Хэвлэх DOC Татаж авах

          Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайдын

 2016 оны А/133 дугаар  тушаалын  1 дүгээр хавсралт

 

ОЙГООС МОД БЭЛТГЭХ ЖУРАМ

Нэг. Нийтлэг үндэслэл

1.1.Энэхүү журмын зорилго нь экосистемийн тэнцвэрт байдлыг хадгалсан, байгаль орчинд халгүй технологиор ойн нөөцийг зохистой, тогтвортой ашиглахад чиглэсэн зөв төлөвлөлт, хуваарилалт, хяналт бүхий мод бэлтгэлийн тогтолцоог бий болгоход оршино.

1.2.Энэхүү журмаар ойгоос мод бэлтгэх ажлыг төлөвлөх, хуваарилах, мод огтлох, цагаалах, дээд агуулахаас доод агуулах хүртэл тээвэрлэх болон хяналт тавих үйл ажиллагаатай холбогдон үүсэх харилцааг  зохицуулна.

1.3.Арчилгаа, цэвэрлэгээний огтлолтыг тусгай журмаар зохицуулна.

Хоёр.Ойгоос мод бэлтгэх ажлын төлөвлөлт, хуваарилалт, гэрээ

2.1.Ойгоос мод бэлтгэх ажлыг дор дурдсан огтлолтын төрлөөр төлөвлөнө. Үүнд:

2.1.1.Арчилгаа

2.1.2.Цэвэрлэгээ

2.1.3.Үйлдвэрлэлийн ашиглалтын болон уламжлалт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх

2.2. Сум, дүүргийн Засаг дарга нь дараа жилд бэлтгэх модны төлөвлөлтийг дор дурьдсан баримт бичигт үндэслэн гаргаж аймаг нийслэлийн Засаг даргад тухайн оны 5 дугаар сарын 01-ний дотор хүргүүлнэ. Үүнд:

2.2.1.сумын ойн менежментийн төлөвлөгөө;

2.2.2.ойн санг гэрээгээр эзэмшигч аж ахуйн нэгж, нөхөрлөлийн ойн менежментийн төлөвлөгөө;

2.2.3.иргэдийн ахуйн болон уламжлалт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх зориулалтаар бэлтгэх модны хэмжээний талаарх багийн Засаг даргын санал;

2.2.4.Тухайн жилд бэлтгэх модны нийт хэмжээ сумын ойн менежментийн төлөвлөгөөнд тусгагдсан бэлтгэж болох модны боломжит хэмжээнээс  хэтрэхгүй байвал зохино.

2.3.Аймаг, нийслэлийн Засаг дарга аймгийн ойн менежментийн төлөвлөгөөнд заасан жилд бэлтгэх модны боломжит хэмжээнээс хэтрүүлэхгүйгээр, сумдын саналыг үндэслэн өөрийн аймгийн ойн сангаас дараа жилд бэлтгэх модны талаарх саналаа Байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Төрийн захиргааны төв байгууллагад тухайн оны 6 дугаар сарын 01-ний дотор ирүүлнэ.

2.4.Байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Төрийн захиргааны төв байгууллага аймаг, нийслэлээс ирүүлсэн саналыг хянан үзэж дараа жилд  бэлтгэх модны дээд хязгаарыг огтлолтын болон модны төрөл, зориулалт, талбай, нөөцөөр аймаг, нийслэлээр тогтоосон шийдвэр гаргаж, төсвийн асуудал эрхэлсэн Төрийн захиргааны төв байгууллага болон аймаг, нийслэлийн Засаг даргад 7 дугаар сарын 10-ны дотор хүргүүлнэ.

2.5.Аймаг, нийслэлийн ИТХ дараа жилд бэлтгэх модны дээд хэмжээг Ойн тухай хуулийн 32.2 дахь заалтыг үндэслэн тухайн оны 10-р сарын 10-ны дотор багтаан сум, дүүрэг бүрээр тогтооно.

2.6.Сум, дүүргийн ИТХ дараа жилд бэлтгэх модны хэмжээг Ойн тухай хуулийн 32.3 дахь заалтыг үндэслэн тухайн оны 12-р сарын 10-ны дотор багтаан арчилгаа, цэвэрлэгээ, үйлдвэрлэлийн ашиглалтын огтлолтоор бэлтгэх модыг ойн мэргэжлийн байгууллага, ойг гэрээгээр эзэмшигч нөхөрлөл бүрээр, иргэдийн ахуйн хэрэглээний болон уламжлалт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх зорилгоор бэлтгэх модыг  баг бүрээр тогтооно.

2.7.Сумын ИТХ-аас ахуйн хэрэглээний болон уламжлалт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх зориулалтаар багд хуваариласан модыг Багийн Нийтийн Хурал багийн Засаг даргын саналыг үндэслэн иргэдэд хуваарилана.

2.8.Төв суурин газрын албан байгууллагын түлшний модны хэрэгцээг ойн нөхөрлөл, аж ахуйн нэгж, байгууллагын энэ зүйлийн 2.5-д  заасан хуваарийн дагуу бэлтгэсэн модноос ханган нийлүүлнэ.

2.9.Аймаг нийслэл, сум дүүргийн Засаг дарга дараа жилд ойгоос бэлтгэх модны хэмжээний талаарх саналаа загвар хүснэгт-ийн дагуу ирүүлнэ.

2.10.Судалгаа, шинжилгээний зорилгоор ойгоос мод огтлох тохиолдолд арга зүйг үндэслэн Ойн анги зөвшөөрөл олгоно.

2.11.Сум, дүүргийн Засаг дарга сумын ИТХ-ын тогтоолыг үндэслэн ОТХ-н 18.2.7 д заасны дагуу мод бэлтгэх шийдвэр гаргана.

2.12.Мод бэлтгэх эрх авсан нөхөрлөл, аж ахуйн нэгж байгууллага /Цаашид “Мод бэлтгэгч” гэх/ үйл ажиллагаагаа эхлэхээс өмнө сумын Засаг даргын шийдвэрийг үндэслэн гэрээг загвар-ын дагуу Ойн ангитай байгуулна.

2.13.Мод бэлтгэгч мод бэлтгэх гэрээнд Ойн тухай хуулийн 33.2-д заасан агуулга бүхий зүйл заалтыг заавал тусгаж, холбогдох бичиг баримтыг хавсаргана.

Гурав. Ойгоос мод бэлтгэх

3.1.Ойн тухай хуулийн 33.1- д заасны дагуу мод бэлтгэх гэрээ байгуулсан, эсхүл 34.1-д заасны дагуу эрхийн бичиг олгогдсоноор ойгоос мод бэлтгэх эрх үүснэ.

3.2.Ойгоос мод бэлтгэх эрх авсан нөхөрлөл, аж ахуйн нэгж, байгууллага мод бэлтгэх талбайг Ойн ангиар тусгаарлуулж, мөнгөн үнэлгээ хийлгэсэн байна.

3.3.Мод бэлтгэгч талбай тусгаарласан материалыг үндэслэн ойн нөөц ашигласны төлбөр хураамжийг урьдчилан төлж, “Ойгоос мод бэлтгэх эрхийн бичиг”-ийг Ойн ангиас эсхүл сум, дүүргийн Засаг даргын томилсон эрх бүхий албан тушаалтнаас авна.

3.4.Мод бэлтгэгч мод бэлтгэх үйл ажиллагааг эхлэхээс өмнө технологийн картыг загвар-ын дагуу боловсруулж батлуулсан байна.

3.5.Байгалийн гэнэтийн гамшиг /түймэр, ойн хөнөөлт шавж, өвчин, салхи шуурга, цас, үер г.м/-ийн улмаас мод нь нэлэнхүйдээ хатсан, хугарч гэмтсэн, унасан талбайд цэвэрлэгээний огтлолт хийхэд Ойн ангийн дүгнэлтийг үндэслэн сумын Засаг дарга шийдвэр гаргана.

3.6.Иргэн уламжлалт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх /мод болон түүний үндэс, ур, үйс, холтсыг ардын уламжлалт аргаар боловсруулж хөгжмийн зэмсэг, гэрийн мод, мал аж ахуйн тоног хэрэгсэл, хүүхдийн тоглоом наадгай, сав суулга, бэлэг дурсгал, гоёл чимэглэлийн зүйл хийх/ болон ахуйн хэрэглээний /арилжааны бус зорилгоор өөрийн гэр бүлийн хэрэгцээнд түлээ, байшин, малын хашаа саравч барих/ зорилгоор ойгоос бэлтгэх модыг Ойн анги эсвэл байгаль хамгаалагч тэмдэглэн өгч, хяналт тавина.

3.7.Иргэн уламжлалт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх болон ахуйн хэрэглээний зорилгоор ойгоос мод бэлтгэхдээ  ойн нөөц ашигласны төлбөр төлнө.

3.8.Иргэн уламжлалт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх зорилгоор ойгоос нас гүйцсэн ургаа нойтон мод бэлтгэхдээ сонгон түүвэрлэх аргаар бэлтгэх ба модны үндэс, ур, холтос, үзүүр ёзоор, үйсээр хийдэг уламжлалт бүтээгдэхүүний бэлдэцийг мод бэлдэхээр тусгаарласан талбай дахь огтлолтод орохоор тэмдэглэгдсэн модноос авна.

3.9.Үйлдвэрлэлийн ашиглалтын огтлолтоор ойгоос мод бэлтгэсэн аж ахуйн нэгж бэлтгэсэн модныхоо 100м3 тутамд 2.0 га-д өөрийн хөрөнгөөр ойжуулалт хийх  ба уламжлалт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх  зорилгоор нас гүйцсэн ургаа нойтон мод ойгоос  бэлтгэсэн иргэн огтолсон нэг модны оронд арав буюу түүнээс дээш тооны  тарьц суулгацыг ойд тарьж ургуулна.

3.10.Арчилгаа, цэвэрлэгээний огтлолтоор ойгоос мод бэлтгэхэд ойн нөөц ашигласны төлбөрийг холбогдох хууль, тогтоомжид заасан дагуу хөнгөлнө.

3.11.Ойгоос мод бэлтгэх технологийн үйл ажиллагаанд арчилгаа, цэвэрлэгээ, үйлдвэрлэлийн ашиглалтын огтлолттой холбоотой стандартыг мөрдөж ажиллана

Дөрөв. Мод огтлох, цагаалах

4.1.Мод огтлох ажилбарт модыг унагах, мөчирлөх, хэмжиж тайрах зэрэг ажлууд багтах бөгөөд мод огтлолтын үед дараахь шаардлагыг хангасан байна.

4.1.1.хөрөөчин нь сургалтанд хамрагдсан мэргэжлийн үнэмлэхтэй байх,

4.1.2.хөрөөчин хамгаалалтын малгай, моторт хөрөөний зүсэлтээс хамгаалах ажлын өмд, гутлаар заавал бусад ажилчид хөдөлмөр хамгааллын хэрэгслээр хангагдсан байх,

4.1.3.түүвэрлэн огтлолтын үед унагах модонд урьдчилан тэмдэг тавьсан байх.

4.1.4.мод унагах чиглэл нь цагаалах замын чиглэлтэй 30-40 хэмийн өнцөг  үүсгэж байх

4.1.5.хэт огцом налуу газарт модыг газрын уруу унагахыг хориглоно.

4.2.Мод цагаалах ажилбарт мод, сортиментийг огтолсон талбайгаас дээд агуулах эсвэл замын хажууд зөөж тээвэрлэх ажлууд багтах бөгөөд дараахь төрөлтэй  байна.

4.2.1.гараар

4.2.2.трактороор

4.2.3.ган татлагат төхөөрөмжөөр

4.2.4.ердийн хөсгөөр

4.2.5.Бусад цагаалгын арга/ усаар, агаараар гэх мэт/

4.3.Цагаалгын ажлын үед тавигдах шаардлага.

4.3.1.унагасан модыг гишүү, мөчрөөс бусад үлдэц үлдээхгүйгээр туушаар эсвэл сортиментээр цагаалах ба гишүү мөчрийг технологийн картад заасан арга хэлбэрээр цэвэрлэсэн байх;

4.3.2.үлдсэн мод болон өсвөр модыг гэмтээхгүй байх;

4.3.3.шатах, тослох материал, хог хаягдлаар гол горхи, хүрээлэн буй орчныг бохирдуулахгүй байх;

4.3.4.хөрсний элэгдэл, эвдрэлийг үүсгэхгүй байх;

4.3.5.оосорлогоо хийх ажилчид нь тусгай сургалтанд хамрагдаж бэлтгэгдсэн байх;

4.4.Үйлдвэрлэлийн ашиглалтын огтлолт хийх үед хөрсний эвдрэлээс сэргийлэх зорилгоор цагаалгын зам заавал гаргах бөгөөд уг зам нь дараахь нөхцлийг хангасан байна.

4.4.1.үндсэн цагаалгын замын өргөн нь 7,5 метрээс бага, салаа цагаалгын замын өргөн нь 5 метрээс бага байх;

4.4.2.горхи, булаг шанд, усны эх үүсвэрээс 30 метрээс доошгүй зайтай байх ба хөндлөн гарах нөхцөлд усыг цагаалгын зам доогуур урсгаж зайлуулах суваг гаргах:

4.4.3.булхайн хэсгийн зам нь 4,5 метрээс илүүгүй өргөнтэй, богино, олон салаа байж болох ба аль болох шулуун байх.

Тав. Дээд агуулахын ажилбарууд

5.1.Дээд агуулахын ажилбарт цагаалагдаж ирсэн тууш модыг мөчирлөх, эсгэх, сортиментийг ангилан хурааж түр хадгалах, тээврийн хэрэгсэлд ачих зэрэг ажлууд хамаарах ба дараах шаардлагыг хангасан байна.

5.1.1.дээд агуулахын талбайг 5 хэмээс ихгүй налуутай газарт гол горхиноос 30 м-с доошгүй зайд байгуулах;

5.1.2.дээд агуулахын талбай аль болох бага байх ба 500-1000 м2-аас ихгүй байх;

5.1.3.шөнийн цагаар үйл ажиллагаа явуулах бол нэмэлт гэрэлтүүлэгтэй байх;

5.1.4.дээд агуулахад байгаа техник тоног төхөөрөмжийн засвар үйлчилгээ хийх, шатахуунаар цэнэглэх үед шатах, тослох материалыг газарт асгахгүй байх арга хэмжээ авсан байх;

5.1.5.дээд агуулахын ажил дуусахад ашигласан талбайг нөхөн сэргээх, цэвэрлэх арга хэмжээ авах.

зургаа. Бэлтгэсэн модыг тээвэрлэх

6.1.Бэлтгэсэн модыг тээвэрлэх үйл ажиллагаанд дээд агуулахад ирсэн модыг доод агуулахад хүргэх үйл ажиллагаа хамаарах ба дараах шаардлагыг хангасан байна.

6.1.1.мод тээвэрлэх зам нь байгаль орчинд хохирол учруулахааргүй, тээврийн хэрэгслийн аюулгүй байдлыг хангасан байх;

6.1.2.тээврийн хэрэгсэл дээр ачсан ачааг бат бөх татлагаар бэхэлж аюулгүй байдлыг бүрэн хангасан байх;

6.1.3.тээврийн хэрэгслийн яндан оч баригч, дуу намсгагчтай байх;

6.1.4.тээврийн хэрэгсэлүүд төв замруу нийлэх хэсэгт заавал анхааруулгын тэмдэг тавьсан байх.

6.2.Дээд агуулахаас тээвэрлэгдэж байгаа модны хэмжээнд хяналтын хуудас-аар хяналт тавина.

6.3.Хяналтын  хуудсыг мод бэлтгэлийн бригадын ахлагч 2 хувь үйлдэж, 1 хувийг  мод бэлтгэх эрхийн бичгийн хамт тээвэрлэгч жолоочид олгоно.   

6.4.Мод бэлтгэгч нь ажлын явц, бэлтгэсэн модны тоо хэмжээг бичсэн хяналтын хуудсаа тухайн байгаль хамгаалагчийн бүртгэлийн дэвтэртэй 7 хоногт 2-оос доошгүй удаа тулгалт хийж, хянуулах бөгөөд байгаль хамгаалагч хянасан тухай тэмдэглэл хийнэ.

6.5.Мод, модон материалыг өөр аймаг, суманд тээвэрлэхийг тусгай журам-аар зохицуулна.

долоо. Мод бэлтгэлийн хяналт, үнэлгээ

7.1.Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч, байгаль хамгаалагч, ойн анги  мод бэлтгэх, тээвэрлэх ажлын явцад байнгын хяналт тавина.

7.2. Байгаль хамгаалагчийн хяналт:

7.2.1.Байгаль хамгаалагч мод бэлтгэх эрхийн бичиг, бусад шаардлагатай бичиг баримтыг нягтлан шалгаж, технологийн картад үндэслэн тусгаарласан талбай дээр эхлэлийн акт үйлдэж талбайг хүлээлгэж өгнө.

7.2.2.Мод бэлтгэлийн технологийн картын мөрдөлтөнд хяналт тавьж, гарсан зөрчлийг арилгуулах, шаардлагатай тохиолдолд ажлыг зогсоох хүртэл арга хэмжээ авна.

7.2.3.Ой хээрийн түймрээс урьдчилан сэргийлэх талаар заавар зөвлөгөө өгч ажиллана.

7.2.4.Мод бэлтгэлийн явцад дээд агуулахаас тээвэрлэгдэж байгаа модонд бүртгэлийн дэвтэр хөтөлж, зөвшөөрөгдсөн хэмжээнд хүрмэгц ажлыг зогсоож, талбайг цэвэрлүүлж, төгсгөлийн акт үйлдэн  хүлээж авна.

7.3. Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагчийн хяналт

7.3.1.Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч нь сум, дүүргийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаас баталсан мод бэлтгэх дээд хязгаар, эрх бүхий албан тушаалтнаас олгосон эрхийн бичиг, гарал үүслийн гэрчилгээ, мод бэлтгэх, тээвэрлэх үйл ажиллагаанд хяналт тавина.  

7.3.2.Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаас тогтоосон дээд хязгаарыг хэтрүүлэн олгосон эрх бүхий албан тушаалтан, хэтрүүлэн бэлтгэсэн иргэн, нөхөрлөл, аж ахуйн нэгж, байгууллагад холбогдох хууль тогтоомжийн дагуу арга хэмжээ авч шийдвэрлүүлнэ.                      

7.4.Ойн ангийн хяналт

7.4.1.Мод бэлтгэлийн технологийн картыг хянаж, хэрэгжилтэнд хяналт тавина.

7.4.2.Тухайн жилд олгосон модны дээд хязгаар, бэлтгэсэн модны хэмжээ, олгосон эрхийн бичиг, гарал үүслийн гэрчилгээний талаарх мэдээлийг цахим сүлжээгээр олон нийтэд ил тод мэдээлж, гүйцэтгэлийн тайланг гаргана.

7.5.Ойн санг гэрээгээр эзэмшигч аж ахуйн нэгж, ойн нөхөрлөл өөрийн хариуцсан нутаг дэвсгэрт мод бэлтгэлийн үйл ажиллагаа явагдах хугацаанд хөндлөнгийн хяналт тавьж илэрсэн зөрчлийг холбогдох газарт мэдээлж арилгуулах арга хэмжээ авна.

7.6.Мод бэлтгэлийн дараа томоохон нөлөөлөл үүсэх хангалттай хугацаа өнгөрсний дараа буюу мод бэлтгэл явагдсанаас хойш 12-24 сарын хугацаанд ойн ангийн ойн инженер, мод бэлтгэгчийн төлөөллийг байлцуулан  дор дурдсан чиглэлээр үнэлгээ хийнэ.

7.6.1.гэмтсэн модод сэргэсэн эсэх

7.6.2.байгалийн нөхөн сэргэлтийн явц

7.6.3.хөрсний элэгдэл үүссэн эсэх

7.6.4.бусад шаардлагатай гэж үзсэн асуудал

7.7.Үнэлгээний үр дүнг үндэслэн дараахь арга хэмжээг заавал авна.

7.7.1.байнгын замыг засч хэвийн нөхцөлд байлгах, түр болон салбар замуудыг хаах

7.7.2.шаардлагатай талбайд  ойжуулах, нөхөн сэргээх  ажил хийлгэх,

найм. Мод бэлтгэлийн ажиллах хүч.

8.1.Ойгоос мод бэлтгэх ажиллах хүч нь удирдлага, ажиллагсад гэсэн хоёр хэсгээс бүрдэнэ.

8.2.Мод бэлтгэлийн ажиллагсад гэдэгт мастер/ойн инженер/, бригадын дарга /ойн техникч/, оператор, хөрөөчин,  машин механизмын засварчин, механикч болон туслах ажилчид /оосорлогч, ойчин/ хамаарах ба дараахь чиг үүрэгтэй ажиллана.

8.2.1.удирдлага нь зорилгоо тодорхойлж, хөрөнгө хуваарилах үүрэгтэй.

8.2.2.инженер техникийн ажилтнууд нь машин, багаж төхөөрөмжийн засвар үйлчилгээг хийж, мод тээврийн зам болон бусад дэд бүтэцийн төсөл, загварыг гаргаж байгуулах, засварлах ажлыг гүйцэтгэнэ.

8.2.3.дунд шатны удирдлагууд нь ойн менежмент ба мод бэлтгэлийн төлөвлөгөөнд заасан үйлдвэрлэлийн зорилт, ойд явуулж буй ажиллагааг хянах дотоодын хяналтыг хэрэгжүүлнэ.

8.2.4.мастерийн шууд хяналт, удирдлагын дор ажилчид мод бэлтгэлийн үйл ажиллагааг гүйцэтгэж, хөдөлмөр хамгааллын заавар, дүрэм, байгаль орчны стандарт, шаардлагыг хэрэгжүүлж, ой, модонд гэмтэл учруулахаас зайлсхийх, нөхөн сэргээх ба багаж хэрэгслээ зөв ашиглаж, арчлах үүрэгтэй

8.3.Мод бэлтгэлийн ажил эрхлэх Ойн мэргэжлийн байгууллага нь дараахь арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ.

8.3.1.бүх ажилчид нь ажилчдын чадавхийг хөгжүүлэх, эрүүл ахуй, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, байгаль орчны сургалтанд хамрагдсан байх;

8.3.2.оператор, хөрөөчинг мэргэжлийн боловсролын сургалтад хамруулах;

8.3.3.ажилчдыг ослын үед эмнэлэгийн анхан шатны тусламж үзүүлэх сургалтанд жилд нэг удаа хамруулах;

8.3.4.ажилчин тус бүрийг хөдөлмөр хамгааллын хувцас хэрэгслээр хангах;

8.3.5.ажилчдын хоол хүнс, амрах хугацаа, багаж тоног төхөөрөмжийн загвар, ажиллах орчин зэрэг нь эргономикийн үндсэн шаардлагыг хангасан байх.

Ес.  Бусад

9.1.Сум, дүүргийн Засаг даргын томилсон эрх бүхий албан тушаалтан ойгоос мод бэлтгэсэн ажлын тайланг гаргаж, Ойн анги хянаж нэгтгэн тухайн оны 12 дугаар сарын 01-ны дотор холбогдох аймаг, нийслэлийн Байгаль орчин, аялал жуулчлалын газарт  хүргүүлнэ.

9.2.Аймаг, нийслэлийн Засаг дарга тухайн жилд ойгоос бэлтгэсэн мод, ойн нөөц ашигласны төлбөрөөс орсон орлогын тайланг гаргаж дараа оны 2 дугаарын 01-ны дотор Байгаль орчны асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад ирүүлнэ.

9.3.Ойгоос мод бэлтгэх журам зөрчсөнтэй холбогдон гарсан маргааныг Байгаль орчны асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, бусад маргааныг холбогдох хууль тогтоомжид заасны дагуу шийдвэрлэнэ.