Хэвлэх DOC Татаж авах

Зам, тээврийн сайдын 2015 оны 188 дугаар тушаалын нэгдүгээр хавсралт

/ЗТХС-ын 2018 оны 264 дүгээр тушаалаар хүчингүй болгосон/

СУУРЬ БҮТЭЦ АШИГЛАЛТЫН ТАРИФ ТОГТООХ АРГАЧЛАЛ

 

Нэг. Нийтлэг үндэслэл

1.1.Энэхүү аргачлалыг Зам, тээвэр, барилга, хот байгуулалтын сайдын 2011 оны “Журам батлах тухай” 138 дугаар тушаалаар батлагдсан “Суурь бүтэц ашиглуулах журам”-д заасан суурь бүтэц эзэмшигч, тээвэрлэгч нарын хооронд суурь бүтцийн ашиглалттай холбоотой харилцаанд ашиглана.

1.2.Төмөр замын суурь бүтэц ашиглалтын тариф тогтоох аргачлал нь Монгол Улсын Төмөр замын тээврийн тухай хууль, Хөдөлмөрийн тухай хууль, Өрсөлдөөний тухай хууль болон тэдгээртэй нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.

1.3.Төмөр замын тээврийн тухай хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1.4-д заасны дагуу тариф, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний хэмжээ, гэрээний өөрчлөлтийг хянаж, санал дүгнэлт гаргах эрх, үүрэг бүхий ажлын хэсгийг Төмөр замын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас томилно.

1.4.Суурь бүтэц ашиглалтын тарифыг тогтоохдоо дараах үзүүлэлтүүдийг тооцож үзнэ. Үүнд:

1.4.1.тээврийн зах зээлийн нөхцөл, суурь бүтцийг оновчтой ашиглах шаардлага, замын нэвтрүүлэх чадвар, суурь бүтцийн үйлчилгээний чанарын дээшлэлт;

1.4.2.зорчигч, ачаа урсгал, түүний хэмжээ, төрөл;

1.4.3.тухайн суурь бүтцийн техникийн онцлог, шинж;

1.4.4.хөдлөх бүрэлдэхүүний техникийн үзүүлэлтүүд: хурд, нийт жин, гол дээр дарах даралт;

1.4.5.галт тэрэгний урт, жин, төрөл;

1.4.6.төмөр замын суурь бүтцийн элэгдлийн зэрэглэл;

1.4.7.инфляци, валютын ханшийн хэлбэлзэл.

1.5.Төмөр замын суурь бүтэц эзэмшигч нь тээвэрлэгчид тарифын хөнгөлөлт үзүүлж болно. Тухайн суурь бүтцийн хүчин чадлыг оновчтой ашиглахад нөлөөлөхүйц хөнгөлөлтийг тодорхой хугацаанд хэрэглэж болно. Хөнгөлөлт нь төмөр замын суурь бүтцийн тодорхой хэсэгт, ижил үйлчилгээнд, ижил хөнгөлөлт тогтоох замаар үйлчилнэ.

1.6.Энэхүү аргачлалд хэрэглэсэн дараах нэр томъёог дор дурдсан утгаар ойлгоно:

1.6.1.“суурь бүтцийн зардал” гэж суурь бүтэц ашиглуулахтай холбогдон гарсан зардлыг;

1.6.2.“захиалсан галт тэрэг километр” гэж тухайн жилд суурь бүтцээр тээвэрлэлт хийх захиалгын хэмжээг хэлнэ.

Хоёр. Тариф тогтооход баримтлах зарчим

2.1.Төмөр замын суурь бүтэц ашиглалтын тариф тогтооход дараах зарчмыг баримтална:

2.1.1.өрсөлдөөнт зах зээлийг бий болгох;

2.1.2.шударга бус аргаар зах зээлээс ижил төрлийн үйл ажиллагаа эрхлэгчийг гаргах зорилго агуулаагүй байх;

2.1.3.бусад салбарын үйл ажиллагаатай уялдуулах;

2.1.4.суурь бүтэц эзэмшигч эдийн засгийн хувьд ашигтай ажиллах нөхцөлийг бүрдүүлсэн байх;

2.1.5.ижил төрлийн үйлчилгээнд ялгавартай үнэ тогтоохгүй байх;

2.1.6.үйл ажиллагааны бодит өртөг, зардалд тулгуурлах.

Гурав. Тарифын тооцоолол

3.1.Суурь бүтэц ашиглалтын тарифыг өртөг, хөрөнгө оруулалтын өгөөжид үндэслэх аргаар тооцоолно.

3.1.1.төмөр замын суурь бүтцийн ашиглалтын тарифыг суурь бүтцийн зардал, тухайн суурь бүтцээр тухайн жилд захиалсан галт тэрэг километрийг үндэслэн тогтооно.

                   Тсб = СБЗ/ *(1 + А)

Үүнд:

  • Тсб-Суурь бүтэц ашиглалтын тариф
  • СБЗ-Тухайн жилд гарсан нийт зардал
  • А-Ашгийн коэффициент
  • ЗАкм-Захиалсан галт тэрэг киллометр

3.2.Суурь бүтцийн зардлын тооцоолол

                 СБЗ = ШЗ + ШБЗ

Үүнд:

  • ШЗ-Суурь бүтцийн шууд зардал
  • ШБЗ-Суурь бүтцийн шууд бус зардал

3.2.1.шууд зардлын тооцоолол

                ШЗ = АЗ + ИЗ + ЭЗ + ЗХ

Үүнд:

  • АЗ-Галт тэрэгний хөдөлгөөнийг хангах, зохион байгуулах, аюулгүй байдлыг хангах зэрэг суурь бүтцийн ашиглалтын зардал
  • ИЗ-Суурь бүтцийн их засварын жилийн зардал
  • ЭЗ-Суурь бүтцийн элэгдлийн жилийн зардал /Монгол Улсын хууль, тогтоомжид заасны дагуу жилд байгуулах элэгдлийн хэмжээг тооцно/
  • ЗХ-Суурь бүтэцтэй холбогдон гарсан зээлийн хүүгийн зардал

3.2.2.шууд бус зардлын тооцоолол

                 ШБЗ = НЗ + УЗ + ДХ + ТХ

Үүнд:

  • НЗ-Нийтлэг ба ерөнхий зардал
  • УЗ-Суурь бүтэц эзэмшигчийн удирдлагын зардал
  • ДХ-Даатгалын зардал
  • ТХ-Суурь бүтэц эзэмшигчийн татвар хураамжууд

3.3.Ашгийн төвшин

А-Төмөр замын суурь бүтэц ашиглалтын ашгийн коэффициент нь хөрөнгийн жигнэсэн дундаж өртгөөс /WACC/ хэтэрч болохгүй ба дараах томъёогоор тооцоологдоно.

                 WACC = re * E / ( D+E) + rd * D / ( D+E)

WACC-буюу хөрөнгийн жигнэсэн дундаж өртөг бол компани зээл олгогч, хувьцаа эзэмшигч болон хөрөнгө оруулсан бусад этгээдүүдийн шаардлагыг хангах зорилгоор олох ёстой хамгийн бага үр өгөөжийн хэмжээ юм.

Үүнд:

  • re-Өөрийн хөрөнгийн өртгийн жигнэсэн дундаж хэмжээ, %
  • rd-Зээлийн хөрөнгийн өртгийн жигнэсэн дундаж хэмжээ, % /хүү төлөх үүрэгтэй/
  • E-Өөрийн хөрөнгийн мөнгөн илэрхийлэл
  • D-Зээлийн хөрөнгийн мөнгөн илэрхийлэл

3.4.Тарифт тооцогдохгүй, шаардлагатай үед суурь бүтэц эзэмшигчийн техник хэрэгслээр нэмэгдэл төлбөртэй хийгдэх ажил үйлчилгээнд доорх үйлчилгээнүүд орно. Үүнд:

3.4.1.өртөөн дээрх сэлгээний ажил /ачааны болон техникийн өртөөд дээр галт тэрэгний найруулгыг хийх, дахин найруулга хийх, вагон таталт ба тавилт;

3.4.2.вагоныг тээвэрлэлтэд бэлтгэх;

3.4.3.вагоны төлөвлөгөөт бүх засварын төрлүүд болон урсгал салгалттай засвар;

3.4.4.зүтгүүрийн зэхэлт, техникийн үйлчилгээ ба засвар, зүтгүүрийн арчлах тослох материал.

3.5.Төмөр замын суурь бүтцийн зардалд дараах зардлыг оруулахгүй.

3.5.1.буцалтгүй тусламжаар бий болсон хөрөнгө болон түүний ашгаас үүссэн үндсэн хөрөнгийн зардал;

3.5.2.өмчийн өртгийн өөрчлөлт /нөөцийн үлдэгдлийн өөрчлөлт, эргэлтийн хөрөнгийн хямдрал, үндсэн хөрөнгийн өртгийн бууралт, материаллаг болон материаллаг бус үндсэн хөрөнгийн устгал болон борлуулалтаас үүдсэн алдагдал;

3.5.3.хууль, дүрэм журмын дагуу тогтоогдсон алданги, торгууль;

3.5.4.удирдлагын буруутай үйл ажиллагаа, нөөцийн зүй бус ашиглалтаас үүдэлтэй зардал;

3.5.5.хууль тогтоомж, төмөр замын багц дүрмийг зөрчсөнөөс үүдсэн хохирлыг арилгахтай холбогдсон зардал.