5.83
6.91
7.84
45
2.33
2.47
3.08
3.53
4.12
4.78
5.55
6.45
7.72
8.80
50
2.50
2.88
3.32
3.80
4.47
5.18
6.05
7.07
8.52
9.90
55
2.66
3.07
3.56
4.07
4:82
5.58
6.55
7.69
9.40
10.80
60
2.83
3.27
3.79
4.34
5.16
5.98
7.05
8.31
10.20
11.80
65
2.99
3.46
4.02
4.61
5.50
6.38
7.55
8.93
11.00
12.70
70
3.14
3.65
4.25
4.88
5.83
6.78
8.05
9.55
11.70
13.70
75
3.3
3.84
4.48
5.15
6.16
7.18
8.55
10.17
12.50
14.70
80
3.45
4.02
4.70
5.42
6.49
7.58
9.06
10.70
13.40
15.70
85
3.60
4.20
4.92
5.69
6.82
7.98
9.57
11.41
14.20
16.80
90
3.75
4.38
5.14
5.96
7.15
8.38
10.08
12.04
14.90
17.70
95
3.90
4.56
5.36
6.23
7.48
8.78
10.59
12.67
15.60
18.60
100
4.05
4.74
5.58
6.50
7.81
9.18
11.10
13.30
16.50
19.60
105
4.20
4.92
5.80
6.77
8.14
9.68
11.61
13.93
17.20
20.60
110
4.39
5.10
6.07
7.04
8.47
9.99
12.12
14.56
18.00
21.60
115
4.50
5.28
6.24
7.31
8.86
10.40
12.63
15.19
18.80
22.60
120
4.65
5.40
6.46
7.58
9.14
10.81
13.14
16.37
19.50
23.60
125
4.80
5.64
6.68
7.86
9.46
11.22
13.65
16.49
20.20
24.60
130
4.95
5.82
6.90
8.12
9.79
11.64
14.16
17.08
21.00
25.60
135
5.10
6.09
7.10
8.39
10.12
12.04
14.67
17.71
21.99
26.60
140
5.25
6.18
7.34
8.66
10.45
12.45
15.38
18.34
22.70
27.60
145
5.39
6.36
7.56
8.93
10.77
12.85
15.50
18.97
23.40
28.40
150
5.53
6.54
7.78
9.20
11.09
13.27
16.20
19.60
24.20
29.40
155
5.67
6.72
8.00
9.47
11.41
13.68
16.71
20.23
25.00
30.40
160
5.81
6.90
8.22
9.74
11.73
14.09
17.22
20.86
25.60
31.30
165
5.95
7.07
8.44
10.01
12.05
14.50
17.73
21.49
26.40
32.50
170
6.09
7.23
8.66
10.28
12.37
14.91
18.24
22.12
27.10
33.60
175
6.23
7.39
8.88
10.55
12.69
15.32
18.75
22.75
27.90
34.70
180
6.37
7.55
9.10
10.82
13.01
15.73
19.26
23.38
28.50
35.40
185
6.50
7.71
9.32
11.09
13.33
16.14
19.77
24.01
29.40
36.60
190
6.63
7.87
9.54
11.36
13.65
16.55
20.28
24.64
30.10
37.60
195
6.76
8.03
9.75
11.63
13.97
16.96
20.79
25.27
30.90
38.30
200
6.89
8.19
9.96
11.90
14.30
17.40
21.30
25.90
31.80
39.50
 
 
 
 
 
N - ийн ямарч утганд P(Phr)  0.1 үед буюу N > 200 болон P(P hr) >0.1 үед итгэлцүүр  - ийн утга
Хүснэгт 2
 
NP буюу NPhr
A буюу «hr
NP
a
NP
a
NP
a
NP
a
буюу
буюу
буюу
буюу
буюу
буюу
буюу
буюу
NPhr
Othr
NPhr
Othr
NPhr
Othr
NPhr
Othr
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
0.015
0.200
0.096
0.338
0.64
0.767
4.1
2.246
10.4
4.244
0.015
0.202
0 098
0.341
0.66
0.779
4.2
2.281
10.6
4.302
0.016
0.205
0.100
0.343
0.68
0.791
4.3
2.317
10.8
4.361
0.017
0.207
0.105
0.349
0.70
0.803
4.4
2.352
11.0
4.419
0.018
0.210
0.110
0.355
0.72
0.815
4.5
2.386
11.2
4.477
0.019
0.212
0.115
0.361
0.74
0.826
4.6
2.421
11.4
4.534
0.020
0.215
0.120
0.367
0.76
0.838
4.7
2.456
11.6
4.592
0.021
0.217
0.125
0.373
0.78
0.849
4.8
2.490
11.8
4.649
0.022
0.219
0.130
0.378
0.80
0.860
4.9
2.524
12.0
4.707
0.023
0.222
0.140
0.384
0.82
0.872
5.0
2.558
12.2
4.764
0.024
0.224
0.145
0.389
0.84
0.863
5.1
2.592
12.4
4.820
0.025
0.226
0.150
0.394
0.86
0.894
5.2
2.626
12.6
4.877
0.026
0.228
0.155
0.399
0.88
0.905
5.3
2.660
12.8
4.934
0.027
0.230
0.155
0.405
0.90
0.916
5.4
2.693
13.0
4.990
0.028
0.233
0.160
0.410
0.92
0.927
5.5
2.726
13.2
5.047
0.029
0.235
0.165
0.415
0.94
0.937
5.6
2.760
13.4
5.103
0.030
0.237
0.170
0.420
0.96
0.948
5.7
2.793
13.6
5.159
0.031
0.239
0.175
0.425
0.98
0.959
5.8
2.826
13.8
5.215
0.032
0.241
0.180
0.430
1.00
0.969
5.9
2.858
14.0
5.270
0.033
0.243
0.185
0.435
1.05
0.995
6.0
2.891
14.2
5.326
0.034
0.245
0.190
0.439
1.10
1.021
6.1
2.924
14.4
5.382
0.035
0.247
0.195
0.444
1.15
1.046
6.2
2.956
14.6
5.437
0.036
0.249
0.20
0.449
1.20
1.071
6.3
2.989
14.8
5.429
0.037
0.250
0.21
0.458
1.25
1.096
6.4
3.021
15.0
5.547
0.038
0.252
0.22
0.467
1.30
1.120
6.5
3.053
15.2
5.602
0.039
0.254
0.23
0.476
1.35
1.144
6.6
3.085
15.4
5.657
0.040
0.256
0.24
0.485
1.40
1.168
6.7
3.117
15.6
5.712
0.041
0.258
0.25
0.493
1.45
1.191
6.8
3.149
15.8
5.767
0.042
0.259
0.26
0.502
1.50
1.215
6.9
3.181
16.0
5.821
0.043
0.261
0.27
0.510
1.55
1.238
7.0
3.212
16.2
5.876
0.044
0.263
0.28
0.518
1.60
1.261
7.1
3.244
16.4
5.930
0.045
0.265
0.29
0.526
1.65
1.283
7.2
3.275
16.6
5.984
0.046
0.266
0.30
0.534
1.70
1.306
7.3
3.307
16.8
6.039
0.047
0.268
0.31
0.542
1.75
1.328
7.4
3.338
17.0
6.093
0.048
0.270
0.32
0.550
1.80
1.350
7.5
3.369
17.2
6.147
0.049
0.271
0.33
0.558
1.85
1.372
7.6
3.400
17.4
6.201
0.050
0.273
0.34
0.565
1.90
1.394
7.7
3.431
17.6
6.254
0.052
0.276
0.35
0.573
1.95
1.416
7.8
3.462
17.8
6.308
0.054
0.280
0.36
0.580
2.00
1.437
7.9
3.493
18.0
6.362
0.056
0.283
0.37
0.588
2.1
1.479
8.0
3.524
18.2
6.415
0.058
0.286
0.38
0.595
2.2
1.521
8.1
3.555
18.4
6.469
0.060
0.289
0.39
0.602
2.3
1.563
8.2
3.585
18.6
6.522
0.062
0.292
0.40
0.610
2.4
1.604
8.3
3.616
18.8
6.575
0.064
0.295
0.41
0.617
2.5
1.644
8.4
3.646
19.0
6.629
0.066
0.298
0.42
0.624
2.6
1.684
8.5
3.677
19.2
6.682
0.068
0.301
0.43
0.631
2.7
1.724
8.6
3.707
19.4
6u734-..
0.070
0.304
0.44
0.638
2.8
1.763
8.7
3.738
19.6
6.788
0.072
0.307
0.45
0.645
2.9
1.802
8.8
3.768
19.8
6.840
0 074
0.309
0.46
0.652
3.0
1.810
Ө.О
3.798
20.0
6.893
0.076
0.312
0.47
0.658
3.1
1.879
9.1
3.828
20.5
7.025
0.078
0.315
0.48
0.665
3.2
1.917
9.2
3.858
21.0
7.156
0.080
0.318
0.49
0.672
3.3
1.954
9.3
3.888
21.5
7.287
0.082
0.320
0.50
0.678
3.4
1.991
9.4
3.918
22.0
7.417
0.084
0.323
0.52
0.692
3.5
2.029
9.5
3.948
22.5
7.547
0.086
0.326
0.54
0.704
3.6
2.065
9.6
3.978
23.0
7.677
0.088
0.328
0.56
0.717
3.7
2.102
9.7
4.008
23.5
7.806
0.090
0.331
0.58
0.730
3.8
2.138
9.8
4.037
24.0
7.935
0.092
0.333
0.60
0.742
3.9
2.174
10.0
4.067
24.5
8.064
0.094
0.336
0.62
0.755
4.0
2.210
10.2
4.097
25.0
8.192
24.5
8.064
58
16.22
134
33.60
330
76.80
625
139.90
 
25.0
8.192
59
16.45
136
34.06
335
77.88
630
140.96
 
25.5
8.320
60
16.69
138
34.51
340
78.96
635
142.02
 
26.0
8.447
61
16.92
140
34.96
345
80.04
640
143.08
 
26.5
8.575
62
17.15
142
35.41
350
81.12
645
144.14
 
27.0
8.701
63
17.39
144
35.86
355
82.20
650
145.20
 
27.5
8.828
64
17.62
146
36.31
360
83.28
655
146.25
 
28.0
8.955
65
17.85
148
36.76
365
84.36
660
147.31
 
28.5
9.081
66
18.09
150
37.21
370
85.44
665
148.37
 
29.0
9.207
67
18.32
152
37.66
375
86.52
670
149.43
 
29.5
9.332
68
18.55
154
38.11
380
87.60
675
150.49
 
30.0
9.437
69
18.79
156
38.56
385
88.67
680
151.55
 
30.5
9.583
70
19.02
158
39.01
390
89.75
685
152.60
 
31.0
9.707
71
19.25
160
39.46
395
90.82
690
153.66
 
31.5
9.832
72
19.48
162
39.91
400
91.90
695
154.72
 
32.0
9.957
73
19.71
164
40.35
405
92.97
700
155.77
 
32.5
10.08
74
19.94
166
40.80
410
94.05
705
156.83
 
33.0
10.20
75
20.18
168
41.25
415
95.12
710
157.89
 
33.5
10.33
76
20.41
170
41.70
420
96.20
715
158.94
 
34.0
10.45
77
20.64
172
42.15
425
97.27
720
160.00
 
34.5
10.58
78
20.87
174
42.60
430
98.34
725
161.06
 
35.0
10.70
79
21.10
176
43.05
435
99.41
730
162.11
 
35.5
10.82
80
21.33
178
43.50
440
100.49
735
163.17
 
36.0
10.94
81
21.56
180
43.95
445
101.56
740
164.22
 
36.5
11.07
82
21.69
182
44.40
450
102.63
745
165.28
 
37.0
11.19
83
22.02
184
44.84
455
103.70
750
166.33
 
37.5
11.31
84
22.25
186
45.29
460
104.77
755
167.39
 
38.0
11.43
85
22.48
188
45.74
465
105.84
760
168.44
 
38.5
11.56
86
22.71
190
46.19
470
106.91
765
16950
 
39.0
11.68
87
22.94
192
46.64
475
107.98
770
170.55
 
39.5
11.80
88
23.17
194
47.08
480
109.6
775
171.60
 
40.0
11.92
89
23.39
196
47.54
485
110.11
780
172.66
 
40.5
12.04
90
23.62
198
47.99
490
111.18
785
173.71
 
41.0
12.16
91
23.85
200
48.43
495
112.25
790
174.76
 
41.5
12.28
92
24.08
205
49.49
500
113.32
795
175.82
 
42.0
12.41
93
24.31
210
50.59
505
114.38
800
176.87
 
42.5
12.53
94
24.54
215
51.70
510
115.45
810
178.98
 
43.0
12.65
95
24.77
220
52.80
515
116.52
820
181.08
 
43.5
12.77
96
24.99
225
53.90
520
117.58
830
183.19
 
44.0
12.89
97
25.22
230
55.00
525
118.65
840
185.29
 
44.5
13.01
98
25.45
235
56.10
530
119.71
850
187.39
 
45.0
13.13
99
25.68
240
57.19
535
120.78
860
189.49
 
45.5
13.25
100
25.91
245
58.29
540
121.84
870
191.60
 
46.0
13.37
102
26.36
250
59.38
545
122.91
880
193.70
 
46.5
13.49
104
26.82
255
60.48
550
123.97
890
195.70
 
47.0
13.61
106
27.27
260
61.57
555
125.04
900
197.90
 
47.5
13.73
108
27.72
265
62.66
560
126.10
910
200.00
 
48.0
13.85
110
28.18
270
63.75
565
127.16
920
202.10
 
48.5
13.97
112
28.63
275
64.85
570
128.22
930
204.20
 
49.0
14.09
114
29.09
280
65.94
575
129.29
940
206.30
 
49.5
14.20
116
29.54
285
67.03
580
130.35
950
208.39
 
50
14.32
118
29.89
290
68.12
585
131.41
960
210.49
 
51
14.56
120
30.44
295
69.20
590
132.47
970
212.59
 
52
14.80
122
30.90
300
70.29
595
133.54
980
214.68
 
53
15.04
124
31.35
305
71.38
600
134.60
990
216.78
 
54
15.27
126
31.80
310
72.46
605
135.66
1000
218.87
 
55
15.51
128
32.25
315
73.55
610
136.72
1250
271.14
 
56
15.74
130
32.70
320
74.63
615
137.78
1600
343.90
 
57
15.98
132
33.15
325
75.72
620
138.84
2000
426.80
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 
3yp.4 NP;NP^-33cxaMaapyynaH яо,л/сба яо]ц,л/ц-ынянзбүрийнутгуудад секундийн ба цагийн зардлуу^г тодорхойлох номограмм

 

 

 

3yp.5 Галын кран ба холбох толгойн
хооронд угсрах диаграммын нүхийг
сонгох номограмм.
d50 -50 мм-ийн голчтой галын кранд тавих
диаграммын нүх. ё70-мөн 70 мм-ийн
голчтой галын кранд тавих диаграммын
нүх.

3yp.6 Ариун цэврийн тоног төхөөрөмжийн холигчид тавих диаграммын нүхийг сонгох номограмм. dio(dis)- dio' болон d,j -ын оролттой холигчийн бегино хоолойд угсрагдах диагфрагмын нүхний голч. V,,d=l5MM-ийн голчтой оролтон дахь усны хурд, м/с.

 
Халуун усан хангамжийн систем дэх Kvir итгэлцүүрийн утга
 
 
 
Ян
 
 
Кс1г
 
Кф
1.2
0,57
1,7
0,36
1.3
0,48
1,8
0.33
1,4
0,43
1.9
0,25
1,5
0,40
2.0
. 0.12
1,6
0,38 -
2,1 и болев
0,00

БОХИР УСНЫ ШУГАМЫН ГИДРАВЛИК ТООЦООНЫ НОМОГРАММ

Хавсралт 6

 

 

 
Хэвлэх хувилбар