Хэвлэх DOC Татаж авах

Сангийн сайдын 2019 оны 12 дугаар сарын 27-ны
өдрийн 294 тоот тушаалын хавсралт

 

ТАТВАРЫН НОГДЛЫГ ЖИШИГ ҮНИЙН АРГААР

ТОДОРХОЙЛОХ ЖУРАМ

Нэг. Нийтлэг үндэслэл

1.1.Татварын ерөнхий хуулийн 36 дугаар зүйлд заасны дагуу татварын ногдлыг тодорхойлох боломжгүй тохиолдолд татварын алба татвар төлөгчийн татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тооцоолж, татварын хяналт шалгалт хийн нөхөн ногдуулалтын акт үйлдэхтэй холбогдох харилцааг зохицуулахад энэ журмын зорилго оршино.

1.2.Жишиг үнийн арга гэж Татварын ерөнхий хуулийн 6.1.11-т тодорхойлсныг ойлгоно.

Хоёр. Татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлоход ашиглах мэдээллийн эх үүсвэр

2.1. Татварын алба татварын ногдлыг жишгээр тодорхойлохдоо өөрт байгаа болон гуравдагч этгээдийн мэдээлэлд үндэслэн тодорхойлох ба татварын ногдлыг жишгээр тодорхойлох үеийн татвар төлөгчийн үйл ажиллагааны мэдээ, мэдээлэл, холбогдох баримтыг Татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн санд тухай бүр бүртгэнэ.

2.2.Татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлоход татварын алба дараах эх үүсвэрийн мэдээллийг ашиглана:

2.2.1.Татварын бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сангийн мэдээлэл;

2.2.2.Татварын албанд байгаа тухайн татвар төлөгчтэй харилцан хамааралгүй, ойролцоо хүчин чадал, нөхцөл бүхий адилтгах үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа этгээдийн үйл ажиллагаа, орлого, зарлагын болон бусад бодит тооцоо;

2.2.3.Татварын ерөнхий хуулийн 18 дугаар зүйл, Монгол Улсын олон улсын гэрээний дагуу татварын албаны олж авсан мэдээлэл

2.2.4.Татварын ерөнхий хуулийн 34 дүгээр зүйл болон холбогдох бусад хууль тогтоомжийн дагуу татварын албаны бусад байгууллагаас гаргуулан авсан мэдээлэл

2.2.5.Статистикийн ерөнхий газрын үнийн мэдээлэл

2.2.6.уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнийг Ашигт малтмалын тухай хуулийн 47.14-т заасан эх үүсвэрийн дагуу эрх бүхий этгээдийн нийтэд зарласан үнийн мэдээлэл, ийм мэдээлэл байхгүй бол статистикийн үнийн мэдээлэл

2.2.7.мал аж ахуйн анхдагч түүхий эдийн үнийг Монголын үндэсний худалдаа аж, үйлдвэрийн танхимын албан ёсны цахим хуудас /www.mongolchamber.mn/, Хөдөө аж ахуйн биржийн цахим хуудас /www.mce.mn/ болон статистикийн үнийн мэдээлэл;

2.2.8.барилгын материалын үнийг статистикийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын үнийн мэдээлэл;

2.2.9.зээлийн хүүг Монгол банкны цахим хуудас /www.mongolbank.mn/ -д мэдээлсэн арилжааны банкны зээлийн хүүгийн мэдээлэл;

2.2.10.санхүүгийн түрээсийн хүүг адил төрлийн бүтээгдэхүүнийг санхүүгийн түрээсийн нөхцөлөөр борлуулж байгаа хувь хүн, хуулийн этгээдийн зарласан хүүгийн мэдээлэл;

2.2.11.шатахуун болон шатах, тослох материалын үнийг гаалийн байгууллагын тухайн үед ашигласан үнэ болон статистикийн байгууллагын үнийн мэдээлэл;

2.2.12.спиртийн үнийг онцгой албан татвар ногдуулалтын мэдээлэл болон зах зээлийн үнийн мэдээлэл;

2.2.13.хүнсний бараа, гэр ахуйн бараа, холбогдох бусад барааны үнийн мэдээллийг үнийг статистикийн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагын үнийн мэдээлэл, гаалийн мэдээлэл болон зах зээлийн үнийн мэдээлэл;

2.3.Татварын ногдлыг тодорхойлох жишиг үнэд дээр дурдсан үнийн мэдээллээс гадна холбогдох байгууллагуудын зарласан үнэ болон хэвлэл, мэдээллийн хэрэгслээр зарласан үнэ, зар сурталчилгааны үнэ, зах зээлийн үнийн холбогдох эх үүсвэрийн мэдээллийг ашиглаж болно.

2.4.Татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлоход ашиглаж үнийн мэдээллийн эх үүсвэрийг татварын албаны албан ёсны цахим хуудас /www.mta.mn/-д зарлана.

Гурав. Татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлох

3.1.Татварын ерөнхий хуулийн 36.2-т заасан үндэслэлээр татварын алба татварын ногдлыг өөрт байгаа буюу энэ журмын 2 дугаар зүйлд заасан мэдээллийг ашиглан жишиг үнийн аргаар татварын ногдлыг тодорхойлно.

3.2.Татварын суурийг тодорхойлохдоо татварын төлөгчийн чиг үүрэг, гүйцэтгэсэн ажил, ашигласан хөрөнгө болон хүлээсэн эрсдэлийг харгалзан Татварын ерөнхий хуулийн 6.1.6-д заасан бодит үнэ тодорхойлох зарчимд нийцүүлэн тодорхойлно.

3.3.Татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлохдоо тухайн татвар төлөгчтэй харилцан хамааралгүй, ойролцоо хүчин чадал, нөхцөл бүхий адилтгах үйл ажиллагаа эрхэлдэг, харьцуулалт хийх боломжтой татвар төлөгч олон байгаа тохиолдолд хэд хэдэн татвар төлөгчийн этгээдийн үйл ажиллагаа, орлого, зарлагын болон бусад бодит тооцоотой харьцуулалт хийн татварын ногдлыг тодорхойлж болно.

3.4.Татварын алба энэ журамд заасан үндэслэлээр татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлохдоо ажлын хэсэг томилж болно.

3.5.Тусгай мэргэжил шаардсан ажил үйлчилгээ эрхэлж буй татвар төлөгчийн татварын ногдлыг энэ журмын 3.1, 3.2, 3.3-т заасны дагуу тодорхойлох боломжгүй тохиолдолд татвар төлөгчийн хүсэлтийн дагуу тухайн салбараар мэргэшсэн мэргэжилтэн /цаашид “шинжээч” гэх/ ажиллуулж дүгнэлт гаргуулан, татварын ногдлыг тодорхойлохдоо уг дүгнэлтийг ашиглаж болно.

3.6.Татвар төлөгчийн хүсэлтийн дагуу шинжээч ажиллуулсны ажлын хөлсийг нь зах зээлийн, эсхүл харилцан тохиролцсон үнээр татвар төлөгч төлнө.

3.7.Татвар төлөгчийн татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлох явцад өөр татварын албаны харьяаллын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж байгаа нь нотлогдсон тохиолдолд тухайн татварын албатай хамтран ажиллана.

3.8.Татварын хяналт шалгалтын явцад татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлоход шаардлагатай тохиолдолд Татварын ерөнхий хуулийн 5 дугаар бүлэгт заасан нийтлэг үйл ажиллагаа, мөн хуулийн 19.4, 19.5-д заасны дагуу эрх бүхий байгууллагаас баталсан журмыг хэрэгжүүлж болно.

3.9.Татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлж буй татварын алба, татварын улсын байцаагч нь хэрэгжүүлсэн үйл ажиллагааны тэмдэглэл үйлдэн, тайлант он тус бүрээр татварын ногдлыг жишгээр тодорхойлж, Татварын ерөнхий хуулийн 41.13-т заасан Татварын хяналт шалгалтын үйл ажиллагааны журамд заасны дагуу хяналт шалгалтын шийдвэрийг хавсралт баримт бичгийн хамт үйлдэнэ.

3.10.Тухайн бараа, ажил, үйлчилгээний үнийг хуулиар олгосон бүрэн эрхийн хүрээнд эрх бүхий байгууллагаас тодорхой хугацаанд мөрдөхөөр тогтоосон тохиолдолд тухайн тогтоосон үнийг жишиг үнийн аргаар тогтоосон үнэ гэж үзэн татварын ногдол тодорхойлоход ашиглаж болно.

Дөрөв. Өөр бусад татвар төлөгчтэй харьцуулах байдлаар жишиг үнийн аргыг хэрэглэх

4.1.Энэ журмын 3.3-т заасны дагуу өөр бусад татвар төлөгчтэй харьцуулах байдлаар жишиг үнийг тодорхойлохдоо дараах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлнэ:

4.1.1.харьцуулалт хийх хүчин зүйлийг тодорхойлох;

4.1.2.харьцуулалт хийх талыг сонгох;

4.1.3.харьцуулалт хийх талуудын харьцуулах байдлын хүчин зүйлсийг харьцуулж, зөрүүг тогтоох;

4.1.4.харьцуулалт хийхэд тусгайлан авч үзэх ажил гүйлгээг тодорхойлох;

4.1.5.харьцуулалтын тохируулга хийж татварын ногдлыг тодорхойлох.

 4.2.Энэ журмын 4.1-т заасны хүчин зүйлийг тодорхойлохдоо дараах нөхцөлийг харгалзана:

4.2.1.эдийн засгийн салбарын ангилал, эрхлэх үйл ажиллагааны төрөл;

4.2.2.хөрөнгийн хэмжээ, санхүүгийн үзүүлэлтүүдийн харьцаа;

4.2.3.газар зүйн байрлал, бүсчлэл, эрхлэх үйл ажиллагааны зах зээлийн цар хүрээ, технологийн ижил төстэй байдал, борлуулалтын суваг;

4.2.4.албан хаагчдын тоо, бүтэц, цалингийн мэдээлэл, нийгмийн даатгалд хамрагдалтын мэдээлэл;

4.2.5.ижил тайлант хугацааны нөхцөл, улс төр, эдийн засаг, нийгмийн үзүүлэлтийн ижил төстэй цаг хугацааны нөхцөл;

4.2.6. татварын ногдолд нөлөөлөх бусад нөхцөл.

4.3.Энэ журмын 4.1-т заасны дагуу харьцуулалтын тохируулга хийж татварыг ногдлыг тодорхойлоход нэг төрлийн болон багц бараа, ажил, үйлчилгээний дараах үзүүлэлтийг харгалзан жишиг үнийг тодорхойлж болно:

4.3.1.борлуулалтын үнэ, борлуулалтын нөхцөл;

4.3.2. ашигласан хөрөнгө, бараа бүтээгдэхүүн болон үйлчилгээний чанар, хэмжээ болон онцлог;

4.3.2.нийт болон цэвэр ашгийн түвшин;

4.3.3.хөрөнгийн өгөөж;

4.3.4.санхүүгийн бусад үзүүлэлтүүд;

4.4. Татварын хяналт шалгалтын явцад татварын ногдлыг жишиг үнийн аргаар тодорхойлохдоо шаардлагатай тохиолдолд Татварын ерөнхий хуулийн 40.4-т заасны дагуу эрх бүхий байгууллагаас баталсан журмын үнэ шилжилтийн тохируулга хийх аргуудаас тохиромжтой аргыг сонгон хэрэглэж болно.

 

 

---oo00oo--