Хэвлэх DOC Татаж авах
Засгийн газрын 2003 оны 222 дугаар
тогтоолын 2 дугаар хавсралт


ТОХИРЛЫН БАТАЛГААТАЙ БҮТЭЭГДЭХҮҮН, ҮЙЛЧИЛГЭЭГ
ЗАХ ЗЭЭЛД НИЙЛҮҮЛЭХ, ХИЛЭЭР НЭВТРҮҮЛЭХ ЖУРАМ
(Засгийн газрын 2018 оны 291 дүгээр тогтоолоор хүчингүй болсонд тооцсон)
 
Нэг. Нийтлэг үндэслэл
 
1.1. Энэхүү журам нь Стандартчилал, тохирлын үнэлгээний тухай болон Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах, Эрүүл мэнд, Хүнсний тухай хуулиуд, Дэлхийн  худалдааны байгууллагын "Худалдаан дахь саад тотгорын тухай хэлэлцээр", тохирлын баталгааны үр дүнг хэрэглэх, харилцан хүлээн зөвшөөрөх талаар гадаад орнуудтай байгуулсан гэрээ, хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэх хүрээнд нийтийн ашиг сонирхол, хүний эрүүл мэнд хүрээлэн буй орчин, улс орны аюулгүй байдалд хохирол учруулахгүй байх зорилгоор бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний чанар, аюулгүй байдлыг тохирлын баталгаанд заавал хамруулах, тохирлын баталгаатай бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг Монгол Улсын зах зээлд нийлүүлэх, улсын хилээр нэвтрүүлэхтэй холбогдсон харилцааг зохицуулна.
1.2. Үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, гадаад, дотоод худалдааны үйл ажиллагааг эрхэлж байгаа өмчийн бүх хэвшлийн аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэд тохирлын баталгаанд заавал хамрагдах бүтээгдэхүүн, ажил, үйлчилгээг /цаашид "бүтээгдэхүүн" гэх/ Монгол Улсын зах зээлд нийлүүлэх, улсын хилээр нэвтрүүлэхэд энэхүү журмыг мөрдөнө.
1.3. Стандартчилал, хэмжил зүйн төвөөс итгэмжлэгдсэн мэргэжлийн байгууллага /цаашид "баталгаажуулалтын байгууллага" гэнэ/ бүтээгдэхүүнд тохирлын баталгаажуулалт хийнэ.
1.4. Бүтээгдэхүүнд тохирлын баталгаа гаргахад Стандартчиллын үндэсний зөвлөлөөс баталсан стандарт, арга зүйн удирдамжийг ашиглана.
1.5. Энэхүү журамд хэрэглэсэн тохирлын үнэлгээ, гэрчилгээ, тэмдэг болон тохирлын баталгаатай холбогдолтой бусад нэр томъёог Стандартчилал, тохирлын үнэлгээний тухай хууль, Олон улсын стандартчиллын байгууллага /ISO/, Олон улсын цахилгаан техникийн комисс  /IEC/-ынн арга зүйн удирдамжид заасны дагуу ойлгоно.  
1.6. Энэхүү журмын дагуу олгох тохирлын гэрчилгээ, өргөдлийн маягт, шинжээчийн дээж авсан протокол, нийлүүлэгчийн мэдэгдэл, баталгаажуулалтын байгууллагын мэдэгдлийн загварыг Стандартчиллын үндэсний Зөвлөлөөс батална. 
1.7. Гадаад орнуудтай тохирлын баталгаатайгаар харилцан нийлүүлэхээр тохиролцсон барааны жагсаалт, итгэмжлэгдсэн тохирлын үнэлгээний байгууллагын нэр, тохирлын тэмдгийн загвар, нийлүүлэгчийн мэдэгдэл, тэдгээрт гарсан өөрчлөлтийн тухай мэдээллийг Улсын гаалийн ерөнхий газар болон Улсын мэргэжлийн хяналтын байгууллагад тухай бүр өгч байна.
1.8. Стандартчилал, хэмжил зүйн төвөөс шаардлагатай гэж үзсэн гаальд энэхүү журмыг хэрэгжүүлэх зорилгоор баталгаажуулалтын шинжээчийг томилон ажиллуулна.
1.9. Монгол Улсын Амьтан, ургамал, тэдгээрийн гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг улсын хилээр нэвтрүүлэх үеийн хорио цээрийн хяналт шалгалтын тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлд заасан бүтээгдэхүүнийг улсын хилээр нэвтрүүлэхэд энэхүү журам хамаарахгүй.
 
Хоёр. Тохирлын баталгаа гаргах
2.1. Аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэн нь /цаашид "хүсэлт гаргагч" гэнэ/ заавал тохирлын баталгаанд хамрагдах бүтээгдэхүүний жагсаалтад /цаашид "жагсаалт" гэнэ/ орсон бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэл эхэлснээс хойш гурван сарын дотор чанар, аюулгүй байдлын тохирлын баталгаажуулалтад хамруулна. Хүсэлт гаргагч нь  дараахь материалыг батлагдсан маягтын дагуу бүрдүүлэн баталгаажуулалтын байгууллагад ирүүлнэ:
2.1.1. бүтээгдэхүүнээ баталгаажуулалтад хамруулах тухай өргөдөл; 
2.1.2. үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа, зохион байгуулалт, бүтээгдэхүүний чанар, тохирлын тогтвортой байдлыг хангах талаар хийж байгаа ажлын талаархи танилцуулга.
2.2. Баталгаажуулалтын байгууллага хүсэлт гаргагчаас ирүүлсэн материалыг хүлээн авснаас хойш ажлын 10 өдөрт багтаан танилцаж, тохирлын үнэлгээ явуулах хугацааг  тохирно.
2.3. Ирүүлсэн материал шаардлага хангаагүй тохиолдолд энэ тухай хүсэлт гаргагчид албан бичгээр хариу мэдэгдэнэ. 
2.4. Баталгаажуулалтын байгууллага  бүтээгдэхүүнд үнэлгээ явуулахдаа тухайн салбарын мэргэшсэн шинжээчээс бүрдсэн ажлын хэсэг /цаашид "шинжээч" гэнэ/ томилж  ажиллуулна.
2.5. Жагсаалтад орсон бүтээгдэхүүнийг баталгаажуулалтад бүрэн хамруулах зорилгоор энэ журмын  2.1-д заасан хугацаанд бүтээгдэхүүнээ баталгаажуулалтад хамруулаагүй аж ахуйн нэгж, байгууллагад баталгаажуулалтын байгууллага мэдэгдэл өгч болно.
2.6. Шинжээч дараахь ажлыг хийж гүйцэтгэнэ:
2.6.1. холбогдох стандарт, аргазүйн удирдамжийн дагуу хөндлөнгийн итгэмжлэгдсэн лабораторийн сорилт шинжилгээний дүнг ашиглан тухайн бүтээгдэхүүн нь техникийн зохицуулалт, стандартын шаардлагыг хангаж байгаа эсэхийг тогтоох;
2.6.2. бүтээгдэхүүний стандартаар тогтоосон үзүүлэлт тус бүрээр үйлдвэрлэлийн технологийн тогтвортой байдалд дүгнэлт гаргах;
2.6.3. чанарын дотоод хяналт, чанарын удирдлагын тогтолцоо болон түүний баталгаажуулалт, бүтээгдэхүүний чанарын тогтвортой байдлыг хангах  үйл ажиллагаатай танилцаж  дүгнэлт  гаргах;
2.6.4. холбогдох стандарт, баталгаажуулалтын схемийн дагуу үйлдвэрлэлийн шугам, худалдааны цэгээс авсан бүтээгдэхүүний дээжийг итгэмжлэгдсэн хөндлөнгийн лабораториор шинжлүүлэн техникийн зохицуулалт, стандарт, норматив баримт бичигт заасан үзүүлэлт, шаардлагад тохирч байгаа эсэхийг тогтоох;
2.6.5. сорилт, шинжилгээнд хамруулах боломжгүй бүтээгдэхүүний тохирлыг үнэлэхдээ хүсэлт гаргагчаас хэрэглэгч, үйлчлүүлэгчдийн дунд явуулсан санал асуулгын дүнг үндэслэл болгох;
2.6.6. үйлдвэрлэл, үйлчилгээний орчин, эрүүл ахуй, байгаль орчин, аюулгүй ажиллагааны үзүүлэлтүүдийг холбогдох стандарт, норматив техникийн баримт бичгийн дагуу үнэлэх, шаардлагатай гэж үзвэл холбогдох мэргэжлийн байгууллагаар  дүгнэлт гаргуулах;
2.6.7. үнэлгээний үр дүнгийн талаар хүсэлт гаргагчид  урьдчилан танилцуулах;
2.6.8. үнэлгээ явуулсан дүнгийн тухай тайланд дараахь асуудлыг тодорхой тусгах:
2.6.8.1. үнэлгээний дүнгээр бүтээгдэхүүн нь  стандарт, норматив техникийн баримт бичгийн шаардлагад тохирч байгаа тохиолдолд асуудлыг баталгаажуулалтын байгууллагад тавьж шийдвэрлүүлэх тухай санал;
2.6.8.2. бүтээгдэхүүн нь  стандарт, норматив техникийн баримт бичгийн шаардлагад тохирохгүй байгаа бол давтан үнэлгээ явуулах хугацааг хүсэлт гаргагчтай тохирох;
Анхдагч болон давтан үнэлгээ хоорондын  хугацаа нэг сараас багагүй байна.
2.6.9. давтан үнэлгээнд зөвхөн тухайн шаардлага хангаагүй асуудлыг хамруулах.
2.7. бүтээгдэхүүний тохирлын тогтвортой байдлыг тодорхойлоход техникийн хяналтын байгууллагын дүгнэлтийг ашиглаж болно.
2.8. Шинжээч нь жагсаалтад орсон бүтээгдэхүүнд баталгаажуулалт явуулахдаа аж ахуйн нэгж, байгууллагад нэвтрэн орох, мэдээ баримтыг авч танилцах, шаардлагатай багаж, төхөөрөмж хэрэглэх, илэрсэн зөрчлийн талаар холбогдох байгууллагад мэдээлэх бүрэн эрхтэй байна.
2.9. Баталгаажуулалтын шинжээч нь албан бичгийн хэвлэмэл хуудас, тэмдэг хэрэглэнэ.
2.10. Бүтээгдэхүүний тохирлын баталгаажуулалтад итгэмжлэгдсэн сорилтын лаборатори дараахь үүргийг хэрэгжүүлнэ:
2.10.1. итгэмжлэлээр тогтоосон хүрээнд тухайн бүтээгдэхүүний үзүүлэлтүүдийг шинжээчийн дээж авсан протоколд дурдсан техникийн зохицуулалт, стандарт, норматив-техникийн баримт бичгийн дагуу тодорхойлох;
2.10.2. гүйцэтгэсэн сорилтын үр дүнгийн үнэн зөвийг хариуцах;
2.10.3. сорилтын дүнг шинжээчид өгөхдөө батлагдсан сорилтын дүнгийн хуудсанд лабораторийн тэмдэг дарж, эрх бүхий этгээд гарын үсэг зурсан байх;
2.10.4. лабораторийн шинжилгээнд ирүүлсэн дээж шаардлага хангаагүй тохиолдолд үндэслэлийг гарган буцаах.
2.11.Лабораторийн сорилт шинжилгээ явуулах, шинжээчийн дүгнэлт гаргахад дараахь норматив баримт бичгийг ашиглана:
2.11.1.  үндэсний  стандарт;
2.11.2.  техникийн зохицуулалт;
2.11.3. олон улсын болон бүс нутгийн стандарт, бусад норматив баримт бичиг;
2.11.4. худалдан авагчтай худалдааны гэрээгээр тохирсон стандарт болон бусад норматив  баримт  бичиг.
2.12. Баталгаажуулалтын төрөл бүрээр батлагдсан стандартын дагуу үнэлгээ явуулсан шинжээчийн дүгнэлтийг үндэслэн баталгаажуулалтын байгууллагаас тохирлын гэрчилгээ олгоно.
2.13. Бүтээгдэхүүнд үндэсний тохирлын тэмдэг хэрэглэх тухай шийдвэрийг баталгаажуулалтын байгууллагын саналыг үндэслэн стандартчиллын төв  байгууллага гаргана.
2.14. Хүсэлт гаргагч нь баталгаажуулалтын байгууллагатай Үндэсний тохирлын тэмдэг, тохирлын гэрчилгээ хэрэглэх тухай гэрээг 3 жил хүртэлх хугацаагаар байгуулна.
2.15. Гэрээнд дараахь асуудлыг тусгасан байвал зохино:
2.15.1. үнэлгээний  явцад олж авсан мэдээллийн нууцлал;
2.15.2. тохирлын гэрчилгээ болон тохирлын тэмдгийг зар сурталчилгаанд ашиглах, тэдгээрийг урвуулан ашиглах, хэрэглэгчийг төөрөгдүүлэх зэрэг үйлдэлд авах арга хэмжээ, хүлээх хариуцлага;
2.15.3. тохирлын тэмдэгтэй бүтээгдэхүүний чанарын тогтвортой байдлыг шалгах хугацаа;
2.15.4. тохирлын тэмдэг хэрэглэх хугацааг сунгах, түдгэлзүүлэх, зогсоох нөхцөл, шаардлага;
2.15.5. тохирлын тэмдэгтэй бүтээгдэхүүний стандартад өөрчлөлт орсон үед авах арга хэмжээ;
2.15.6. баталгаажуулалттай холбогдуулан гаргасан хүсэлт, маргааныг шийдвэрлэх.
2.16. Үндэсний тохирлын тэмдэг, тохирлын гэрчилгээ хэрэглэж байгаа бүтээгдэхүүн, үйлдвэрлэгч/нийлүүлэгчийн бүртгэлийг холбогдох баталгаажуулалтын байгууллага хөтөлж, нэгдсэн дүнг  Стандартчилал, хэмжил зүйн төвд тогтоосон хугацаанд мэдээлж байна.
2.17. Баталгаажуулалтын байгууллага нь үндэсний тохирлын тэмдэг, тохирлын гэрчилгээ хэрэглэж байгаа бүтээгдэхүүний тохирлын тогтвортой байдлыг гэрээнд заасан хугацаанд  шалгана.
2.18. Тохирлын тогтвортой байдлын шалгалтад итгэмжлэгдсэн лабораторийн сорилтын  дүн болон итгэмжлэгдсэн техникийн хяналтын байгууллагын дүгнэлтийг   ашиглана.
2.19. Үйлдвэрлэгч/нийлүүлэгч бүтээгдэхүүндээ Стандартчилал, тохирлын үнэлгээний тухай хуулийн 15 дугаар зүйлд заасан нийлүүлэгчийн мэдэгдэл гаргаж болно.
2.20. Сорилтын үр дүн, бүтээгдэхүүн болон удирдлагын тогтолцооны гэрчилгээ, хүний эрүүл мэнд, аюулгүй байдал, амьтан, ургамал,  байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүйг нотолсон дүгнэлтийг үндэслэн нийлүүлэгчийн мэдэгдлийг гаргана. 
2.21. Хүсэлт гаргагч нийлүүлэгчийн мэдэгдлийг холбогдох үндэсний стандарт, аргазүйн удирдамжийн дагуу гаргаж, Стандартчилал, хэмжил зүйн төвд  бүртгүүлнэ.
 
 
Гурав. Бүтээгдэхүүнийг зах зээлд нийлүүлэх, хилээр нэвтрүүлэх
3.1. Бүтээгдэхүүн экспортлогч, импортлогч аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэн нь жагсаалтад орсон бүтээгдэхүүнээ тохирлын баталгаанд хамруулсны дараа зах зээлд нийлүүлэх буюу хилээр нэвтрүүлнэ.
3.1.1. Энэ журмын 2.12, 3.8-д заасан бүтээгдэхүүнийг аливаа нэмэлт баримт бичиг шаардахгүйгээр нэвтрүүлнэ;
3.1.2. Экспортлогч, импортлогч талын хүсэлтээр энэ журмын 2.12, 3.8-д заасан экспортын бүтээгдэхүүнд баталгаажуулалтын байгууллага тохирлын гэрчилгээ олгож болно;
3.1.3. Жагсаалтад орсон бөгөөд энэ журмын 3.1.1-д заасан нөхцөлийг хангаагүй бүтээгдэхүүнд зөвхөн 3.2-ыг үндэслэн тохирлын гэрчилгээ олгоно. /ЗГ-ын 2005 оны 127-р тогтоолоор 3.1.1-3.1.3 дахь заалтыг нэмсэн/
 
3.2. Экспортлогч, импортлогч нь үйлдвэрлэгч өөрөө биш байх тохиолдолд дараахь материал болон бүтээгдэхүүний сорилтын үр дүнг үндэслэн хилээр нэвтрүүлэх  бүтээгдэхүүний зөвхөн тухайн хэсэгт баталгаажуулалтын байгууллага тохирлын гэрчилгээ олгоно:
      3.2.1. бүтээгдэхүүнээ баталгаажуулалтад хамруулах тухай өргөдөл;
      3.2.2. худалдан авагчтай байгуулсан гэрээний хуулбар (албан ёсны).
3.3. Энэ журмын 3.2.1, 3.2.2-т заасан материалыг  бүтээгдэхүүнийг хилээр нэвтрүүлэхээс өмнө ажлын 10 хоногт багтаан  баталгаажуулалтын байгууллагад өгсөн байна.
3.4. Тохирлын гэрчилгээнд барааны кодыг "Барааг тодорхойлох, кодлох уялдуулсан систем (БТКУС)"-ийн зүйлийн түвшинд  эхний 4 орноор бичнэ.
3.5. Жагсаалтад орсон бүтээгдэхүүнийг улсын хилээр нэвтрүүлэхэд гаалийн байгууллага дараахь эрхтэй байна:
      3.5.1. чанар, хэрэглээний аюулгүй байдал, тохирлын баталгааны баримт бичгийн үзүүлэлт, шаардлага болон үндэсний тохирлын тэмдэг, тохирлын гэрчилгээний зөрчилгүй бүтээгдэхүүнийг хилээр нэвтрүүлэхийг зөвшөөрөх;
      3.5.2.  үндэсний тохирлын тэмдэг, тохирлын гэрчилгээ, тухайн бүтээгдэхүүнийг экспортлогч орны эрх бүхий баталгаажуулалтын байгууллагаас олгосон хүчин төгөлдөр тохирлын гэрчилгээ, эсхүл олон улсын стандартчиллын байгууллагаас гаргасан стандарт, зөвлөмжийн дагуу гаргасан нийлүүлэгчийн мэдэгдэл болон  түүнтэй адилтгах хүчин төгөлдөр баримт, бичиггүйгээр улсын хилээр нэвтрүүлэхгүй байх;          
3.5.3. энэ журмын 3.5.2-т  заасан шаардлага хангаагүй бүтээгдэхүүнийг гаалийн баталгаат агуулахад саатуулж, энэ журмын 1.3-д заасан байгууллагаар тохирлын баталгаажуулалт хийлгэх.
3.6. Энэ журмын 3.5.2-т заасан баримт бичиг бүрдүүлэх боломжгүй импортлогч нь бүтээгдэхүүнийг хилээр нэвтрүүлэхийн өмнө баталгаажуулалтын байгууллагад хүсэлт гарган энэ журмын 2.1, 3.2-ын дагуу тухайн бүтээгдэхүүний загварыг баталгаажуулалтад хамруулж, үндэсний тохирлын тэмдэг, тохирлын гэрчилгээ авч болно.
3.7. Жагсаалтад зааснаас бусад бүтээгдэхүүнийг заавал тохирлын баталгаатайгаар харилцан нийлүүлэхээр худалдааны болон бусад гэрээ, хэлэлцээрт тусгасан буюу хүлээн авагч талаас шаардсан бол энэ журмын 3.5-ыг баримтална.
3.8. Дараахь нөхцөл хангасан бүтээгдэхүүнийг зах зээлд нийлүүлэх, улсын хилээр нэвтрүүлэхэд хяналт, сорилт шинжилгээ давтан хийхээс чөлөөлнө:
3.8.1. үндэсний тохирлын тэмдэгтэй бүтээгдэхүүн;
     3.8.2. бүтээгдэхүүний тохирлын баталгаажуулалтын үр дүнг хэрэглэх, харилцан хүлээн зөвшөөрөх талаар олон улс, бүс нутгийн байгууллага, худалдааны түнш орнуудтай байгуулсан гэрээ хэлэлцээрээр тохирсон хүчин төгөлдөр тохирлын тэмдэг, тохирлын гэрчилгээтэй экспортын болон импортын бүтээгдэхүүн;
     3.8.3. чанарын (ИСО 9000)  болон байгаль орчны удирдлагын тогтолцоо (ИСО 14000), аюул шинжлэх эгзэгтэй цэгийн хяналтын тогтолцоо (HACCP) нэвтрүүлж гэрчилгээ авсан аж ахуйн нэгжийн тухайн гэрчилгээнд дурдсан салбар, чиглэлд хамаарч байгаа тохирлын тэмдэгтэй бүтээгдэхүүн;
     3.8.4. эко тэмдэгтэй бүтээгдэхүүн. 
 
Дөрөв. Бусад
4.1. Бүтээгдэхүүний тохирлын баталгааны талаар баталгаажуулалтын байгууллага болон хүсэлт гаргагчийн гаргасан зөрчилд Стандартчилал, тохирлын үнэлгээний тухай хуулийн 27 дугаар зүйлд заасны дагуу хариуцлага хүлээлгэнэ.
 
 
 
 
 
----оОо----